Wyczyszczony kraj - Rwanda cz.2 (odc. 170)

O ziemię, o szkody w mieniu, o zniewagi. I celem było nie tyle ukaranie, tylko przywrócenie harmonii społecznej. To był właśnie element tego systemu konsensusu społecznego, który potem zlikwidowali kolonizatorzy razem z takimi sądami na trawie. Trawa tołówkiń Rwanda, gaczacza i tak też te sądy nazywali. Do tej koncepcji powrócono, chcąc rozwiązywać afrykańskie problemy afrykańskimi metodami. Jak to ładnie ujął Pan Prezydent. Sądy Gaczacza powołano stricte do sądzenia ludobójstwa i do tego masowego, tzn. wykonawców, planistów zbrodni zostawioną dla sądów profesjonalnych i Międzynarodowego Trybunału Karnego dla Rwandy. Aga Czacza to były sądy nieprofesjonalne, to znaczy profesjonalne, ale sędziów wybierano ze społeczności, spośród ludzi uznawanych za prawych i sprawiedliwych, tych, którzy brzdzeli się hańbą.

Wyznanie win i prośba o przebaczenie było mechanizmem centralnym. No, oczywiście wskazanie wspólników też pomagało, stąd pojawiło się też wiele oczywiście fałszywych oskarżeń. To była jedna wada systemu. Druga to brak obrońców. Tutaj sędziowie byli też oskarżycielami, podobnie zresztą jak społeczność. Każdy mógł być oskarżycielem, ale też obrońcą. Międzynarodowi i obserwatorzy stwierdzili jednak, że generalnie ten system sądzenia był przeprowadzony najlepiej jak się dało. Mimo oczywistych wad, ale tak jak mówiłem, nie ma systemu idealnego. Sądy Gaczacza zakończyły działalność w 2012 roku, a odsetek skazań oscylował między 65 a 86%. Tak źródła podają w zależności od przyjętej metody liczenia. Dla tych najcięższych zbrodniarzy powołano Trybunał Międzynarodowy z siedzibą Waruszy w Tanzanii.