Nowy wspaniały Chińczyk - dr. Maciej Gaca i zmieniające się Chiny (odc. 164)

Nie ulegała zmianie, gdzie Chińczycy Han, czyli ci, którzy stanowili tę większość i dzisiaj stanowią większość. Dzisiaj stanowią większość około 90,5% całej populacji Chin, czyli około miliarda 200 milionów mieszkańców. W tej pionowej strukturze, w tym myśleniu o świecie, w tym ułożeniu hierarchicznym Są na firmalencie, są tą główną dominującą grupą. Same w ogóle nazywnictwo, zwróćcie uwagę, dzisiaj w Chinach jest takie, że mówimy oficjalnie, że jest w Chinach 56 narodowości, w tym 55 Shaoshu Minzu, 55 mniejszości narodowej. To już jest stawiające strukturę pionową. Ale w ogóle wydaje mi się, że hierarchia to jest jedno z tych słów kluczy, żeby zrozumieć w ogóle Chińczyków, które to bezpośrednio ta hierarchia się łączy z konfucjanizmem, tak?

Czyli używamy języków swoich, ale językiem państwa ma być jeden standardowy język. Jego nazwano na początku Guoyu, czyli językiem państwowym. I pod taką nazwą, oparty na dialekcie gdzieś tam z północy Chin, który nazywamy dzisiaj językiem mandaryńskim, pod taką nazwą jako Guoyu jest nauczany dalej w Tajwanie. To jest osobna historia, dzisiaj o Tajwanie nie będziemy rozmawiać. Dobrze, będziemy mieli materiał na kolejny odcinek. Albo pięć. Albo pięć. W Chinach po II wojnie światowej, jakby, pamiętajcie, że mamy kontinuum. Po pierwsze, komuniści od Sun Yat Sena wzięli kontinuum tego zhu hua minzu, czyli człowieka chińskiego, czyli budujemy nowego człowieka chińskiego, ponadetnicznego. Kolejna rzecz, która powstaje, że koncepcja wzmacniana jest z poziomu kontroli państwa.

I ja bym chciał, żeby akurat to zostało utrzymane. Wracając do tej rzeczywistości, kim ten Chińczyk dzisiaj jest, w tym ujęciu języcznym czy etnicznym, to cały czas ta władza chińska pracuje, masuje to społeczeństwo w kierunku tego, żeby stworzyć Naród chiński, ta Zhonghua Minzu, rozumiany jako jedna wspólnota historyczna i cywilizacyjna, czyli coraz bardziej chcemy wycierać warstwy wieloletniczności i idziemy w kierunku wspólnoty historycznej i cywilizacyjnej. Czyli już doszliśmy do tego ostatniego zjazdu komunistycznej partii Chin? Chyba tak, chyba tak. 12 marca 2026 roku

Pośród miliona tych ustaw, które lubią czytać fiktanki zachodnie jako punkt odniesienia do tego, czym są Chiny i w jaką stronę zmierzają, czyli to, od czego zacząłeś, technologia, kosmos, metależatki, elektryczne samochody, to z mojej perspektywy dużo ważniejsza jest właśnie ustawa o promowaniu jedności i postępu etnicznego. Brzmi super. Tak, sama nazwa brzmi super, brzmi tak w zasadzie bardzo łagodnie, w zasadzie moglibyśmy powiedzieć nawet pojednawczo. Ale jej znaczenie jest ogromne, bo jakby państwu po raz pierwszy w tak wyraźny sposób udało się zakodować tę ideę, tę ideologię czung hua minzu, czyli przypomnę, narodu chińskiego, jako obowiązek całego aparatu państwowego.

Tylko to jest ciągłe powtarzanie, że dla systemu Ważna jest równowaga i ważne jest utrzymanie etosu tej władzy. I te czystki związane z korupcją przenoszą się na różne pola, wędrują, potem wracają do tych samych i one będą zawsze obecne, bo to jest najlepszy instrument kontroli i konsolidacji władzy wokół tego przywódcy. No dobrze, poszliśmy znowu bardzo szeroko, odpłynęliśmy troszeczkę od rdzenia. Powiedziałeś, co zostało przyjęte w ustawie i jak partia chce konsolidować ten naród. Nowy, tak, Zhonghua Minzu, nowy... Czy też tworzyć tego Chińczyka, czy masować go, jak ty to mówisz, bardzo ładnie. Tworzyć nową wspólnotę historyczno-cywilizacyjną. Ale czy to się tak bardzo różni od tego co, wiesz, na przykład Polska się broni rękami i nogami przed uznaniem języka śląskiego za właśnie pełnoprawne języki?

No to jest chyba podobny mechanizm. Tu jest większa złożoność, ale też wielowątkowa, bo według komunistycznej partii Chin gdzieś w latach dziewięćdziesiątych, początek XXI wieku etniczność stała się kategorią administracyjną, źródłem praw, przywilejów, oficjalnych struktur. I jakby państwo miało integrować, a zaczęło wzmacniać poczucie separacji. I wtedy pojawił się taki socjolog chiński, nazywał się Ma Rong i on zgłosił taki plan depolityzacji etniczności, czyli mniej myślenia kategoriami tych minzu, tych narodowości, a więcej wspólnej tożsamości obywatelskiej i cywilizacyjnej. I myślę, że u nas