The Rolling Stones i smak wolności w PRL

Narodziło się zjawisko, które historia nazwała British Invasion. Do Ameryki, do całej Europy płynęła fala nowych zespołów. Młodych, gniewnych, niegrzecznych i bezczelnych. The Beatles, The Animals, The Who. A wśród nich najbardziej zbuntowani The Rolling Stones. Ich początki były skromne. Dwóch chłopaków z Dartford, Mick Jagger i Keith Richards, spotkali się przypadkiem na dworcu kolejowym. Połączyła ich rozmowa o płycie Moody'ego Watersa. To właśnie od jednej z piosenek Watersa, Rolling Stone, wzięła się nazwa zespołu.

Zbyt głośne, zbyt wolne. Władza tego się bała. Dlatego pomysł, żeby zaprosić The Rolling Stones do Warszawy brzmiał na początku jak żart. Wszystko zaczęło się od dwóch młodych dziennikarzy, wśród których był Wojciech Mann. Przygotowali oni listę artystów, którzy, ich zdaniem, mogli wystąpić w Polsce. Obok The Beatles, The Animals, Cliffa Richardsa pisani też byli The Rolling Stones. Lista trafiła do wicedyrektora Pagartu, Polskiej Agencji Artystycznej, Władysława Jakubowskiego, człowieka otwartego, ale ostrożnego. Jakubowski uznał, że Stonesi to ryzyko, ale ryzyko warte podjęcia.

Stonesi chcieli zagrać w Związku Radzieckim. W planach były Moskwa i Leningrad, ale radzieckie władze odmówiły. Pozostała Polska jako najbliższy, ale bardziej elastyczny kraj bloku wschodniego. Bagart zaoferował im niewielką garzę – 4000 dolarów. Połowa w walucie, połowa w złotówkach, których i tak nie można było wywieźć z kraju. Dla Stonesów pieniądze nie miały znaczenia. Chodziło o doświadczenie. Władze PRL widziały w tym szansę na gest dobrej woli wobec młodzieży. Kontrolowany wentyl, który pozwoli rozładować napięcie. Nie wiedzieli tylko, że nie da się kontrolować huraganu, bo The Rolling Stones nie byli zwykłym zespołem.

Na jego pokładzie The Rolling Stones. Dla służb granicznych byli po prostu obcokrajowcami z zachodu. Dla tysięcy młodych ludzi w Polsce to żywa legenda. Lotnisko było szare, z betonowymi płytami i brakiem reklam. Dla Stonesów przyzwyczajonych do blasku i blichtru, Polska wyglądała jak kadr z filmu wojennego. Bill Wyman zapisał później, że Okęcie sprawiało wrażenie zimnego, smutnego i wojskowego. Celnicy przeszukali ich bagaże z drobiazgową skrupulatnością, szukali narkotyków. Władze PRL-u nie ufały nikomu, a szczególnie artystom, którzy potrafili poruszyć tłumy.

Po odprawie muzycy zostali przewiezieni do hotelu europejskiego. To był najdroższy i najbardziej elegancki hotel w Warszawie. Jednocześnie najlepiej pilnowany. Każdy ich krok, każdy telefon, każdy kieliszek w barze był notowany przez funkcjonariuszy służby bezpieczeństwa. Wieczorem Mick Jagger wymknął się na spacer. Nie mógł usiedzieć na miejscu. Chciał zobaczyć miasto. Przeszedł się ulicą Chmielną i w jednym sklepie muzycznym zobaczył album The Rolling Stones. Kosztował tyle co miesięczna pensja przeciętnego Polaka. Jagger miał podobno później zapytać, czy ludzie tutaj naprawdę tyle zarabiają?

Niektórzy mówili, że czuli się jakby byli częścią czegoś zakazanego, a jednocześnie świętego. The Rolling Stones wyszli z sali kongresowej zmęczeni, ale szczęśliwi. Nie wiedzieli jeszcze, że ich występ stanie się legendą. Nie wiedzieli też, że poza murami pałacu milicja pisała już raport o chuligańskich ekscesach, które miały zagrażać porządkowi publicznemu. Ale to nie miało żadnego znaczenia, bo dla tych, którzy słyszeli ten koncert, świat już nigdy nie był taki sam. Po koncercie zespół został jeszcze jedną noc w Warszawie. Hotel Europejski był pilnie strzeżony. W korytarzach stali tajniacy, a personel miał zachowywać dyskrecję.

W barze hotelowym Mick Jagger poprosił o whisky. Barman rozłożył ręce i powiedział nie ma. Zaproponował więc wyborową. I tak zaczęła się historia, która przeszła do legendy. Produkcja i montaż W trakcie rozmów przy barze ktoś z pagartu pół żartem, pół serio powiedział, że za te złotówki, których nie możecie wywieźć, możecie sobie kupić wagon wódki. Wszyscy się roześmiali, ale następnego dnia cała Warszawa mówiła już tylko o jednym, że The Rolling Stones kupili wagon wyborowej i wysyłają go do Anglii.

To była plotka, ale w kraju gdzie brakowało prawdziwych historii, plotki żyły dłużej niż fakty. Wersji było wiele. Jedni mówili, że wagon naprawdę ruszył z towarem. Inni, że zatrzymano go na granicy. Jeszcze inni, że celnicy skonfiskowali alkohol, bo miał trafić na czarny rynek w Anglii. Prawdopodobnie nic z tego nie było prawdą. Pieniądze, których Stonesi nie mogli zabrać, zostały w depozycie Pagartu. Ale legenda żyła dalej. Dziś w Muzeum Polskiej Wódki w Warszawie można zobaczyć wystawę z tabliczką. Legenda głosi, że The Rolling Stones otrzymali za koncert wagon wyborowej.

The Rolling Stones nie przyjechali z manifestem, nie chcieli mówić o polityce, ale nie musieli i ich muzyka zrobiła to za nich. I choć Polska musiała jeszcze długo czekać na swoją wolność, to właśnie takie chwile, takie koncerty, takie emocje powodowały, że mur w końcu runął. W kwietniu 1967 roku w sali kongresowej zabrzmiał dźwięk, którego nikt się nie spodziewał. Nie był to hymn, nie był to protest, to był krzyk młodości, krzyk wolności, który na chwilę przebił beton. I choć koncert trwał zaledwie godzinę, jego echo słychać było przez lata. W muzyce, w kulturze, w sercach ludzi, którzy nie zapomnieli jak smakuje wolność.