Szaleństwo z jajnika | #1
Dwudziestosześcioletnia kobieta trafia na oddział psychiatryczny z rozpoznaniem ostrego epizodu psychotycznego. Urojenia, agresja, drgawki. Leki nie działają. Stan się pogarsza. Po jedenastu dniach leży na OIOMie, podłączona do respiratora.Psychiatra prosi o konsultację neurologa. Neurolog zleca badania, które zmieniają obraz sprawy. A ostateczną diagnozę stawia ginekolog.W tym odcinku: autoimmunologiczne zapalenie mózgu z przeciwciałami anty-NMDA i pytanie, jak guz w miednicy może odebrać komuś rozum.Przypadek oparty na opublikowanych case reports. Dane pacjentki zmienione.Dalmau J et al. Paraneoplastic anti-N-methyl-D-aspartate receptor encephalitis associated with ovarian teratoma. Ann Neurol. 2007;61(1):25–36.Dalmau J et al. Anti-NMDA-receptor encephalitis: case series and analysis of the effects of antibodies. Lancet Neurol.2008;7(12):1091–1098.Titulaer MJ et al. Treatment and prognostic factors for long-term outcome in patients with anti-NMDA receptor encephalitis. Lancet Neurol. 2013;12(2):157–165.Ko T et al. From Psychosis to Coma: Diagnostic Pitfalls in Anti-NMDAR Encephalitis Associated With Ovarian Teratoma. Cureus. 2025;17(10):e95676.Shimoyama Y et al. Anti-NMDA receptor encephalitis presenting as an acute psychotic episode misdiagnosed as dissociative disorder: a case report. JA Clin Rep. 2016;2(1):22.Przypadek oparty na opublikowanym case report. Dane pacjentki zmienione. Historia ma charakter edukacyjny i rozrywkowy. Nie stanowi porady medycznej. Na podstawie opublikowanego materiału nie powinny być podejmowane żadne decyzje kliniczne
Chorobę opisano po raz pierwszy dopiero w 2007 roku. Ale skąd się biorą te przeciwciała? I co to w ogóle ma wspólnego z ginekologią? Wróćmy do Anny. Neurolog zleca pilne USG miednicy mniejszej. I oto jest. W prawym jajniku Anny siedzi guz, torbiel o średnicy 4 cm. Niejednorodna zawartość, nierówne ściany, na pierwszy rzut oka rutynowe znalezisko młodej kobiety. Ale to nie jest zwykła torbiel, to potworniak, po łacinie teratoma. Od greckiego słowa teraz, czyli potwór. I teraz chwila na wyjaśnienie czym jest potworniak, bo to jeden z najdziwniejszych tworów jakie zna medycyna. Zaraz zrozumiecie dlaczego używam słowa potwór.
Potworniak to guz zarodkowy. Powstaje z komórek, które mają potencjał, żeby przekształcić się w dowolną tkankę organizmu. I dokładnie to robią, ale w sposób kompletnie chaotyczny. Kiedy chirurg otwiera potworniaka jajnika, może w środku znaleźć włosy, zęby, fragmenty kości, tkankę tłuszczową, gruczoły łojowe, a czasami, i to jest klucz do naszej zagadki, fragmenty tkanki nerwowej. Komórki, które wyglądają jak komórki mózgu. Guz kameleon, który próbuje zbudować fragmenty ciała w zupełnie przypadkowym miejscu. I teraz połączcie fakty, bo tu wszystko zaczyna do siebie pasować. W jajniku Anny rośnie guz, który zawiera fragmenty tkanki nerwowej.
Kiedy znasz wroga, droga do leczenia jest jasna. Dwa elementy, oba równie ważne. immunoterapia, hamowanie szalającego układu odpornościowego, wysokie dawki sterydów do żylnie, immunoglobuliny, a w ciężkich przypadkach wymiana osocza. powstrzymać przeciwciało od dalszego niszczenia receptorów mózgu, ugasić pożar. 2. I tu wchodzi ginekolog. Usunięcie potworniaka. Bo dopóki guz siedzi w jajniku, dopóty układ odpornościowy będzie produkował nowe przeciwciała. Możesz gasić pożar ile chcesz, ale dopóki nie zakręcisz kurka z benzyną, ogień wróci. Anna trafia na stół operacyjny. Trzy małe nacięcia na brzuchu, kamera, precyzyjne narzędzia, czyli laparoskopia.
Dwadzieścia kilka minut i torbiel z prawego jajnika leży w metalowej misce. W całości. Zdrowa tkanka jajnika zachowana. Histopatologia potwierdza. Dojrzały potworniak, czyli teratoma maturum, z obecnością tkanki nerwowej. Źródło przeciwciał. Sprawca całego zamieszania usunięty. I teraz zaczyna się najtrudniejsza część. Czekanie. Bo mózg Anny nie regeneruje się z dnia na dzień. Przeciwciała, które już krążą w płynie mózgowo-rdzeniowym, nadal blokują receptory. Nowe nie powstają, bo źródło zniknęło. Ale te, które są, muszą same się wyczerpać. A to wymaga czasu i cierpliwości. Pierwszy tydzień po operacji, bez wyraźnej poprawy. Mama Anny czuwa przy łóżku na ojomie, dzień i noc.
Po pół roku od operacji Anna jedzie z chłopakiem nad morze. Na ten weekend, który planowała zanim jej świat się zawalił. Guz, który mieścił się na dłoni chirurga zamienił jej życie w koszmar na tygodnie. A jego usunięcie przywróciło je. Z tej historii zostają ze mną trzy rzeczy. Po pierwsze, nagła psychoza u osoby, która nigdy wcześniej nie chorowała psychiatrycznie, zawsze powinna zapalić lampkę ostrzegawczą. Zwłaszcza, jeśli dochodzą drgawki, zaburzenia mowy, dziwne ruchy twarzy albo zaburzenia świadomości. Po drugie, potworniak jajnika zwykle jest łagodny, cichy, przypadkowy. Ale czasem może stać się zapalnikiem choroby, która wygląda jak szaleństwo, a w rzeczywistości jest zapaleniem mózgu. Po trzecie, najlepsze diagnozy rodzą się wtedy, kiedy ktoś przestaje patrzeć tylko w swojej specjalizacji.
Pokazano wszystkie 5 dopasowań. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.
Podróż do oddziału psychiatrycznego z wprowadzeniem Annę, jej historii medycznej i sytuacji w dniu hospitalizacji.
Opis objawów i sytuacji Annę, zwracanie uwagi na niezwykłe zachowanie i urojenia.
Początkowa diagnoza schizofrenii, leczenie lekami przeciwpsychotycznymi i brak efektów.
Zmiana podejścia neurologa i propozycja wykluczenia zapalenia mózgu.
Wykonywanie badań neurologicznych i uzyskanie wyników przeciwciał autoimmunologicznych.
Wyjaśnienie mechanizmu działania przeciwciał anty-NMDA i powiązania z potwornikiem jajnika.
Rozdziały i streszczenia generowane automatycznie. Pełna transkrypcja nie jest publikowana — wyszukaj frazę, aby zobaczyć dopasowane fragmenty.
Kliknij, aby znaleźć fragmenty, w których pada.
Psychiatra prosi o konsultację neurologa. Neurolog zleca badania, które zmieniają obraz sprawy. A ostateczną diagnozę stawia ginekolog.
W tym odcinku: autoimmunologiczne zapalenie mózgu z przeciwciałami anty-NMDA i pytanie, jak guz w miednicy może odebrać komuś rozum.
Przypadek oparty na opublikowanych case reports. Dane pacjentki zmienione.
Dalmau J et al. Paraneoplastic anti-N-methyl-D-aspartate receptor encephalitis associated with ovarian teratoma. Ann Neurol. 2007;61(1):25–36.Dalmau J et al. Anti-NMDA-receptor encephalitis: case series and analysis of the effects of antibodies. Lancet Neurol.2008;7(12):1091–1098.Titulaer MJ et al. Treatment and prognostic factors for long-term outcome in patients with anti-NMDA receptor encephalitis. Lancet Neurol. 2013;12(2):157–165.Ko T et al. From Psychosis to Coma: Diagnostic Pitfalls in Anti-NMDAR Encephalitis Associated With Ovarian Teratoma. Cureus. 2025;17(10):e95676.Shimoyama Y et al. Anti-NMDA receptor encephalitis presenting as an acute psychotic episode misdiagnosed as dissociative disorder: a case report. JA Clin Rep. 2016;2(1):22.
Przypadek oparty na opublikowanym case report. Dane pacjentki zmienione. Historia ma charakter edukacyjny i rozrywkowy. Nie stanowi porady medycznej. Na podstawie opublikowanego materiału nie powinny być podejmowane żadne decyzje kliniczne