Datownik 29.09.2023 - Maurycy Mochnacki

Jakie były, proszę Państwa, cele Związku Wolnych Polaków? No przede wszystkim zjednoczenie ziem polskich, niepodległość państwa. To były te najważniejsze postulaty. Ale także panowie głośli liberalizm. Oni uwielbiali cotygodniowe dyskusje na tematy oczywiście głównie polityczne, ale wśród tych głoszonych haseł były przede wszystkim hasła niepodległości Polski. Wspominałem o tym, że Mochnacki uczestniczył w pracach Związku Wolnych Polaków, ale jak pisze jego przyjaciel, Podczeszyński także pracował, może pracował, to jest złe słowo, ale współpracował z Towarzystwem Patriotycznym. To była kolejna tajna organizacja niepodległościowa w Królestwie Polskim, która została założona w Lasku Bielańskim pod Warszawą 1 maja 1821 roku przez człowieka znanemu zapewne Państwu doskonale, czyli majora Waleriana Łukasińskiego.

I ona zrzeszała także członków innych organizacji, czasami również występowała pod nazwą Narodowe Towarzystwo Patriotyczne. Niestety Rosjanie na chwilę złamali, to może jest nie do końca trafne określenie, ale na skutek represji, kiedy w krasztorze karmelitów był przetrzymywany Mochnacki, Rosjanie zmusili go, by przygotował taki memoriał godzący w podstawy polskiego szkolnictwa w Królestwie, I zmusili go także do potępienia wszelkich pism wolnościowych. On oczywiście po latach bardzo tego żałował, no ale na skutek represji na chwilę uległ okupantowi. W latach 1825-1829 zajmował się wydawaniem miesięcznika naukowego Dziennik Warszawski.

Maurycy Mochnacki był także współzałożycielem Towarzystwa Patriotycznego. Został również odznaczony po tych wszystkich bitwach powstańczych Krzyżem Orderu Virtuti Militari. Po klęsce powstania znalazł się na emigracji. Głosił poglądy, jak piszą historycy, nie tylko demokratyczne, ale ultrademokratyczne. Był wielkim krytykiem wczesnego romantyzmu polskiego, przywódcą młodych w Warszawie. Był także naczelnym publicystą w Pamiętniku Emigracji Polskiej. Na łamach tej gazety opublikowano rozprawę literacką Mochnackiego o duchu i źródłach poezji w Polszcze. W 1830 roku wydał także książkę o literaturze polskiej w wieku XIX. W 1834 został skazany przez władze rosyjskie na powieszenie za udział w Powstaniu Listopadowym.