BRAKI PRĄDU BĘDĄ CZĘŚCIEJ. INWESTYCJA W NIERUCHOMOŚCI I CAŁE MIASTA | Marek Zmysłowski

I Lechu wtedy był już na takim etapie, kiedy on po prostu wchodził totalnie all in w firmę swojego brata. budującą dachy solarne i zdecydowałem się dołączyć do Lecha, bo on mnie swoją wizją po prostu zaraził. A Lech Kaniuk i kolejny nowy wspólnik, którego Lechu, mówiąc brzydko, zrekrutował, Rafał Plutecki, to również jest weteran polskiej sceny internetowej, technologicznej. I mówiąc szczerze, ja z takimi ludźmi to mógłbym nawet robić fabrykę papieru toaletowego, bo wiedziałem, że dużo się od nich nauczę. I ostatnie trzy lata to był ogromny rollercoaster. Możemy też potem porozmawiać, co się wydarzyło z Sunroofem, co się nadal dzieje. Natomiast gdzieś tam przy okazji ja też przewartościowałem sobie dużo rzeczy w życiu. Uciekając od lockdownu z Hiszpanii, w której wtedy mieszkałem, wylądowałem w Dominikanie, czyli kraju rodzinnym mojej obecnej partnerki.

I zakochałem się w tej Dominikanie na tyle, że ułożyłem tam sobie życie, bo można pracować zdalnie, pracując tam. To jest jeden z fajniejszych krajów. I zakochałem się też w branży nieruchomości, która też jest taką trochę moją nową przygodą, także działo się dużo. No i piszę drugą książkę, o czym też pewnie pogadamy dzisiaj. Widzę, że naprawdę u Ciebie się dużo działo. To powiedz mi, jestem bardzo ciekawy, właśnie w tym okresie też były lockdowny, była wojna na Ukrainie. Jak w ogóle to wpłynęło na Twoje biznesy, w tych biznesach, w których byłeś? Czy czułeś jakąś naprawdę przerwę, nie udało się czegoś zrobić, czy wręcz przeciwnie? Oj tak, sytuacja geopolityczna, sytuacja światowa. Nigdy sobie w życiu nie zdawałem sprawy przed przygodą z Sunroofem, z Lechem Kaniukiem i z Rafałem Ploteckim, jak czynniki zewnętrzne i jak czynniki globalne mogą wpłynąć na Twój biznes tu i teraz.

Dlatego w krótkim okresie pewne decyzje zdają się sobie przeczyć. No to Marku, teraz przejdźmy do tych pozytywniejszych rzeczy i trochę do tej Dominikany nieruchomości. Powiedz mi w ogóle skąd taki pomysł, bo trochę wcześniej opowiedziałeś o tym, że zacząłeś się teraz interesować nieruchomościami i to jest twoje zajęcie na co dzień i ja jestem ciekawy dlaczego Dominikana i dlaczego nieruchomości na Dominikanie? Może nie na co dzień, bo nieruchomości mają to do siebie, że tam nie ma takich emergencies jak w startupach. Dobra ziemia jeść nie woła, jak to się mówi. Mi się gdzieś tam chyba po trzydziestce, szczególnie jak zacząłem moją przygodę z Sunroofem, włączył tak zwany efekt drwala. Ja bardzo miałem potrzebę budować biznesy, których mogę dotknąć, bo całe swoje życie zawodowe spędziłem najpierw w branży finansowej, a potem w branży IT.

Natomiast u mnie to wyglądało troszeczkę inaczej, bo ja przeprowadziłem się z RPA do Hiszpanii z uwagi na moją wybrankę, bo ona jest z Dominikany. Ja miałem wtedy jeszcze aktywność zawodową w RPA, z kolei rodzinę w Polsce. Ta Hiszpania wydawała się logistycznie optymalna. Plus jest fajnym krajem do życia. Mieszkaliśmy w Barcelonie i Barcelona z jednego z fajniejszych miast do życia zamieniła się podczas tego pierwszego lockdownu, takiego najbardziej chaotycznego, de facto w takie trochę więzienie, mówiąc brzydko, bo ja mogłem wychodzić z mieszkania raz na tydzień tylko i wyłącznie do supermarketu przez pierwsze parę miesięcy. Więc my uciekliśmy, mówiąc brzydko, do Dominikany, bo tam się o wiele wygodniej żyło, szczególnie jak się ma dom z jakimś ogródkiem i bardzo blisko do plaży czy do lasu, do dżungli.

I zdałem sobie sprawę, że ta Dominikana, którą poznałem wtedy lepiej, to to nie jest po prostu jakaś tam mała wyspa z palmami i z oceanem, ale to jest bardzo duży kraj z świetnie działającą ekonomią, która w ogóle nie jest zależna od turystyki. gdzie półtora godziny jazdy autostradą od siebie mam Ikea, Pizza Hut, Starbucksa, nawet salon Porsche jest, jak się śmieje, a w swoim domku na wiosce mam podłączony światłowodowy internet, więc jak najbardziej mogę pracować zdalnie. Przy okazji gdzieś tam znalazłem taki trochę spokój życiowy, przewartościowałem sobie pewne rzeczy, znalazłem ten balans między Między pracą, a być może życiem prywatnym. I zdając sobie sprawę, że może mimo tego, że pracuję krócej, jak liczę ilość swoich godzin, to przez to, że żyję gdzieś tam blisko natury, spokojniej, zdrowiej,

Dobra, idziemy teraz do Dominikany. Powiedz mi, projektuje Ci miasto, ale gdzie to jest, co to jest w ogóle i dlaczego na przykład, nie wiem, ja jako Polak, czy ja mógłbym właśnie dołączyć, nie wiem, mieć tam, czy to jest tak, że mogę sobie zakupić u Ciebie mieszkanie, Ty wybudujesz, w ogóle jakbyś opowiedział całej koncepcji. Tak, więc ja... Póki co rozmawialiśmy bardzo high-levelowo, tak, długofalowo. Ta budowa takiego miasta to są projekty na 20, na 30 lat, w których muszą być zaangażowane tysiące osób i wiele rzeczy się dzieje bardzo, bardzo powoli. Natomiast dlaczego Dominicana, dlaczego ten region Samana, dlaczego ta część świata? Nie wiem, czy wiesz, ale w tej części świata legislacja jest o wiele bardziej zaawansowana, która umożliwia powstawanie tzw. prywatnych miast z własnym systemem prawnym i podatkowym,

Z własnymi sądami, pod warunkiem, że załóżmy płacisz podatek na wojsko do kraju, w którym twoje miasto powstaje. To jest taka specjalna strefa ekonomiczna, tylko poziom dalej. Na przykład Honduras już parę lat temu zmienił konstytucję i na to pozwolił. Dominikana jest takim kolejnym krajem, gdzie mamy coraz więcej zmian w przepisach zapraszających obcokrajowców. Bo na przykład w Tajlandii czy w Indonezji nie jest tak łatwo obcokrajowcy kupić ziemię, natomiast w Dominikanie wręcz przeciwnie. Dominikana słynie z tego, że zaprasza czy też przedsiębiorców, czy cyfrowych nomadów, czy zamożniejszych rentierów i emerytów, najczęściej z Kanady i ze Stanów, żeby tam kupić nieruchomość i tam sobie zamieszkać na spokojniejszą część swojego

Dlaczego Dominicana? Bo już powiedziałem o tym, że jest to z jednej strony nietknięta karaibska natura, ale z jednej strony Wewnątrz bardzo dobrze działającej ekonomii, jak na kraj Ameryki Środkowej, jak na kraj karaibski. Dominikana jest czwartą największą gospodarką, jeśli chodzi o produkcję złota i wiele innych rzeczy. A Półwysep Samana, gdzie jest ten projekt nieruchomościowy, gdzie ja mieszkam, ja kocham ten Półwysep z uwagi na to, że to jest taki mikrokontynent. Bo w ramach kilkudziesięciu kilometrów kwadratowych masz zarówno ocean, I palmy, masz dżunglę, masz jezioro, nawet dwa, masz zatokę, słynną zatokę, gdzie są wieloryby i masz też góry o wysokości do tysiąca metrów, gdzie na kilkuset metrach masz już zupełnie inny klimat, już nie jest tak gorąco, jest fajna bryza i ma się przepiękny widok na resztę Półwyspu.

Natomiast dla kogoś, kto ma taką pracę, że jest w stanie pracować 2, 3, 4 miesiące w roku w innym miejscu. Dla kogoś, kto ma już biznes na takim etapie, że jest w stanie nie być w firmie przez miesiąc albo dwa. Albo dla kogoś, kto już jest na takim etapie życia, że może sobie pozwolić żyć w trzech miejscach w roku na raz. Jest to jedno z ciekawszych destynacji. Natomiast przede wszystkim my nie mówimy teraz o produkcie końcowym, o tym, żeby kupić sobie dom. Nie rozmawiamy o tym, żeby namawiać kogoś do mieszkania w Dominikanie, tylko bardziej mówimy o tym, że na świecie powstaje zupełnie nowy sektor budowy prywatnych miast, które same w sobie, poza tym, że oferują zupełnie nową jakość życia albo inną, świeżą jakość życia, to też są ciekawymi modelami biznesowymi.

Bardzo to brzmi ciekawie i jestem właśnie fajnie, że to jest nie tylko tak, jak się mówi, żeby właśnie zainwestuj, kup sobie mieszkanie i wynajmuj, tylko możesz być częścią rzeczywiście miasta, ale rozumiem, że pierwszy ten krok to jest taki, że możliwy jest ten crowdfunding, ale czy jeśli ktoś byłby tak tradycyjnie, nie wiem, ma w jakimś tam swoim portfelu kilka mieszkań, chce sobie kupić kawałek, nie wiem, czegoś, to też możesz, bo słyszałem, że też już fizycznie stoi jakieś tam budynki na Dominikanie. Tak, oczywiście można już kupować w ramach tego projektu i działki, i mieszkania. Natomiast trzeba mieć na to odpowiednie tikety inwestycyjne. Natomiast jeśli ktoś nie dysponuje odpowiednio wysokim tiketem inwestycyjnym, żeby od razu kupić całe mieszkanie czy cały dom, to może wziąć udział w projekcie deweloperskim i mieć udziały w firmie deweloperskiej.

O energetycznym już rozmawialiśmy. Wydaje mi się, że rozsądne jest posiadanie przynajmniej części swojego kapitału W rynku, który jest na przykład negatywnie skorelowany z tym, co się dzieje w Europie czy w Stanach, bo Dominikanie są o tyle ciekawie, że w tym roku Amerykanie kupili już tam więcej, zrobili więcej inwestycji w nieruchomości niż w ciągu trzech ostatnich lat, przepraszam, dwóch ostatnich lat razem wziętych. Dlatego, że jeśli ktoś teraz ma dolary, to mimo tego, że dolar się umacnia, to jednak tam szaleje inflacja, stopy procentowe rosną i rynek nieruchomościowy już jest przegrzany. Tego typu rejony jak Ameryka Południowa, która jest jeszcze nieodkryta, a jest przepiękna i w ogóle nie zaludniona, czy Ameryka Środkowa, Są teraz coraz bardziej popularnym kierunkiem, destynacją.

My tutaj, będąc w Europie, nie do końca zdajemy sobie z tego sprawę, bo jednak nie jest to aż tak blisko. W takim razie, od ilu mogę zostać inwestorem? Bo tak jak powiedziałaś, nie każdego stać na od razu na zakup mieszkania, ale jakie to są kwoty, powiedzmy, od i na przykład, no nie wiem, a jakbym chciał kończąc na tym takim mieszkaniu przysłowiem, to jaki rząd wielkości to może być kwota? Można mieć własne mieszkanie, które jest w pełni omeblowane, mówimy tutaj o wielkości typu studio, już od 150 tysięcy dolarów. Powiem Ci szczerze, że jak na Dominikanę, to to jest jedna z wyższych cen. Natomiast to miasto, które, ta wizja, którą Samana Group posiada, szczyci się tym, że Że będziemy mieć nieporównywalną do reszty projektów jakość, jeśli chodzi o sposób budowy i trwałość tych budynków.

Bo jak my robiliśmy analizy Jak ktoś kupuje drugi dom dla siebie, czy takie drugie miejsce na ziemi, gdzie chciałby spędzać część swojego życia, to na co zwraca uwagę? Pierwsza rzecz, która wyszła, najważniejsza, to jak daleko jesteśmy od pierwszego domu mimo wszystko? Czy jest tam ten jeden lot? Jak lecę raz na trzy miesiące, czy mogę tam polecieć jednym lotem? I to już jest między polską a dominikaną. Dwa, czy dogadam się w jakimś języku obcym, tak? Jeśli mówimy po angielsku albo po hiszpańsku, to raczej będzie okej. I trzy, czy będę tam miał do kogo się odezwać? Czy będą tam ludzie podobni do mnie? Czy będę miał tam ludzi, z którymi będę chciał spędzić czas? Dlatego tak bardzo istotne jest to budowanie społeczności, żeby w ramach osiedli mieliśmy podobnych ludzi.

Jak to trochę wygląda do takiego schematu, jak jest w Polsce, jesteśmy przyzwyczajeni, czy w ogóle jest to bezpieczne, że jednak kupimy i jesteśmy daleko? Tak. Więc niebezpieczeństwo teoretycznie wynika z tego, że jest to dalekie. Więc jeśli będziemy mieli ziemię, którą będziemy chcieli sprzedać, to trzeba będzie się wybrać kiedyś i znaleźć kupcę i tak dalej, i tak dalej. Natomiast Dominikana, tak jak powiedziałem, jest krajem, który powstał na systemie prawnym Hiszpanii. Czyli kraju Unii Europejskiej. System został przejęty i rozwijany. Mamy księgi hipoteczne, które nie są na całej ziemi w Dominikanie, więc można się naciąć. Jak kupuje się ziemię, która nie jest w systemie oficjalnym hipotecznym i nie ma tej tzw. pieczątki sądu, więc na to trzeba bardzo uważać.

Natomiast jeśli kupuje się ziemię z wpisem hipotecznym, to ryzyko jest w zasadzie znikome, bo mamy potwierdzenie rządu dominikańskiego, że jesteśmy właścicielem, nie użytkowanie wieczyste, że jesteśmy prawowitym właścicielem. Tak jak Ci powiedziałem wcześniej, Dominikana akurat sprzyja bardzo DZIĘKI ZA OBSERWACIE. I tak dalej. W Dominikanie wystarczy, że pokażesz, że masz dochody pasywne w wysokości 2,5 tysiąca dolarów i masz na dzień dobry rezydencję. Rezydencję można też dostać, jak się zarabia inaczej, nie jeszcze z pasywnego dochodu.

Może to nie jest takie łatwe. Trzeba wtedy zainwestować, kupić nieruchomość o wysokości bodajże 150 tysięcy dolarów. Proszę mnie nie cytować, bo teraz nie pamiętam, to się czasami zmienia. I wtedy też można otrzymać rezydencję. Sąsiednia Kostaryka już prowadziła wizję dla cyfrowych nomadów. Która bardzo łatwo pozwala utrzymać tamtejszą rezydencję podatkową. Jeśli się pokaże, że będąc freelancerem czy mając jakąś pracę zdalną zarabia się jakąś tam średnią krajową z danego kraju. W Dominikanie to ma wejść do końca roku. Jednocześnie przez to, że jest to Dość spory kraj, bo mamy 10 milionów mieszkańców, jest to największa gospodarka Karaibów, dziesiąta największa gospodarka Ameryki Łacińskiej i z samej turystyki to PKB bodajże jest między 9 a 11%, znowu nie pamiętam dodatkowych reguł, to ten kraj nie jest aż tak uzależniony od

Turystyki, która sama w sobie jest biznesem bardzo wrażliwym na globalne kryzysy, co zresztą historia nam pokazała. Więc dla mnie ta Dominicana, no poza tym ja może nie jestem na przykład subiektywny, nie jestem wystarczająco obiektywny, bo jednak moja wybranka serca stamtąd pochodzi, ja się po prostu tam zakochałem. Spróbowałbyś powiedzieć inaczej. Spróbowałbym powiedzieć inaczej. To jest to ciekawe połączenie tej dzikości Karaibów, ale mimo wszystko infrastruktury cywilizacji, którą jeszcze możemy poprawić, jeśli mądrze podchodzimy do planowania nie jednej działki, ale całej społeczności, może hursznie nazywamy to miasteczkiem, ale na pewno jakąś taką fajną, rozwiniętą wioską przyszłości.

No to powiedz mi, czy są jakieś takie no ciekawostki, nie wiem, czy są znani ludzie, którzy też ze Stanów uciekają na Dominikanę, w ogóle jakieś takie fakty, bo tak jak mówisz, dużo Amerykanów tam jakby jeździ, więc rozumiem, że też jeśli chodzi o jakieś takich, no nie wiem, czy Ty w ogóle spotykasz, czy to jest rzeczywiście takie miejsce bardzo lubiane i ludzie też kupują domy, osiedlają się i tak dalej, zmieniają swój tryb życia. Tak, to jest, akurat jeśli chodzi o znane osoby ze Stanów, to warto wspomnieć, że Dominikana jest taką Takim zewnętrznym studiem Hollywoodu. Z uwagi na to, że Dominikana ma bardzo zróżnicowaną naturę, tak jak Ci powiedziałem, są i jeziora, i ocean, i palmy, i dżungla, ale są też lasy iglaste i są góry, które są... Najwyższy szczyt ma bodajże 3,5 tysiąca metrów, coś takiego, wyżej niż nasze polskie Tatry.

Tam chyba dwa miesiące temu było minus trzy stopnie. To możesz w ramach jednej wyspy, w miarę małego obszaru, podróżując krótko, czyli obniżając koszty logistyczne produkcji filmowej, nagrać balo wiele różnych widoków. Mark Wahlberg otwiera tam własne studio. Vin Diesel, znany z franczyzy Fast & Furious, też ma studio i mieszka tam. On ma zresztą korzenie dominikańskie. Bill Gates, Donald Trump, Jennifer Lopez, Shakira, oni wszyscy tam mają swoje wille. Jest to dla Stanów Zjednoczonych bardzo znany kierunek wypoczynkowy. Mówi się, że całe wschodnie wybrzeże wypoczywa w Karaibach, głównie w Dominikanie i Kostaryce, natomiast zachodnie wybrzeże to bardziej Hawaje.

To zupełnie inaczej wygląda, więc musimy wiedzieć, na jakie statystyki patrzeć. Ja mieszkając w Dominikanie, Od pięciu lat, a od dwóch lat na stałe, nigdy nie czułem się tak bezpiecznie w Hiszpanii. Otóż nie mówię co Nigerii czy RPA. Oczywiście w Warszawie jest bardzo bezpiecznie, w Polsce jest bardzo bezpiecznie. Natomiast nie mam problemu z tym, żeby wieczorem samemu wracać przez swoje miasteczko z restauracji do domu. Mogę mieć spojrzenia paru osób, że co tutaj robię, o jakiś biały turysta, bo jestem ciekawostką, ale nie wiąże się to z potencjałem na porwanie, czy nie wiadomo, jakieś obrabowanie.

To są sytuacje sporadyczne, które być może odbijają się głośnym echem w mediach, bo ktoś był w akurat Dominikanie i coś tam się złego stało, natomiast nie mają nic wspólnego ze statystyką i z realnością. No a właśnie twoje zdanie na temat Polski. Jak ty w ogóle widzisz, no masz tutaj przecież rodziny, znajomych i tak dalej, jak ty w ogóle myślisz, że może wyglądać przyszłość właśnie na rynku nieruchomości, no bo dzisiaj mamy stopy procentowe, które są wysokie, patrząc na to, jak były niedawno 0%, jak ludzie, którzy nabrali kredytów, dzisiaj nie są w stanie spłacać, nie? Jak mieszkania, które dalej są bardzo wysokie i te ceny Mówi się, że spadają, ale nie do końca i tak dalej, więc czy Ty w ogóle masz jakieś takie zdanie, czy te nieruchomości rzeczywiście spadną, że ludzie w Polsce mogą mieć problem ze spłacaniem, że czeka nas tutaj w ogóle jakiś kryzys, czy jak w ogóle do tego podchodzić, patrząc tutaj, no jesteś też teraz w Polsce jakiś czas i... Tak, jako founder Sunroofa rozmawiam często z deweloperami, z osobami, które budują albo domy, albo osiedla i tak dalej.

I to zatrzymało rynek pierwotny. I te perspektywy nie są najciekawsze, podobno na najbliższe parę miesięcy. Dlatego coraz częściej ludzie patrzą na regiony, które nie są skorelowane z tym, co się dzieje w Europie, albo skorelowane są negatywnie. To słyszałem, że w ogóle ludzie podczas wojny szczególnie zaczęli właśnie interesować się między innymi Dominikanem jako takie miejsce też dobrego, na dobrą ucieczkę, jeśli coś by się działo w Polsce i patrząc na to, to też rzeczywiście różnie może być i odpukać mnie nadzieję, że w Polsce nas nie będzie czekał żaden konflikt i jakby będzie tutaj bezpiecznie, no ale zawsze jest to jakaś odnoga, że warto w razie jakiegoś tam nawet zagrożenia, może nie bezpośredniego, przeczekać to w dobrym regionie, tak? To daje dużo spokoju, jeśli ma się taką pewność, że jakby co jest kawałek ziemi, do której można się udać, jeśli by był problem.