Colm Tóibín "Czarodziej". Książka w pięć pytań z Big Book Cafe!

I o takiej książce, która idealnie się do tego nadaje, będę dziś rozmawiała z Bartkiem Kamińskim. Dzień dobry Bartku. Dzień dobry, dzień dobry. Bartek Kamiński będzie opowiadał o dość niezwykłej biografii, ale właściwie nawet też powieści, o tym też będziemy dyskutować, cóż to za forma. Książka opowiada o pisarzu Tomasie, Tomaszu, tutaj dyskutowaliśmy czy to Tomas czy Tomasz, Tomaszu Manie. Książkę napisał Colm Tóibín, a ma ona tytuł Czarodziej. Tak, będziemy trzymać się tej staromodnej formuły i mówić imię autora po polsku, czyli powieść biograficzna o Tomaszu Manie Colma Tóibina, irlandzkiego pisarza.

I ja od razu powiem, ja się bardzo cieszę, bo jest to lektura, która mnie szalenie wciągnęła i dała mi bardzo wiele radości. Bartku, Tomasz Mann to jest taki pisarz, o którym myślimy przede wszystkim, że był naprawdę wybitny laureat Literackiej Nagrody Nobla. Ale ta powieść ma tytuł Czarodziej. Tomasz Mann chyba najbardziej znany jest czytelnikom właśnie z tego, że napisał książkę pod tytułem Czarodziejska Góra. Więc na początek trochę Kijów Mrowisko. Czy Tomasz Mann jako czarodziej okazał się autorem jednej książki? Bynajmniej. Nawet mogę powiedzieć, że Czarodziejska Góra, która rzeczywiście jest takim, no już w tej chwili słowem kluczem i najsłynniejszym dziełem Mana we współczesnej recepcji.

Wcale Czarodziejska Góra nie jest w tej narracji Colma Tóibina biograficznej o życiu Tomasza Mana. Dziełem najważniejszym i najistotniejszym. Pojawia się tutaj wiele tytułów jego książek, choćby z racji tej, że ta opowieść, którą snuje Colm Tóibín obejmuje właściwie całe życie Tomasza Mahna. Rozpoczyna się ta opowieść w Lubece, rodzinnym mieście pisarza, kiedy ma lat kilkanaście. Obserwujemy jego dom rodzinny, wychłodzonego ojca i jak na ówczesne warunki bardzo purytańskie, bardzo takie mieszczańskie i konserwatywne ówczesnej Lubeki, dość ekscentryczną matkę.

Mimo, że był osobą homoseksualną, żył w długim, szczęśliwym małżeństwie przez większość życia. I właśnie o relacjach z najbliższymi tak naprawdę jest ta książka. I pokazuje właśnie Tomasza Mana od tej prywatnej strony. Ale dlaczego Czarodziej? No zdradzę tu trochę. Pada to dosyć szybko w książce. Tutaj nie ma żadnej wielkiej tajemnicy i jakiejś wielkiej sprawy łączącej się z tym tytułem. Czarodziejem po prostu nazywały ojca dzieci. Po tym jak na któryś z balów przebrał się właśnie za czarodzieja. Oczywiście to określenie zyskuje tutaj pewnego rodzaju metaforyczny wymiar w tej opowieści.

Przywołałaś czarodziejską górę. No ja przywołam opowiadanie Tomasza Manna, Mario i czarodziej. Książka w pięć pytań z Big Book Cafe!. Książka w pięć pytań z Big Book Cafe!. Książka w pięć pytań z Big Book Cafe!. Książka w pięć pytań z Big Book Cafe!. Książka w pięć pytań z Big Book Cafe!. Książka w pięć pytań z Big Book Cafe!. O autorze będziemy jeszcze za chwilę mówić, ale chciałabym, zanim przejdziemy do samego twórcy tej lektury, chciałabym cię zapytać o jej formę, bo Czarodziej to jest powieść, a nie napisana po bożemu biografia.

I czy pod tym kątem ta książka może być jakimś zaskoczeniem, a może rzuca nowe światło na prozę Tomasza Manna? Nie sądzę, żeby Colm Tóibín dotarł do jakichś nieznanych faktów. Tak jak powiedziałem, życie Tomasza Manna jest dosyć dobrze udokumentowane i skrupulatnie opisane, zarówno przez jego biografów, monografistów jego twórczości, ale również poniekąd jego samego i członków jego rodziny, którzy bardzo dużo o ich wspólnym życiu pisali. To, co jest w tej książce może nie tyle nowego, ale szczególnego, mówię o czarodzieju Colma Tóibina, to jest opowieść o tym homoseksualnym, czy też homoerotycznym doświadczeniu pisarza.

I następuje tu pewnego rodzaju dialog. Więc mamy tutaj coś w rodzaju nawet metafikcji, to znaczy powieści o pisaniu, powieści o powieściach, o właśnie geniuszu pisarskim. To jest niezwykle frapujące. Tak, to rzeczywiście wydaje się być niezwykła książka. To na koniec powiedz, komu ty byś ją polecił? Dla kogo jest Czarodziej? Czy to jest książka dla znawców prozymana, czy właściwie dla każdego, kto chce przeczytać ciekawą opowieść o pisarzu? Nie, ja myślę, że tutaj odbiorca jest bardzo szeroki, bo to jest tak napisane, że to przeczyta zarówno osoba, która nie zna albo bardzo mało zna twórczość Manna. Jest to po prostu fantastyczna opowieść o człowieku wikłanym w historię z bardzo skomplikowanymi relacjami rodzinnymi.

A ci, którzy znają twórczość Manna, będą się poławić tutaj w tych wszystkich odniesieniach, o których powiedziałem przed chwilą. Będą po prostu smakować to, jak Tóibín przetwarza nie tylko samo życie i samą biografię Manna, ale również jego twórczość w tę narrację tej powieści. I myślę, że im bardziej znamy Im bardziej będziemy znać twórczość Mana, tym więcej przyjemności będziemy czerpać z lektury Czarodzieja. Także to jest książka dla wszystkich. Czyli ja już nie mam wyjścia, czuję. Muszę przeczytać Czarodzieja. Książkę o Tomaszu Manie. A Państwu oczywiście polecam nie tylko ten tytuł, ale także powrót do książek samego pisarza.

Do wspaniałej Czarodziejskiej Góry do śmierci w Wenecji czy doktora Faustusa. Będziemy tę rozmowę zamykać powoli. To oczywiście nie jest nasza ostatnia audycja. Za tydzień o tej samej porze spotkam się z Pauliną Wilk i tym razem będziemy rozmawiać o książce bardzo współczesnej, dziejącej się tu i teraz, choć i z wątkiem historycznym. Mam tutaj na myśli tyłem do kierunku jazdy Sylwii Hutnik. A tobie Bartku bardzo dziękuję. Dziękuję.