Gniew

Gniew jest tą częścią ciebie, która kocha cię najbardziej. Wie, kiedy jesteś źle traktowana, zaniedbywana. Sygnalizuje, że musisz zrobić krok w kierunku oddania ci sprawiedliwości. Uświadamia, że trzeba wyjść z pokoju, pracy, związku, starych wzorców, które już nie działają. Naucz się słuchać swojego gniewu i uczyń go swoim najlepszym przyjacielem. A uczucie gniewu odejdzie. Będzie godność i zdrowe granice. Taki cytat znalazłam w internecie, podobno autorstwa Sylwii Opperman, pod zdjęciem pracy Hansa Wallora i zainspirowało mnie do podjęcia tematu gniewu. Czy wiedziałaś, że w języku polskim jest 138 synonimów słowa gniew? Gniew jest normalną emocją, którą wszyscy mamy, tak samo jak szczęście, smutek czy niepokój.

Gniew jest czasami walką, ucieczką lub stagnacją, w zależności co go powoduje. Doświadczyłam wszystkich na swojej skórze. W intensywnym stresie nawet najspokojniejsza osoba może stać się bardziej zła, niż się spodziewaliśmy. Ja do tych najspokojniejszych nie należę. Niestety. To jedna z tych cech, której bardzo w sobie nie lubię. Jestem złośnicą. Najczęściej walczę, rzadko uciekam od gniewu. A jak już od niego ucieknę, to i tak się tyle go nazbiera, że tego cudownego kobiecego czasu wybuchnie jak bomba w Hiroshimie. Stagnacji gniewu doświadczyłam przez długie lata w relacjach partnerskich. Ta bierna agresja często nie jest uważana za problematyczną, ale nadal jest to niezdrowe i można sobie z tym poradzić.

Objawia się chęcią ukrycia złości. Może to oznaczać milczenie lub ignorowanie ludzi i ich toksycznych zachowań zamiast krzyczeć i wściekać się. Udawanie, że wszystko jest w porządku i zamykanie się w sobie, jednocześnie emitując pasywno-agresywne wibracje wokół siebie, nie jest dobrą rzeczą dla nikogo. W wielu przypadkach ten rodzaj gniewu wynika z potrzeby kontroli sytuacji, pomimo rosnącego poziomu gniewu, wywołanego zranieniem, poczuciem bycia nalekceważonym, poczuciem nieważności, bycia oskarżonym za coś, czego się nie zrobiło, niegodnym, odrzuconym i niekochanym. Jak mówi Wojciech Eichelberger, gniew nigdy nie jest agresją skierowaną do osoby, ale zawsze dotyczy jej zachowania i sytuacji, w której się znajdujesz, bądź na którą się godzisz, a wcale ci ona nie służy.

Gniew jest emocją charakteryzującą się wrogością wobec kogoś lub czegoś, co według Ciebie jest celowo krzywdzące bądź niesprawiedliwe. Gniew może być też dobrą rzeczą, a brak złości jest niezdrowy, mówią eksperci. Ma pomóc w wyrażeniu negatywnych uczuć lub zmotywować Cię do znalezienia rozwiązań zaistniałych problemów. Kiedy radzimy sobie ze złością we właściwy sposób i odpowiednio ją wyrażamy, jest to w porządku. Jednak niektórzy ludzie doświadczają złości częściej i intensywniej niż inni, nie mogą kontrolować swoich reakcji emocjonalnych i mogą tym szkodzić sobie i swojemu otoczeniu. Ludzie często wyrażają swój gniew na różne sposoby, ale zazwyczaj w postaci frustracji, irytacji, nadużycia i niesprawiedliwości. Z takim rodzajem gniewu związane jest zaburzenie zwane przerywanym zaburzeniem wybuchowym i spotyka zarówno nas dorosłych, jak i nasze dzieci.

Osoby z tym schorzeniem mogą cierpieć zarówno emocjonalnie, jak i fizycznie. Objawy są klasyczne. Napięcie mięśni, bóle głowy, kołatanie serca, wstyd, poczucie winy i skrajny gniew. Przedstawione czynniki nie są tak przerażające, jak te ataki gniewu i złości, które prowadzą do wybuchów nieproporcjonalnych do tego, co może być spowodowane wynikiem takiej złości, gdzie pojawia się wówczas agresja, zastraszenie czy siła fizyczna. Osoby z tym zaburzeniem mogą mieć zaburzenia lękowe, zaburzenie uwagi, depresję, zaburzenia osobowości i zespół stresu pourazowego. To zaburzenie, które może rozpocząć się w okresie dojrzewania, a czasem nawet w dzieciństwie, może powodować niepowodzenia w szkole, poczucie bezwartościowości, trudności w kontaktach z innymi, a także izolację.

Nie wspominając o problemach prawnych, osób, które w złości popełniają przestępstwa, łamią panujące zasady, wdają się w bójki i konflikty. Wszyscy przy każdym rodzaju gniewu, a jest ich ho, ho, ho i jeszcze trochę, doświadczamy poczucia winy, żalu i wstydu po procesie złości i agresji. Ja po każdej kłótni, wyrzuceniu z siebie negatywnych emocji mam tak zwanego koca moralnego. Szantażuję siebie za swoje zachowanie, za wypowiedziane słowa, tak bardzo często niepotrzebne i nie na miejscu. Często zadaję sobie pytanie, dlaczego ludzie wpadają w szał? Wyzwalaczami złości są zdarzenia, nawet korek uliczny, płacz dziecka czy krzyk rodzica, cechy osobowości takie jak narcyzm, rywalizacja i niska tolerancja na frustrację oraz stan przed gniewem, jak poziom lęku czy zmęczenia.

Wszystko to ma wpływ, czy i dlaczego się wściekamy. Nie wiem, czy wiesz, ale istnieją trzy podstawowe kategorie gniewu, następnie dziesięć rodzajów gniewu, pięć twarzy gniewu, cztery korzenia gniewu, osiem rodzajów urazu gniewu, pięć języków gniewu, ja dodałabym jeszcze pięć stopni gniewu, wiesz, takie 20, 50 i 100 stopni Cenciusza. Zrozumienie tych różnych rodzajów złości i ich różnic między sobą jest ważne dla każdego, kto ma do czynienia z własnymi problemami związanymi ze złością. Ja osobiście myślałam, że mam jeden rodzaj i jedną twarz i jeden język i są one na tyle czytelne, że i ja i osoby, których ten gniew dotyczy, jak i osoby dookoła bez problemu mogą mój stopień gniewu odczytać.

Jednak się myliłam i znowu nauczyłam czegoś nowego. Jeśli zmagasz się z trudnościami i zdajesz sobie sprawę, że coś musi się zmienić, musisz szukać pomocy, aby zakończyć szkody, które wyrządzasz sobie i swojemu otoczeniu. Na początek możesz wykonać test. Test jest w języku angielskim i utworzony na stronie autorskiej Gary'ego Chapmana. Pięć języków miłości. W zakładce quizów znajdziesz test oceny gniewu. Link do testu dołączam w opisie odcinka. Mój wynik wskazuje, że prawdopodobnie dobrze sobie radzę z gniewem w wielu sytuacjach, ale wciąż są chwile, kiedy mój gniew radzi sobie lepiej ze mną. Muszę rozpoznać obszary, w których dobrze sobie radzę, ale mam być ostrożna, aby gniew nie wymykał się spod kontroli w inny sposób.

Mam rozpoznać sytuacje, w których najczęściej wyrażam swój gniew. Czy z bliskimi, w pracy, co się dzieje, gdy reaguję gniewem. Czy jestem krzykaczem, czy kieruję swój gniew do wewnątrz. Jakich słów używam najczęściej? Jakie uczucia zwykle pojawiają się, gdy jestem zła? I jaki te uczucia znajdują wyraz w dobry lub zły sposób? Mam rozważyć możliwość przyszłych działań. Lepiej zrozumieć różnice między dobrym a złym gniewem. Niektórzy ludzie wyglądają, jakby na zewnątrz mieli wszystko razem i rzadko wymykają się spod kontroli z powodu gniewu, podczas gdy pod fasadą mają tendencję do kipienia się z niezbadanego gniewu. Ten gniew można scharakteryzować m.in. ciągłym zamyśleniem lub wycofaniem.

Myślę, że ta charakterystyka mojego problemu gniewu zgadza się po części z tą, którą już znam z własnego doświadczenia i którą przedstawiłam Ci na początku. Na stronie quizowej jest również wspominka o książce doktora Chapmana, Gniew, w której pomaga on nakreślić drogę pracy własnej nad uczuciem gniewu. Powiem szczerze, że zmęczył mnie ten gniew. Tak samo jak męczy mnie nie okazywanie go. Dobrze byłoby znaleźć złoty środek problemu i nauczyć się w zdrowy sposób okazywać innym, że przekraczają granice naszej wytrzymałości. Kluczem jest oczywiście komunikacja. Złoty środek na całe złotego świata.