Technologia udomowiona
Kto ma dziś władzę, my nad technologią czy technologia nad nami? Futurolożka Natalia Hatalska twierdzi, że to technologia udomowiła (i uzależniła) ludzi, a nie odwrotnie. Opowiada o tym jak samotny jest dzisiaj człowiek, jak rozwój technologiczny pogłębia polaryzację w społeczeństwie i że świat jest systemem naczyń połączonych, gdzie wszystko na siebie oddziałuje niezależnie od odległości i czasu, a przyszłość jest konsekwencją tego co tu i teraz. Jak przetrwać? Najlepiej myśleć i działać mając w głowie perspektywę 150 lat, nauczyć się myśleć systemowo i budować wspólnoty oparte na solidarności, współpracy i podobnych wartościach. Potężna dawka wiedzy, a także nadziei na to, że rozwój technologiczny może iść w parze z rozwojem człowieczeństwa. Zapraszam!Natalia Hatalska, analityczka trendów, założycielka i CEO instytutu badań nad przyszłością Future Institute, autorka „Wiek paradoksów. Czy technologia nas ocali?”.
Witam wszystkich bardzo serdecznie w kolejnym odcinku About Time!, w podcaście, w którym rozmawiamy o zrównoważonym życiu, bardzo szeroko pojętym, o tym ekologicznym, ale też o tym dobrostanowym, a także o tym technologicznym. Dzisiejszym moim gościem jest Natalia Hatalska, analityczka trendów, autorka przegenialnej książki, jeżeli ktoś nie czytał, to koniecznie musi to zrobić. Książka ma tytuł Wiek paradoksów. Czy technologia nas ocali? Natalia jest też założycielką ISEO Badań nad Przyszłością Future Institute. Dzień dobry Natalio. Dzień dobry, cześć Ania. Cześć. Natalia, tak jak mówiłam na początku, tutaj w tym podcaście rozmawiamy o takiej równowadze i o tym, jak tę równowagę i ten balans w życiu znaleźć, tak żeby nie niszczyć planety, być człowiekiem i przetrwać.
Ty jesteś specjalistką od trendów, trochę od technologii. Powiedz, czy ty w ogóle widzisz taką rozwojową możliwość tego balansu między naturą i technologią? Hmm... To ja może bym odpowiedziała trochę na to pytanie naokoło, bo nawet jak teraz słuchałam tego twojego pytania i wprowadzenia, to wymieniałaś po kolei, jak zachować balans pomiędzy różnymi częściami naszego życia, czyli pomiędzy ekologią, technologią, człowieczeństwem i tak dalej. I myślę sobie, że my mamy taką tendencję do patrzenia na świat jako właśnie taki zbiór luźnych elementów. A to, co jest nam potrzebne, to to, że musimy pamiętać, że świat jest po pierwsze systemem, a po drugie systemem zamkniętym.
System zamknięty działa w taki sposób, że wszystko zależy od siebie. Nawet jeżeli to są rzeczy oddalone w czasie albo oddalone od siebie w przestrzeni. I to oznacza, że nie możemy oddzielać na przykład technologii od natura, natury od człowieka, bo każda z tych rzeczy ma na siebie bezpośredni wpływ. Więc to jest jedna rzecz, że jeżeli pytamy, czy możemy połączyć technologię z naturą, no to To one naturalnie są już ze sobą połączone. Druga kwestia jest taka, że mamy taką tendencję do patrzenia w kontekście naszego postępu jako świata, jako ludzi, to mamy taką tendencję do patrzenia na to, że większość rzeczy załatwi nam technologia, czyli jak opieramy nasz optymizm o to, co będzie działo się ze światem, to ten optymizm opieramy głównie o technologię.
I też musimy pamiętać, że technologia oczywiście jest bardzo nam pomocna i ona wiele problemów rozwiązuje, ale też wiele problemów generuje. Natomiast technologia nie jest w stanie rozwiązać niektórych problemów. Na przykład, jeżeli weźmiemy sobie taką kwestię jak wojna i nie chciałabym zabrzmieć kontrowersyjnie, ale wiadomo, że technologia, no nie wiem, możemy mieć więcej dronów, możemy mieć więcej czołgów, bardziej nowoczesną broń. Czyli teoretycznie na takim pierwszym poziomie moglibyśmy powiedzieć, że technologia tak, pomoże wygrać albo przegrać wojnę. Natomiast na poziomie głębokim, dlaczego w ogóle wojny istnieją, po co one są realizowane, czy po co one są wywoływane, to technologia tego problemu nie rozwiąże. Drugi problem, który tak samo nas dotyka, ale na takim bardziej indywidualnym poziomie, to jest kwestia samotności.
My dzisiaj jesteśmy społeczeństwem bardzo samotnym. I technologia też tego problemu nie rozwiąże. Czyli to, co nam dzisiaj jest potrzebne, ja o tym od jakiegoś czasu mówię, czyli oprócz postępu technologicznego dzisiaj jest nam po prostu potrzebny postęp społeczno-kulturalny, czyli pewnego rodzaju zmiana myślenia, postępowania. Mhm, przejdziemy na pewno tej samotności, bo też sporo pisać w tym w swojej książce i to wydaje mi się rzeczywiście bardzo ważny temat. Ale jeszcze wrócę do tego balansu, bo rzeczywiście nie ma tak, że to są dwa oddzielne światy, ta natura i technologie. Tak jak powiedziałaś, ten człowiek trochę jest w centrum tego i pewnie w jakiś sposób to łączy. Natomiast ja Mnie ciekawi, czy jest, no bo jest coś takiego, jak się patrzy na to, co się dzieje z ekologią, z planetą, że jednak ta szala przewagi, nie wiem, zainteresowania, albo w ogóle takiej kontroli nad światem, jednak przechyla się trochę w stronę tej technologii.
I czy ty myślisz, że to jest nieuniknione, że to pójdzie w tą stronę? Czy jednak jakoś ten balans zachowamy tak, żeby było porówno, w takiej symbiozie, żeby funkcjonowały te dwa elementy naszej rzeczywistości? Trudno mi jest powiedzieć, ja wierzę też w to i też to często mówię, że przyszłość jest jedynym miejscem, które wciąż możemy zmienić. Przyszłość to nie jest coś takiego, co się wydarza, na co my musimy czekać. Przyszłość jest konsekwencją naszych działań tu i teraz. I tak naprawdę to od nas zależy, czy szala przechyli się na rzecz technologii, czy na rzecz natury. Ja głęboko wierzę, mimo że jestem fanką technologii, Zajmuję się badaniem technologii, ale też jestem geekiem, to jednak uważam, że człowiek nie jest w stanie istnieć bez natury.
Chociaż tak jak powiedziałaś, nie wiemy do końca, co dobra będzie kiedyś znaczyć. Natalia, no dobrze. Jakby rzeczywiście jest tak, że i to pewnie ewolucyjnie też, jakby od początku istnienia naszego gatunku, ta potrzeba życia stadnego, funkcjonowania, Społecznego w jakiejś grupie była bardzo potrzebna, ale też piszesz bardzo dużo o tej samotności. No więc z jednej strony teoretycznie, żeby przetrwać, powinniśmy się łączyć w grupę, a z drugiej strony jesteśmy w tej chwili w takim momencie, kiedy ta samotność jest trochę naszą codziennością. No, też wynika z tego, jak my budujemy dzisiaj relacje, jednak w większości to też pandemia bardzo mocno nasiliła, czyli budujemy relacje, wiele relacji online za pomocą technologii, czyli to są kontakty, które są kontaktami zapośredniczonymi, to nie są kontakty bezpośrednie.
Tylko głowy tych pacjentów i właśnie po to, że zakładają, że w przyszłości będzie można wyhodować osobne ciało, do którego tego człowieka będzie można przeszczepić. Teraz trudno powiedzieć, czy to będzie przeszczep całego ciała, czy to będzie przeszczep głowy, ale generalnie taka koncepcja jest, takie firmy istnieją, zarabiają ogromne pieniądze. Mamy cały obszar związany z technologiami HEAD, czyli Human Enhancement Technologies, czyli technologie właśnie, które mają usprawniać człowieka. I my znowu mamy, no nie wiem, ja mam wmontowane w kolano tytanowe nici po operacji, po wypadku na nartach. No i można powiedzieć, że w pewnym sensie jestem cymborgiem, bo mam jakąś tam niebiologiczną część w swoim ciele.
Jak ją pielęgnować? Bo wydaje mi się, że znowu, żeby ten gatunek przetrwał i to, co mówimy, zachować w jakiś sposób ten balans, czyli korzystać z tej technologii, ale jednocześnie pielęgnować naturę. No to musi być jakiś taki punkt wspólny tej całej ewolucji tego gatunku. Co to jest? To są, myślisz, wartości? Jakieś marzenia, potrzeby? Co? Ja głęboko wierzę w to, że różni nas wiele rzeczy i my jesteśmy różni, ale na głębokim poziomie to, co nas łączy, to są właśnie wartości. Tylko, że o tych wartościach się dzisiaj bardzo mało mówi. My jesteśmy w jakimś takim pędzie, właśnie w tej polaryzacji i wydaje nam się, że wartości to jest coś, co nas dzieli. Już może nie chcemy znowu zaogniać tej sytuacji i dlatego o tych wartościach nie rozmawiamy, a powinniśmy, bo to jest taki element, który nas może połączyć.
Jak to zrobić, żeby jednak, wiesz, nie dać się wciągnąć w ten świat, który jest taki łatwy, przyjemny, a odciąga nas trochę od tego, co pewnie jest dla nas dobre? No to ja mogę to powiedzieć na swoim przykładzie, bo ja też, to nie jest tak, że ja tylko tak mogę mówić w teorii, a nie staję przed takimi wyborami. Ja też staję codziennie przed takimi wyborami i ja jestem, albo byłam, tak zwaną hard userką różnego rodzaju technologii, czyli ja korzystam też służbowo z mediów społecznościowych, mam miliony powiadomień, dodatkowo mam zegarek, czyli powiadomienia dostaję nie tylko w telefonie, nie tylko w komputerze, ale też na przykład na zegarku. No i mam dwie córki, Jedna ma dzisiaj siedem lat, druga ma jedenaście i one już są w takim wieku, kiedy budowanie relacji z nimi jest trochę inne niż jak się buduje relacje na przykład z dwu czy trzyletnim dzieckiem.
To jest coś, co ma absolutny priorytet, nie ma nic ważniejszego od tego. To stwierdziłam, że w takim razie muszę w jakiś sposób zapanować nad tą technologią. I w lutym zeszłego roku, no to półtora roku temu, stwierdziłam, że rezygnuję ze smartfona. Nawet u mnie na blogu można przeczytać jakby dziennik z tego eksperymentu, czyli przez cały miesiąc korzystałam ze starej Nokii i to jeszcze na systemie KaiOS, czyli takim bardzo prostym systemie, że tak naprawdę mogłam z tego telefonu tylko dzwonić i wysyłać SMS-y. I pierwsze tygodnie były dla mnie bardzo trudne, bo nie mogłam korzystać ani z map, ani ze Spotify, ani z mojej aplikacji takiej do uprawiania sportu. Właśnie nie miałam tych powiadomień. Miałam takie poczucie, że ktoś mi tak po prostu jakby mi ktoś... To jednoznacznie wskazywało na moje uzależnienie np. od powiadomień z mediów społecznościowych, ale potem po tych dwóch tygodniach
I minęło półtora roku i ja w moim telefonie wciąż nie mam żadnych mediów społecznościowych, czyli jak na przykład moja mama coś mi ostatnio wysłała, coś mi się przypomniało na Facebooku i wysłała mi to, taki link do Facebooka, no to ja nie mogłam tego otworzyć niestety, no bo nie mam Facebooka w telefonie. I wydaje mi się, że każdy z nas powinien podjąć taką decyzję samodzielnie, czyli zdecydować, bo to nie chodzi o to, żeby całkowicie pozbyć się technologii, tylko żeby zacząć z niej korzystać na własnych zasadach, czyli korzystać z niej w taki sposób, żeby ona budowała na przykład to, co jest dla nas ważne. Jeżeli dla mnie są ważne relacje, no to chcę korzystać z technologii tak, żeby ona te relacje budowała, a nie żeby ona wpływała na jakoś tych relacji w sposób negatywny. Czyli umiarkowanie i taki rozsądek, ale też wiesz, taka uczciwość wobec siebie, prawda?
No bo ja jestem przekonana, że mam jakieś sto aplikacji zamontowanych, których w ogóle nie używam i które prawdopodobnie wysyłają mi jakieś powiadomienia, które tylko mnie Irytują i pewnie jakbym zrobiła przegląd, to zostałyby ze trzy, które są dla mnie ważne, ale też powiedziałeś ważną rzecz, że znowu o tych wartościach, że ty się zastanawiałaś, co jest dla ciebie ważne tak naprawdę, prawda? I to był taki powód i barometr tego, w jaki sposób sobie z tymi technologiami funkcjonujesz. Czyli co? Trochę jest tak, że co, żeby nie pozwolić tej technologii wejść nam na głowę? Ja podam Ci przykład dosłownie z wczoraj. Odebrałam moją młodszą córkę, bo starsza córka akurat jest teraz na tak zwanej brązowej szkole. Brązowa szkoła to jest tak jak zielona szkoła, tylko że jest jesienią, więc mamy taki czas tylko ze sobą.
Czy spędzanie czasu w telefonie, nie wiem, bycie w kontakcie. I okej, bo może to być, że teraz to jest ważniejsze i tak decydujesz, ale żeby to był świadomy wybór. A nie, który się dzieje po prostu poza twoją świadomością i tak naprawdę nie jest twoją decyzją, tylko decyzją spółek technologicznych, które tak konstruują algorytmy, konstruują całe serwisy, żeby nas od siebie uzależniać. Tak, to jest o tym, czy my jesteśmy niezależni i sami decydujemy o naszym życiu i o naszych wszystkich małych krokach w codzienności, czy ktoś to robi za nas. Ciężka praca, bo wydaje mi się, że ta uważność, to jest po prostu kwestia uważności, prawda, tych codziennych wyborów, czy robię Powiedz, czy są takie sfery w życiu, w funkcjonowaniu w świecie, które naprawdę mogą obejść się totalnie bez technologii, jest nam tam kompletnie niepotrzebna i po nic?
Nie sądzę, żeby takie istniały. Jest taka teoria Kevina Kelly'ego, to Kevin Kelly to taka, jak rozmawiałyśmy poprzednim razem, to pewnie też o nim mówiłam, to taki wybitny myśliciel, chyba jeden z najwybitniejszych myślicieli technologicznych naszych czasów. I on twierdzi, a ja się z nim bardzo zgadzam, że technologia nas udomowiła. To nie, że my udomowiliśmy technologię, tylko technologia udomowiła nas. Czyli, że gdybyśmy chcieli się dzisiaj pozbyć technologii, to to już jest niemożliwe. Człowiek bez technologii nie przetrwa. I to dotyczy zarówno energii, ale nawet takich prostych technologii. Dobra, rezygnujemy z całej zaawansowanej technologii, będziemy teraz mieszkać w lesie, w lepiankach. No to żeby te lepianki chociażby zbudować, też potrzebujemy technologii, potrzebujemy jakiegoś noża albo jakiejś siekiery, to też jest technologia.
Więc uważam, że nie, nie ma takiego miejsca, w którym moglibyśmy się całkowicie pozbyć technologii. To nie, nie ma. Bo nawet w relacji z bliskimi, nie wiem, chcesz być w kontakcie, no to telefon jednak jest narzędziem, które ci pomoże. Możesz zadzwonić, albo napisać coś, albo wysłać zdjęcie, pomyśleć o tej osobie, albo być w kontakcie, kiedy ja, nie wiem, wyjeżdżam często i jestem na przykład w innym mieście, no to mogę z moimi córkami na przykład rozmawiać przez wideo i się widzieć. Czyli nie jest to wybór albo albo, prawda? Czyli to nie jest tak, że jesteśmy w stanie się odciąć i powiedzieć, że to jest złe i teraz, nie wiem, będziemy wracać do natury i być zwierzętami po prostu. Trochę też tak mam wrażenie, że ten wybór jest niemożliwy, tylko trzeba to jakoś połączyć.
I znowu wracamy do tego balansu, prawda? Jak ten balans jednak utrzymać, żeby to, co mówiliśmy, być tym człowiekiem w tym wszystkim, który jest jakiś niezależny i wolny. A nie jest tylko jakąś marionetką w rękach wielkich korporacji technologicznych. Bardzo ciekawą rzecz powiedziałeś, ja o tym też pisałam w książce, że my mamy taką tendencję i nasz świat nas uczy tego, żeby mówić albo albo, albo dobre, albo złe, albo czarne, albo białe. Nasz świat nie jest światem albo albo, nasz świat jest właśnie światem i i. I dobry, i zły, i czarny, i biały. I technologia, i bez technologii. Dokładnie tak i właśnie to jest też niesamowite, że wydaje mi się, że te wartości, o których mówiłyśmy, to są te drogowskazy, w których dokonujemy tych takich wyborów codziennych i to i i w jakiś sposób łączymy.
Pokazano wszystkie 17 dopasowań. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.
Kliknij, aby znaleźć fragmenty, w których pada.
Kto ma dziś władzę, my nad technologią czy technologia nad nami? Futurolożka Natalia Hatalska twierdzi, że to technologia udomowiła (i uzależniła) ludzi, a nie odwrotnie. Opowiada o tym jak samotny jest dzisiaj człowiek, jak rozwój technologiczny pogłębia polaryzację w społeczeństwie i że świat jest systemem naczyń połączonych, gdzie wszystko na siebie oddziałuje niezależnie od odległości i czasu, a przyszłość jest konsekwencją tego co tu i teraz. Jak przetrwać? Najlepiej myśleć i działać mając w głowie perspektywę 150 lat, nauczyć się myśleć systemowo i budować wspólnoty oparte na solidarności, współpracy i podobnych wartościach. Potężna dawka wiedzy, a także nadziei na to, że rozwój technologiczny może iść w parze z rozwojem człowieczeństwa. Zapraszam!
Natalia Hatalska, analityczka trendów, założycielka i CEO instytutu badań nad przyszłością Future Institute, autorka „Wiek paradoksów. Czy technologia nas ocali?”.