À propos solidarności

Jest sama kultura, która propaguje określone wartości i w tym kontekście polecam Wam bardzo mocno książkę Kultura i Solidarność, której autorami są Igor Stokwiszewski i Dorota Ogrodzka. Nie jest to może lektura jakoś niebywale lekka, jako że jest to przede wszystkim wynik projektu badawczego, który był prowadzony w różnych miastach Europy i który miał na celu odpowiedzieć na pytanie, w jaki sposób ta nasza współczesna europejska kultura definiuje i praktykuje solidarność. Ale jest to lektura bardzo ciekawa i myślę sobie, że w kontekście solidarności i wiązania solidarności właśnie z tymi europejskimi wartościami jest to niezwykle ciekawe, bo jak się nad tym tak zastanowić trochę głębiej,

To właściwie ciężej jakiś bardziej solidarnościowy projekt niż Unia Europejska, więc mogłoby się wydawać, że ta idea współpracy, idea integracji jest dla europejskiej tożsamości jakąś taką wręcz podstawą. No i właśnie, tu pojawia się pytanie po pierwsze o to, czy rzeczywiście tak jest? Jak to zdaje egzamin? A po drugie pytanie o to, jak tę solidarność opowiada i współtworzy współczesna kultura, w obrębie której, podobnie jak w polityce, obserwujemy przecież te wszystkie zjawiska, które solidarności niejako przeczą, to znaczy polaryzację, rozdrobnienie, rozpad wspólnot na mniejsze grupy itd.

To znaczy, że jeśli my nie jesteśmy sobie w stanie odpowiedzieć na to pytanie o naszą własną definicję solidarności w obrębie kultury europejskiej, to właściwie nie sposób tej solidarności oczekiwać w takich codziennych praktykach społecznych i wyborach politycznych. I wydaje mi się, że jest to kwestia istotna nie tylko w kontekście tendencji separatystycznych, które są tak silnie obecne dzisiaj w Europie, no ale też w oczywisty sposób między innymi w kontekście sytuacji w Ukrainie. Więc jeśli ciekawi was to, jak w tych wszystkich procesach może się odnaleźć ta Sprawcza rola kultury to te, które wam bardzo mocno polecam. No i właśnie od podszewki w tej rozmowie o solidarności dla mnie wybrzmiewa tak naprawdę właśnie to, jak rozumiemy i definiujemy kategorie dobra wspólnego.

Czyli jak to jest w ogóle możliwe, że właśnie w świecie zawało się nienaruszonych europejskich wartości powtórnie pojawia się tyle przestrzeni na różne autorytarne hasła i sympatie. No jak to oczywiście możliwe, że tak niewiele nauczyła nas historia i jak to wszystko się miało szansę wydarzyć w tym sensie, że nie był to jakiś grom z jasnego nieba, tylko były to bardzo drobne, małe zmiany, które zachodziły na przestrzeni lat, które w tych swoich małych odcinkach bardzo łatwo nam umykają. Applebaum koncentruje się głównie na samej demokracji i to jej stan i to jej kondycję diagnozuje i myślę sobie, że jej refleksja jest jakoś ciekawa i ważna w kontekście dyskusji o tym, czym jest dziś solidarność, czym jest dziś wspólnota i no właśnie jak definiujemy tak zwane dobro wspólne.