Kto będzie się nami opiekował na starość

Potrzebowały akurat zinstytucjonalizowanej opieki długoterminowej. Potrzebowały bycia w zakładzie opiekuńczo-leczniczym, których jest ogromny niedostatek w Polsce i są ogromne kolejki do nich. No właśnie, to co pan powiedział brzmi jako olbrzymie pieniądze, których wymaga system, by zasilić go. Czy możemy w ogóle powiedzieć o kwotach, jakiego rzędu pieniądze teraz wydajemy na opiekę długoterminową i z jakim rodzajem wyzwania zwiększenia tych wydatków się musimy skonfrontować? Myślę, że najlepsze liczby do zrozumienia i trzymania w świadomości, to może zaczniemy od tego, że w tej chwili na opiekę długoterminową wydajemy 0,5% produktu krajowego brutto. Średnia w Unii Europejskiej wynosi 1,7%.

Zatrzymam tu na chwilkę. Te pół procenta dotyczy wydatków tylko na to, co pokrywamy w opiekę społeczną? Wydatki publiczne na opiekę długoterminową. Publiczne, czyli nie uwzględnia to pracy nieodpłatnej opiekunów domowych albo opiekunek zatrudnionych prywatnych? Nie uwzględnia. To jest wyłącznie to, co jest wydawane z budżetu państwa centralnego lub z budżetów lokalnych. Proszę zwrócić uwagę, że to jest ponad trzykrotnie mniej niż średnia w Unii Europejskiej, a ta średnia w Unii... Do Unii także wliczamy w tym momencie wiele kraje, które mają niższe PKB niż Polska na głowę, więc to jest ogromna różnica. Drugi element, jeśli chodzi o te wydatki, są bardzo duże regionalne dysproporcje. To jest 0,5% PKB średnio, ale w niektórych województwach, tych zamożniejszych, mazowieckim, śląskim, dolnośląskim, to będzie prawie 1%, ale w województwach biedniejszych to będzie zaledwie 0,2%.

Posuwając się w przyszłość, wszystkie kraje Unii Europejskiej, w tym i Polska, będą musiały stopniowo osiągać 2,5-3% PKB wydawanych na opiekę długoterminową i... W Polsce będą musiały być zmienione proporcje, jeżeli chodzi o to, kto jej udziela. Jak powiedziałem, 80% teraz jest w ramach rodziny, jest to opieka nieformalna członków rodziny. Jeżeli byśmy popatrzyli na Japonię, która ma najbardziej, można powiedzieć, stare społeczeństwo na świecie, tam mamy sytuację, w której... 80% to jest połączenie opieki instytucjonalnej i opieki środowiskowej, a ta opieka w ramach rodziny jest zdecydowaną mniejszością. I to przesunięcie w Polsce będzie musiało wiązać się ze wzrostem wydatków publicznych, wydatków z budżetu państwa.

To wymaga współpracy z Ministerstwem Funduszy, ponieważ Unia Europejska, oczekujemy od Komisji Europejskiej, że nam pomoże w finansowaniu tego. To jest także kwestia Ministerstwa Finansów. Więc to jest bardzo kompleksowa mapa, która wymaga koordynacji. Żadny z tych ministerstw samo w sobie nie nadaje się też do koordynacji. Trzeba właśnie powołać kogoś, kto będzie miał te zadania koordynacyjne i rozumiem, że właśnie pani ministra polityki senioralnej jest tą osobą koordynującą i rozpoczęła tą trudną i długą ścieżka, o której mówiłem. To wszystko brzmi troszeczkę technokratycznie, ale o ile już wyobrażam sobie kształt tego systemu, to trochę zastanawiam się, na ile jesteśmy gotowi od drugiej strony, czyli od strony kadr, bo to, że będzie trzeba ileś pieniędzy zainwestować, to jest oczywiste. Pytanie, czy będziemy mieli na kogo te pieniądze wydać.