Mentionsy

Chciałem dzisiaj bowiem zaprezentować Państwu książkę Daniela Defoe Robinson Crusoe.

No i byłem zaskoczony i kiedy tę książkę wziąłem, to mnie ta książka zaskoczyła, ale chyba najbardziej zaskoczyło mnie wprowadzenie pana, bo przyznam, że jak czytałem to wprowadzenie, to nagle trochę inaczej na tego Robinsona i na tego Defoe zacząłem patrzeć.

My chcieliśmy zacząć tę rozmowę pytając trochę o to, do jakiego stopnia Defoe jest albo uchodzi za twórcę nowożytnej powieści, no bo swego czasu myślałem, że to jest Trips Trumshandy.

Defoe też nie pisał w próżni.

Równolegle do Defoe pracowała na przykład Eliza Heywood, bardzo poczytna autorka powieści, czy nowel, czy romansów.

Tutaj pewnie tacy twórcy jak na przykład Walter Scott byliby kluczowi, bo to właśnie Scott określił, że Defoe wywarł wielki wpływ na rozwój powieści.

Nie definiując Robinsona jako pierwszej powieści, zaznaczał wpływ, który Defoe poprzez Robinsona i inne swoje powieści wywarł na twórców w dekadach kolejnych.

Natomiast faktycznie Defoe, zwłaszcza w kontekście Robinsona Kryzo, pisząc tej tradycji narracji autobiograficznej, też narracji duchowej, to rzeczywiście te kwestie, te niuanse psychologiczne

Czyli nie powiedziałbym, że Lesage był mniej nowoczesnym pisarzem niż Defoe, tylko Defoe, odwołując się do tej tradycji pisarstwa autobiograficznego, mógł sobie pozwolić na dużo bardziej zaawansowaną psychologizację.

Natomiast rzeczywiście u Defoe mamy do czynienia z...

Natomiast znowuż, jeżeli byśmy tutaj w tym konkretnie aspekcie doszukiwali się nowoczesności Defoe, no to jest to rzeczywiście nowoczesność, natomiast też nowoczesność osadzona w tradycji, w tradycji pisarstwa tego introspektywnego, św.

A do jakiego stopnia można byłoby mówić o Defoe jako o pisarzu, który jest pisarzem motywowanym mocno przez wątki religijne?

to poza tym, że rzeczywiście, tak jak Pan pisze w tym wprowadzeniu, wątek bezludnej wyspy to jest mały fragment całości, to to, co zauważyłem teraz, a wcześniej tego w ogóle nie widziałem, ale teraz zwróciła moją uwagę taka bardzo głęboka wiara Defoe i takie przekonanie o roli opatrzności, to już w którymś momencie staje się takim motywem dominującym, powraca non stop, zwłaszcza w tej części trzeciej.

Natomiast myślę, że dysydenckość Defoe też widać w takiej pewnej nieufności do instytucji.

Wręcz we wstępie do części trzeciej, Defoe, czy Robinson właściwie, który udaje Robinsona, zachęca nas, aby oto teraz pierwsze dwie części czytać przez pryzmat części trzeciej, bo właśnie ta...

w którym bardzo ciekawiej Robinson czy też Defoe, w zależności jak do tego podchodzimy, pisze o okolicznościach, które gdzieś sprawiają, że powinniśmy troszeczkę, angielskie słowo mi przychodzi do głowy, kwalifikować te nasze takie krystalicznie czyste myślenie o uczciwości.

Nie, tu Defoe z całą swoją twórczością, a w tym kontekście zwłaszcza w tym tomem trzecim pokazuje, że to myślenie oświeceniowe to nie jest zawsze takie myślenie czystym rozumem, tylko też dużą dawką wyobraźni, z dawką takiego myślenia trochę ezotorycznego, troszeczkę takiego tajemnego.

Tak, no tutaj w tym sensie rzeczywiście taka ponowna lektura po latach, zwłaszcza jeżeli ta pierwsza lektura była lekturą niepełną, lekturą tak naprawdę popularnych adaptacji, ona pozwoli nam troszeczkę uczciwiej potraktować Defoe i Robinson Crusoe.

z Robinsonem Crusoe czy z powieścią Defoe.

I oczywiście nie mam zamiaru w 100% usprawiedliwiać ani Defoe, który posiadał udziały w kompanii afrykańskiej i widział gdzieś ekonomiczny zysk w handlu niewolnikami, ani nie mam zamiaru usprawiedliwiać Robinsona, który przecież opuszcza swoją plantację na dobrze mu się rozwija w Brazylii po to, żeby handlować niewolnikami.

i Defoe i Robinson jako jego wytwór jest w stanie gdzieś z tych kalek się przynajmniej częściowo uwolnić.

w głównej mierze z tego, o czym powiedziałem wcześniej, czyli po pierwsze Defoe tutaj ma trochę na sumieniu jako autor takich pism opiniotwórczych, które jednoznacznie jednak opowiadały się za handlem niewolnikami i po drugie chodzi tak naprawdę głównie

że to rzeczywiście są fakty, czyli ten powód opuszczenia Brazylii przez Robinsona, czy konteksty biograficzne Defoe.

Natomiast Defoe na początku XVIII wieku to jednak był przedstawicielem zdecydowanej większości.

I takim pisarzem na pewno jest Defoe, który, co też należy podkreślić, który nie tworzy Robinsona jako pewnego takiego swojego alterego.

Jest to numer poświęcony między innymi Defoe i w tym numerze opublikowany został fragment przekładu.