Mentionsy

Czy jest jakaś specyficzna dieta nakierowana na AZS, taka uniwersalna, typu dieta ziemnomorska, która jest taką ogólną dietą dla każdego?

Dzisiaj poruszymy sobie temat atopowego zapalenia skóry, czyli AZS.

Myślę, że w tej materii jest bardzo dużo mitów, które warto obalić, na przykład takie, czy w ogóle styl życia wpływa na przebieg AZS-u, czy na przykład diety eliminacyjne mają sens w tej jednostce chorobowej.

atopowego zapalenia skóry, ale też AZS, łuszczycowego zapalenia skóry.

No i też warto podkreślić, że jesteś autorką artykułów naukowych i popularnonaukowych związanych właśnie z tematem między innymi AZS-u i też twoja praca magisterska dotyczyła w ogóle tej choroby.

Tak, te choroby skóry rzeczywiście towarzyszyły mi od początku mojej kariery i AZS jest taką moją największą miłością, jeśli chodzi o choroby skóry, bo tu mam najwięcej doświadczenia i takiego, powiedzmy, gabinetowego i akademickiego, chociaż oczywiście inne choroby zapalne skóry, takie jak łuszczyca, łojotokowe zapalenie skóry, trącik pospolity, różowate, ale też choroby rzadsze, na przykład HS, czyli hydradenity superativa,

Super, bardzo się cieszę, bo mamy w sumie duże pole do popisu, niekoniecznie może w dzisiejszym odcinku, bo mamy tylko około półtorej godziny, więc pewnie skupimy się głównie na AZS-ie, natomiast myślę, że w rozmowach na tyle fajnie przebiegnie, że będziemy też mogły

Natomiast skupmy się dzisiaj właśnie na tym AZS-ie, czyli atopowym zapalenie skóry.

Myślę, że będziemy tego skrótu używać, AZS, bo jest dużo prościej, to jest dosyć długa nazwa tej choroby.

Powiedzmy w ogóle osobom, które nas pierwszy raz się spotykają w ogóle z tą chorobą, czym jest AZS i czy na tą chorobę chorują wyłącznie dzieci?

AZS to przewlekła, zapalna, immunologiczna, nawrotowa choroba skóry, która dotyczy zarówno dorosłych jak i dzieci.

O dzieciach tutaj można by powiedzieć w pierwszej kolejności, dlatego że rzeczywiście dzieci z AZS zmagają się częściej, ale u dorosłych wcale to nie jest takie rzadkie znalezisko.

Taką najbardziej charakterystyczną cechą AZS jest dysfunkcja bariery naskórkowej, która prowadzi do tego, że ta skóra, kolokwialnie mówiąc, jest taka nadmiernie przepuszczalna.

I warto podkreślić to, że AZS nie jest alergią, chociaż z alergiami często współistnieje.

z dr Miśko, czy to jest tak właśnie, że ten AZS u dorosłych, mówiąc tak kolokwialnie, zostaje, bo ten marsz nie został przerwany, czy dorośli po prostu też w dorosłym wieku chorują na AZS, czy ten AZS się właśnie u nich w okresie dziecięcym pojawia?

Ale późno w życiu, tak naprawdę w każdym wieku AZS może się rozwinąć od zera.

Powiedziałeś, że AZS nie jest alergią,

Natomiast z tego, co ja się tam orientuję, tam mamy jakby dwie formy AZS-u, taką bardziej zależną od tych przeciwciał IgE, które są kojarzone z alergią i nie.

Tak, oczywiście jest ten taki obraz AZS najbardziej charakterystyczny dla małych dzieci, gdzie dużą rolę gra szczególnie alergia pokarmowa.

To często jest AZS o dosyć intensywnym przebiegu, współistniejące z wysokimi poziomami IgE.

Właśnie o diecie jeszcze i o tych eliminacjach sobie powiemy, bo to też jest jeden z takich, myślę, AZS jest jedną z takich chorób, w której te eliminacje często się wkradają.

Powiedz mi, jakie są generalnie, jakbyśmy spojrzeli na badania naukowe, przyczyny AZS?

Podejrzewam, że jest wiele przyczyn, wiele nie wiemy, natomiast to, co wiemy na pewno, kto jest predysponowany do rozwoju AZS?

Jak każda przewlekła choroba zapalna, AZS to jest choroba wieloczynnikowa.

Prawdopodobnie sama w sobie tendencja genetyczna jeszcze nie wystarczy do tego, żeby AZS się rozwinęło.

Czy nie mam na przykład ryzyka na AZS?

Od naszego konkretnego przypadku, ale wiem, że przy AZS jest predyspozycja do celiaki, predyspozycja do chorób zapalnych jelit, pojawiają się też różne związki z IBS-em, chociaż też tamta komponenta psychologiczna, oś jelita mózg może grać dosyć dużą rolę, bo skóra oczywiście też jest bardzo, bardzo wrażliwa na stres i zwłaszcza przy AZS stres jest takim bardzo istotnym wyzwalaczem objawów.

Ale na pewno tutaj to nie jest tak, że my pod kątem na przykład planowania doboru probiotykoterapii dla zmniejszenia ryzyka rozwoju AZS u dziecka z predyspucją genetyczną powinniśmy robić badania mikrobioty.

Badania pokazują, że ta mikrobiota ma ogromne znaczenie w AZS i w ogóle w chorobach alergicznych.

Czy jest jakaś specyficzna dieta nakierowana na AZS, taka uniwersalna, typu dieta śródziemnomorska, która jest taką ogólną dietą dla każdego?

Na pewno podstawy diety śródziemnomorskiej, przeciwzapalnej, nisko przetworzonej, czy tego, co my po prostu rozumiemy jako taką standardową, zdrową dietę, obowiązują również w AZS.

Natomiast istnieją pewne obszary, które przy AZS są szczególnie istotne.

To już na przykład w AZS jakoś ten temat jest rzadko poruszany.

a AZS o umiarkowanym przebiegu, no już na pewno o ciężkim przebiegu, to jest choroba, w której ta konieczność regeneracji skóry, no ona jest, to zapotrzebowanie jest naprawdę niezwykle wysokie.

Tak, tak, bo my często myślimy o AZS, jeżeli nie mamy AZS, albo z AZS nie pracujemy, jako o jakiejś tam wysypce, pokrzywce, że tutaj coś tam zaswędzi, ale tak naprawdę nic się nie dzieje, ale AZS

Natomiast ten kwas GLA jest takim kwasem tłuszczowym naprawdę bardzo specyficznym i mamy dosyć mocne dowody, no się mocno, no takie powiedzmy umiarkowane, aby przypuszczać, że u części osób z AZS występuje dysfunkcja enzymu tak zwanego D6D, który powinien przekształcać kwas linolowy z diety do kwasu gamma-linolenowego, który w takiej standardowej diecie tak naprawdę nie występuje.

Ten GLA, czyli kwas gamma-linolenowy, między innymi olej z wiesiołka jest źródłem tego kwasu, AZS szczególnie, ale czy ogólnie u osób z problemami skórnymi też zalecasz?

U dzieci z AZS niedobór żelazo występuje 8 razy częściej niż u dzieci, które nie mają AZS.

I co ciekawe też na przykład u mężczyzn, u których niedobory żelaza występują relatywnie rzadko, to też to ryzyko jest mocno zwiększone, jeżeli występują alergie, które wiadomo, że z AZS często współistnieją.

I tak jak u zdrowego człowieka to są minimalne straty, to w AZS często jest tak, że wręcz trzeba odkurzać cztery razy dziennie, bo po prostu ta skóra się sypie.

Natomiast jak się złuszcza na zewnątrz, to my go tracimy, tak jak mówisz, no trzeba odkurzać wręcz i to już bezpowrotnie tracimy i to jest niesamowite i pokazuje, jak w AZS-ie dużą

W AZS one są trochę inne często niż taka klasyczna nietolerancja histaminy, bo często ja mówię, że to jest taka przelewająca się czara goryczy.

To znaczy mamy wysoką produkcję histaminy, która dla AZS jest typowa i czasami jak do tego dodamy te największe bomby histaminowe, to to się po prostu przelewa i mamy zaostrzenie.

A tutaj w AZS-ie, jeśli dobrze rozumiemy, jeśli źle, to popraw mnie, po prostu komórki tuczne tą histaminę właśnie wyrzucają też ze skóry, więc to jest to źródło histaminy i wtedy jak jemy, to jeszcze dorzucamy sobie do pieca, że tak powiem, dolewamy oliwy do ognia.

Najczęściej w wyniku tych chorób przewodu pokarmowego, które z AZS współistnieją, zwłaszcza na przykład celiaki.

Ale często jest też tak, że osoby z AZS mają nadmierną wrażliwość na histaminę.

Wręcz są badania kliniczne, w którym osobom z AZS i osobom zdrowym była podawana histamina i zdecydowanie więcej osób miało ciężkie reakcje na histaminę.

I rzeczywiście wiemy, że też u osób z AZS po prostu w wyniku alergii, w wyniku tych reakcji stresowych na różne czynniki środowiskowe, ta produkcja histaminy jest trochę wyższa.

I ja się zawsze śmieję, że na przykład nie miałam nigdy chyba pacjenta z AZS, który by nie reagował na czerwone wino, szampana,

Generalnie to są wszystko dynamiczne reakcje i często jest tak, że jak AZS jest mocno nasilone, to też reakcje na histaminę są gorsze.

I w drugą stronę, jak mamy gorszą kondycję przewodu pokarmowego, gorsze reakcje na histaminę, to też AZS często się pogarsza.

Cykl menstruacyjny, nie wiem, czy w AZS-ie, ale to, co ja widzę w gabinecie, jak mam pacjentów, że u kobiet właśnie w drugiej fazie cyklu gdzieś mocniej nasilają się te objawy nietolerancji histaminy, jeśli je mają.

Jak to wygląda w AZS-ie?

Co mówią badania i czy faktycznie ten namiot jest taki zły i szkodzi osobom z AZS?

I wręcz pojawiają się badania kliniczne, w których produkty nabiałowe fermentowane są typowane jako jeden z pokarmów zmniejszających ryzyko AZS u dziecka, jeżeli mama je je wciąży.

Ale oczywiście, tutaj stawiam gwiazdkę, bo alergia na białka mleka u dzieci z AZS jest najczęstszą alergią pokarmową.

I te alergie pokarmowe u małych dzieci z AZS, one występują naprawdę często.

Są niektóre badania, które mówią, że nawet 40-50% dzieci z AZS może mieć alergie pokarmowe.

Teraz się mówi, że po czwartym miesiącu życia, jeżeli dziecko jest gotowe, jeżeli jest predyspozycja na przykład w rodzinie do AZS alergii pokarmowej, to już małe ilości powinny być wprowadzane.

Okej, bo pytam teraz, żeby nie wybrzmiało tak, że będziemy się bać kosmetyków z tymi dodatkami, bo wiesz, rodzice są, sama wiesz, bo pracujesz z dziećmi, rodzice są bardzo przewrażliwieni na punkcie swojego zdrowia, szczególnie jeśli dziecko choruje na przykład na AZS albo inne choroby, więc jakby powiedzenie tego, żeby uważać na coś w kosmetykach spowoduje, że rodzice przestaną tych kosmetyków używać, czy...

Generalnie, moim zdaniem, powiedzmy tak, pracując z dziećmi, pod kątem zapobiegania alergii pokarmowej AZS, najlepsze są po prostu wyroby medyczne, czyli jakieś olejki dedykowane niemowlętom.

Chciałam jeszcze o glutenie porozmawiać, bo tych produktów będzie można dużo wymienić, ale mamy nabiał, już wiemy, że wcale to nie jest takie oczywiste, że musimy eliminować nabiał u osób z AZS.

Powiedz mi, czy jest jeszcze jakiś mit dietetyczny, który chciałabyś poruszyć w kontekście AZS, który tak cię mocno denerwuje i trafia do twoich gabinetów i musisz ciągle z nim walczyć?

No tych mitów jest mnóstwo, mogłabym długo mówić na ten temat, ale na pewno taki jeden mit, który wydaje mi się, że jest najbardziej szkodliwy i z którym spotykam się najczęściej, to to, że istnieje jakaś jedna przyczyna AZS i żeby AZS skutecznie wyleczyć, opanować, trzeba tą przyczynę znaleźć i tą przyczynę zaadresować.

I fajnie, że to powiedziała, że jakby powinniśmy się cofnąć w czasie, jeśli chodzi o AZS i zmienić pewne rzeczy i dopiero byśmy działali

A powiedz mi na przykład w kontekście już samej mikrobioty też, bo to ma pewnie związek, ale też opanowania tych objawów, nawrotów AZS-u, bo to jest choroba, która jest w takich cyklach reemisji i rzutów, prawda?

I też oczywiście kwestia bezsenności, która jest trochę w takim błędnym kole z AZS i stresem, bo z jednej strony AZS, świąt, ból, dyskomfort generuje bezsenność.

Oczywiście bezsenność później też zaostrza AZS i to jest niekończące się błędne koło.

Do tego stopnia, że miałam kiedyś pacjentkę, która miała ogromne zaostrzenie AZS i opowiadała mi, że miała wykonywany zabieg chirurgiczny pod znieczuleniem ogólnym i w momencie podania znieczulenia ogólnego, kiedy świadomość się wyłączyła, wszystkie zmiany zaczęły schodzić.

Natomiast jak wygląda kwestia właśnie tych kwasów omega-3 w AZS-ie?

Przy AZS ja raczej używam takich preparatów, jest taki jeden preparat zarejestrowany jako żywność specjalnego przeznaczenia medycznego, który ma wyniki badań klinicznych w AZS.

Przy AZS można się pokusić o takie wyższe dawki, niż są stosowane po prostu pod kątem prewencji.

Jakbyś mogła nam coś więcej powiedzieć na temat roli biotyków właśnie w kontekście AZS-u i odbudowywania tej mikrobioty jelitowej, albo nawet może nie odbudowywania, ale działania takiego przeciwzapalnego.

I tutaj rzeczywiście wprowadzanie konkretnych szczepów, zwłaszcza na przykład Lactobacillus aromnosus AGG w trzecim trymestrze albo nawet przez cały okres ciąży i od pierwszych dni życia u dziecka może mocno zmniejszać ryzyko AZS i to rzeczywiście jest bardzo dobrze udokumentowane.

Jako, że to są generalnie interwencje bezpieczne, to ja zazwyczaj rekomenduję, jeżeli rzeczywiście jest ta predyspozycja genetyczna do AZS, zwłaszcza jeżeli na przykład w ciąży się pojawia antybiotyk, albo jest spore przysyselskie cięcie, albo są jakieś inne czynniki ryzyka, to naprawdę warto.

Doskonale przebadany, bo jeśli chodzi o AZS, tych badań jest najwięcej, bo to już pierwsze badania się pojawiały w 2000 roku, więc no to już mamy ponad 20 lat badań, więc naprawdę no te dane są mocne.

Natomiast są takie przeglądy systematyczne, które pokazują właśnie, że w AZS-ie gdzieś te bakterie z rodzaju laktobacillus mają największy potencjał taki kliniczny, jeśli chodzi o poprawę tych łagodzenia objawów.

Ale no generalnie to działa, dlatego że my tam mamy oczywiście te metabolity bakteryjne, mamy różne białka, które z tymi bakteriami mogą być związane i rzeczywiście pozbiotyki mogą dawać bardzo dobre efekty, jeśli chodzi o AZS i właśnie stricte tą kontrolę objawów, nie prewencję, tylko już kontrolę objawów AZS i na przykład również alergii wziewnej, alergii pokarmowej,

Też właśnie pod kątem alergii wziewnej, pod kątem AZS.

Więc u osób, które mają kiepską tolerancję błonnika z diety, bo ta mikrobiota jest taka mocno zaburzona, co często przy AZS się zdarza,

Myślę, że po dzisiejszej rozmowie słuchacze powinni mieć takie wrażenie, że AZS to nie jest taka prosta choroba, to nie jest tylko swędzenie.

Największy mit dotyczący AZS, jaki usłyszałam to...

No, że co tam, że każda osoba z AZS ma pasożyty, że AZS to jest choroba ludzi bogatych.

Tak, no że jak nie mamy co robić, to mamy AZS i chorujemy.

Nie jestem w stanie wybrać, jeśli chodzi o AZS.

Czy jest coś na koniec, co chciałabyś powiedzieć osobom z AZS, tak by podsumować też naszą dzisiejszą rozmowę?

I dla mnie bardzo, bardzo ważne jest to, żeby działać wspólnie z dermatologami, dlatego też pracuję w Klinice Dermatologii, żeby jednak dążyć do tego łączenia sił, budowania mostów, a nie budowania sobie alternatywnych metod leczenia AZS, bo kompletnie nie o to w tym chodzi.