Mentionsy
Archiwum ZZO: Historia Gazy
Gaza. Maleńki pasek ziemi nad Morzem Śródziemnym, mniejszy niż Warszawa. A jednak od dekad – i dziś bardziej niż kiedykolwiek – to epicentrum geopolitycznych napięć, emocji, przemocy i ideologii. W dzisiejszym odcinku Archiwum Ziemi Zbyt Obiecanej cofamy się w czasie, by lepiej zrozumieć, dlaczego ten fragment świata rozpala tak wiele namiętności.
✴️Opowiemy o tym, jak Gaza znalazła się w orbicie światowych sporów, dlaczego po porozumieniach z Oslo miała szansę stać się „Singapurem Bliskiego Wschodu”, i dlaczego ta wizja nie tylko się nie spełniła, ale zmieniła się w koszmar.
✴️Poznacie historię pierwszego w historii samobójczego zamachu terrorystycznego – który nie wydarzył się, jak sądzi wielu, ani w Iraku, ani w Afganistanie, lecz właśnie w Gazie.
✴️Dowiecie się, jak wygląda podziemne „państwo w państwie” – sieć tuneli bojowych Hamasu, dłuższa niż londyńskie metro, ukryta pod szkołami, szpitalami i domami cywilów.
✴️ Konstanty Gebert próbuje także odpowiedzieć na pytanie: czy Gaza to naprawdę tylko „więzienie pod gołym niebem”, czy raczej teatr, w którym łączą się ambicje, błędy i cynizm wielu aktorów – z Izraelem, Hamasem, Iranem, społecznością międzynarodową i mieszkańcami w roli zakładników tej tragicznej historii.
🎧 Słuchaj najnowszego odcinka podcastu Ziemia Zbyt Obiecana:
✴️ Spotify
✴️ Apple Podcasts
✴️ YouTube
💛 Wspieraj nas na Patronite:
➡️ www.patronite.pl/ziemiazbytobiecana
Szukaj w treści odcinka
I uwolni przetrzymywanych w Hamasie wówczas izraelskich jeńców i uprowadzonych, to w odpowiedzi na to Izrael pomoże w budowie w Gazie lotniska i portu i Gaza będzie miała szansę, jak to sobie wyobrażali rozmaici ekonomiści, stać się Singapurem Bliskiego Wschodu.
Hamas rzecz jasna odrzucił tę ofertę i właściwie trudno sobie wyobrazić, kiedy myślimy dzisiaj o Gazie, że Gaza w ogóle kiedykolwiek mogłaby być czymś takim.
No tyle tylko, że Gaza, której historia liczy prawie cztery tysiące lat, przez niemal całą swoją historię tym właśnie była.
Ale to starcie lotnicze sprawiło, że Gaza, która przez prawie cztery tysiące lat była miejscem otwartym i miejscem krzyżowania się szlaków, stała się zamkniętą strefą Gazy.
Gaza miała być miejscem handlu.
Później Gaza stała się kluczowym portem na szlaku kadzidlanym, kiedy to z głębi Arabii na wybrzeże Morza Śródziemnego założono kadzidło.
I stąd też Gaza od starożytności.
Co więcej, Ładigaza, oaza Gazy, była, co dzisiaj kompletnie się nie mieści w głowie, miejscem bardzo...
Gaza była Singapurem Bliskiego Wschodu, zanim Singapur stał się Singapurem Dalekiego Wschodu.
Tak więc ten izraelski pomysł, żeby Gaza znów stała się Singapurem, no nie jest tak odleciany.
że handlowa przeszłość Gazy wchodzi w konflikt z jej militarną przeszłością, bo jeżeli jakieś miasto położone jest na tak gospodarczo ważnych rozstajach dróg jak Gaza, no to staje się interesujące nie tylko z ekonomicznego, ale także i z militarnego punktu widzenia.
Na wschodnim wybrzeżu Morza Śródziemnego zakładając pięć filistyńskich miast państw, a więc Ekran, Ażdot, Gad, Ashkelon i Gaza właśnie.
Gaza produkowała i eksportowała wino.
Gaza ucierpiała też podczas najazdów mongolskich, które kompletnie strzaskały powstające kalifaty arabskie.
I pod ich panowaniem muzułmańska Gaza rozkwitła nie tylko jako miejsce handlu, ale także jako ważny ośrodek kultury muzułmańskiej.
Zresztą wcześniej, za czasów bizantyjskich Gaza była także ważnym ośrodkiem intelektualnym.
Bizantyjski autor Eneasz z Gazy mówił, że Gaza to Ateny Azji, co jest być może komplementem nieco na wyrost, ale pozostaje faktem, że kultura chrześcijańska w Gazie za czasów bizantyjskich rozwijała się
Tak czy inaczej, póki trwało Imperium Otomańskie, Gaza żyła w miarę spokojnie.
Konfrontacja przeniosła się do Europy i przyniosła w końcu klęskę Napoleona, ale tym samym Gaza wróciła do obszaru zainteresowań europejskich wielkich mocarstw.
A kiedy w drugiej połowie XI wieku Anglicy i Francuzi wspólnie przekopali kanał Suezki, który likwidował konieczność żeglugi wokół afrykańskiej, skracając czas żeglugi między portami europejskimi a dalekowschodnimi o dwa tygodnie, no to Gaza, leżąca niedaleko
Wyprowadzona z Egiptu ofensywa generała Allenbiego sprawiła, że Gaza, tak jak za czasów Hyksosów i Seleucydów, Mongołów, Bizantyjczyków, Mameluków, Otomanów i tak dalej, znowu znalazła się na szlaku wojennym.
Po przyjmowaniu uchodźców z Gazy do Izraela i po czterech miesiącach Izrael musiał się z Gazy wycofać na mocy jednoznacznych lancetowskich rezolucji, Gazańczycy pozostali tam gdzie byli, czyli w Gazie pod kontrolą egipską.
Wydawać by się mogło, że uznanie przez Egipt przyszłej politycznej podmiotowości Gazy to dla Gazańczyków dobra wiadomość.
Mieszkańcom zachodniego brzegu obywatelstwo i pełnię praw gazańczycy.
Gaza była w swojej historii i kwitnącym miastem handlowym i obszarem zielonych pól owsa, a więc być może nie wszystko jeszcze dla tego tak upiornie doświadczonego przez historię kawałka ziemi stracone.
Ostatnie odcinki
-
Ziemia Zbyt Obiecana: Gra mocarstw – Iran, Rosj...
30.03.2026 15:43
-
Odcinek 22: Izraelscy Arabowie
16.02.2026 10:25
-
Odcinek 21: Powrót ostatniego zakładnika. Podsu...
09.02.2026 13:15
-
Odcinek 20: Zielona Linia
26.01.2026 04:00
-
Odcinek 19: Prawo do powrotu
12.01.2026 04:00
-
Podsumowanie roku 2025
29.12.2025 04:00
-
Archiwum ZZO: S1O23: Kuchnia żydowska i izraels...
22.12.2025 08:56
-
Odcinek 18: Rezolucja nr 3379 ONZ i jej wpływ n...
08.12.2025 04:00
-
Co to był za miesiąc! Listopad 2025
01.12.2025 04:00
-
Odcinek 17: Trzydziesta rocznica zamachu na Yit...
24.11.2025 04:00