Mentionsy

Że jeśli nie będziecie tego śledzić, tego co się dzieje w AI i ewentualnie korzystać z tego, że na przykład będziecie mogli licencjonować swój głos, swoje kompozycje, swój styl muzyczny, no to być może zostaniecie w tyle, bo inni to zaczną robić.

Cześć, witamy was w pięknym studiu ZAiKS Akademia.

A moimi wspaniałymi gośćmi będą dzisiaj Maciej Janik, adwokat w Wydziale Prawnym Stowarzyszenia Autorów ZAiKS, kierujący pracami grupy do spraw AI przy ZAiKS.

Oraz Marek Hojda, prezes Stowarzyszenia Polskich Kompozytorów Audiowizualnych, współzałożyciel i członek zarządu Music Export Poland, kompozytor, aranżer, wokalista, producent, od lat zaangażowany w sprawy środowiska muzycznego i w tym też były wiceprezes ZAiKS Marku Witej.

Ja mogę konkurować trochę z czatem GPT, bo czasami jak mi pomaga pisać maile, to czasami jak on mnie źle rozumie, muszę tam zmieniać coś, to czasami sobie myślę, och, ja bym to sam może szybciej zrobił bez tego czata.

ZAiKS, które chcemy, no to nie do końca wiemy.

Marek Hojda Maciej Janik ZAiKS Akademia.

Marek Hojda Maciej Janik ZAiKS Akademia.

Oczywiście są przepisy, które wprowadzają w takim europejskim systemie, przepisy o tak zwanym dozwolonym użytku, czyli są pewne sytuacje, kiedy tej zgody nie musimy uzyskiwać, ale one są ściśle określone w prawie, jakie są to sytuacje, na przykład... Marek Hojda Maciej Janik ZAiKS Akademia.

Istnieje taki szerszy i szersza zasada dozwolonego użytku, która jest nazywana tak zwanym fair use i ona jest takim ogólną plastyczną zasadą, która się troszeczkę dopasowuje do różnych sytuacji.

AI i uprawnieni widzą, że chyba nie sądy będą rozwiązaniem tego problemu, który mamy, jak to zrobić, a jednocześnie, żeby też nie wydać dziecka z kąpielą, no bo to AI to ten nowy ogień, czy też to nowe koło, więc jak gdyby raczej spróbujmy, musimy z tym żyć, bo jak gdyby nie zamkniemy, nie cofniemy czasu, więc jak gdyby spróbujmy może to jakoś wciągnąć do orbity i zalegalizować.

Marek Hojda Maciej Janik ZAiKS Akademia.

Bo to była zawsze bardzo duża obawa i to troszeczkę wyszło przy okazji europejskich postępowań przeciwko, które strzelała w ogóle niemiecka organizacja zbiorowego zarządzania, czyli taka jak ZAiKS, GEMA, przeciwko SUNO.

Więc jeśli się teraz tak zastanowimy, po co w platformie tworzącej utwory AI

Dobra, zanim przejdziemy dalej, takie bardzo szybkie podsumowanie, bo to jest nie tylko zmiana modelu biznesowego, żeby zarabiać, ale też próba zmiany narracji wokół AI, a także próba włączenia przynajmniej...

Natomiast w tym momencie zmiana, czyli zawieramy... My mówimy tylko o dwóch porozumieniach, ale tych porozumień z różnymi graczami na rynku AI, czy to w audiowizualiach, czy w muzyce, jest bardzo dużo.

Widmo AI, których jest coraz więcej i jak gdyby w tym momencie już nie wiemy na Spotify ile to jest twórczość ludzka, ile to jest twórczość AI.

Nie znamy tej umowy, ale sam fakt zawarcia umowy przez SUNO czy UDIO mówi o tym, że my już nie będziemy udawać, że tam sobie możemy zrobić scraping tych utworów z YouTube'a, bo jest darmowy, że to jest fair use czy dozwolony użytek.

Czy to, że coś jest legalne, oznacza z automatu, że to jest fair?

Jak wychodziła płyta, CD czy winyl, to powiedzmy ten ZAiKS czy GEMA czy organizacje dostawały mniej więcej 10% ceny, po której ta płyta wychodziła od wydawcy płytowego do hurtowni, do dystrybutora.

W Polsce to mniej więcej było 20 złotych i 2 złote szło do ZAiKSu za CDK.

I teraz jak powstał iTunes Music Store, czyli pierwszy sklep z plikami, branża nasza, ta ZAiKSowa, był to ASCAP, tak zwany ZAiKS amerykański, zrobił błąd, bo podpisał ze Stevem Jobsem z Apple umowę również na 10%.

Marek Hojda Maciej Janik ZAiKS Akademia.

Marek Hojda Maciej Janik ZAiKS Akademia.

Pozwoli tym ludziom rzeczywiście zarabiać na korzystaniu z ich muzyki, na potrzeby generowania tej muzyki AI, która będzie w jakiś sposób wprost, no bo w tym momencie to już jest jasne, wszyscy się przyznają.

Natomiast nadzieja jest taka w tym momencie, że po pierwsze branża się nauczyła, po drugie uprawnienia także ich organizacji, które reprezentują takie jak ZAiKS i GEMA.

To GEMA odniosła zwycięstwo, czyli jak gdyby niemiecki ZAiKS odniósł zwycięstwo sądowe pokazując, że to co robił, to nie było przeciwko akurat SUNO, ale to było przeciwko ChatGPT, bo oni wnieśli dwa pozwy, ale nieważne.

SUNO powinno się też zgłosić o licencję do ZAiKS-u w takim sensie.

120 ZAiKSów z całego świata.

ZAiKS-u o to, jak ta umowa będzie wyglądać.

Nie chcą, żeby cokolwiek w tych utworach, które potem będą w filmie czy w reklamach miało wspólnego z kreacją związaną z AI.

Może nie tyle deale, co harmonizacja prawa autorskiego dotyczącego AI na poziomie wielu krajów.

Bo jeśli ktoś robi jakąś lokalną reklamę, to może skorzysta z jakichś wytworów AI, ale mówię o dużych, poważnych agencjach, które robią reklamy np.

W związku z tym ci ludzie na razie mówią nie chcemy nic co jest z AI.

Natomiast nie wierzę za bardzo w harmonizację regulacji dotyczących AI na szczeblu takim ogólnoświatowym, tak jak nie ma harmonizacji dotyczących public domain, domeny publicznej, więc być może tutaj wy, twórcy muzyki filmowej i reklamowej jesteście bezpieczni, ale no badania Sysakus o tych stratach i są duże obawy.

Trudno mi liczyć na nasze polskie władze, że rozwiążą problem AI w taki sposób, żebyśmy my jako twórcy, artyści byli sprawiedliwie traktowani przez duże biznesy amerykańskie.

Jeszcze w takiej sytuacji politycznej jaka jest teraz, gdzie Unia się cieszy, że Trump nam nie narzucił dużych ceł, to ja naprawdę wątpię, że europarlamentarzyści będą walczyć o sprawiedliwe rozwiązanie i w jakimś sensie ograniczenie ekspansji biznesów AI, które są amerykańskie, prawda?

Gemma, tak jak mówię, wygrała przeciwko OpenAI w sądzie w Niemczech.

ZAiKS zgłosił tak zwany opt-out od TDM-u, żeby wyłączyć możliwość stosowania wyjątku od prawa autorskiego na potrzeby właśnie takiej masowej

Akurat ten TDM został wprowadzony, jak jeszcze nie myśleliśmy o AI.

No, ale teraz Unia potwierdza, że ma zastosowanie również do szkolenia, więc jak gdyby ZAiKS zgodnie z tym dopuszczonym przez prawo, ten wyjątek jest takim trochę koślawym wyjątkiem, bo zawsze można zrobić zastrzeżenie, że nie chcemy być nimi objęci, więc właśnie ZAiKS zgłosił to zastrzeżenie od wyjątku.

Ale jak gdyby cały problem z AI jest takim,

Odróżnieniu od piractwa i to jest warto pamiętać, że tutaj ci prawodawcy unijni, europejscy, no wiadomo, bardziej dbają o kulturę, dla nich jak gdyby to prawo autorskie jest jednak powiązane z człowiekiem, a nie tylko i wyłącznie z zarabianiem, ale niestety temat jakim jest AI i ta jego obietnica i ten pewnego rodzaju wyścig zbrojeń jaki się stworzył i ta obawa, żebyśmy nie zostali w tyle za Chinami,

Tak, ale domagajmy się tego i to też apeluje nie tylko do ludzi ze świata artystycznego, ale na przykład oznaczanie wytworów AI, że to są oznaczane wytwory jest jak najbardziej w interesie konsumentów, czyli publiczności.

Do wiedzy, czy ten utwór, który słuchamy w serwisie streamingowym jest skomponowany przez człowieka i wykonany przez człowieka, czy przez AI, czy film, czy reklama, którą oglądamy, czy to jest wytwór AI, czy człowieka.

Myślę, że wasze perspektywy, twoja prawna i twoja z punktu widzenia osoby od lat zaangażowanej w kwestie związane ze środowiskami kreatywnymi są tutaj niezwykle wartościowe i że dadzą też twórcom ZAiKS być może nowe narzędzia czy nową perspektywę na tę rzeczywistość, w której się teraz znajdujemy.

Bardzo krótko podsumować, jakie działania też podejmuje ZAiKS, co jeszcze nasi twórcy i co jeszcze ZAiKS robi właśnie w tej sytuacji, aby chronić twórstwa, aby ich uświadamiać.

Piszemy różnego rodzaju analizy dla zarządu, który się potem z tym zapoznaje, czego wynikiem jest na przykład to stanowisko z opt-outem opublikowane na stronie ZAiKSu, gdzie ZAiKS wyłączył

Jak gdyby twórczość ZAiKSu nie pozwala na jej użycie do trenowania modeli.

To jest coś, co ZAiKS robi.

No, też bardzo ważne i to jest taka często rzecz pomijana w działalności ZAiKSu, to jest to tak zwane rzecznictwo interesu, bądź po prostu lobbying, czyli po prostu udział i mówienie.

Więc jak gdyby zarówno na poziomie krajowym przy nowelizacji prawa autorskiego, jak i na poziomie unijnym, jak były uchwalany AI-akt, a również później takie, czyli to rozporządzenie, które w Unii Europejskiej jako pierwszy taki akt regulujący sztuczną inteligencję na świecie, a również później takich aktach delegowanych, czyli taki projekt kodu

To ZAiKS i bezpośrednio i także poprzez organizacje, w których należy, czyli RZESAK, który jest takim europejskim SISAKiem, no ma wpływ na to, więc jak gdyby to działanie oprócz właśnie wewnętrznego, oprócz działania w ramach prawa, również ma taki aspekt prawotwórczy i właśnie przywoływania tej perspektywy twórców.

Jeszcze innym działaniem ZAiKSu jest wspieranie innych stowarzyszeń, takich jak Stowarzyszenie SPACe czy Związek Kompozytorów Polskich.

Tak jak wspominałem o organizacji lobbystycznej w Brukseli, a dzięki ZAiKS-owi mamy dostęp do różnego rodzaju analiz i wiedzy, co się dzieje w świecie w tym zakresie, czyli na przykład korzystania z prac naszej grupy, z prac działu prawnego, więc to jest też wielka

Wartość, więc ZAiKS się troszczy o to środowisko swoich członków, którzy są twórcami nie tylko muzyki, więc tu nie tylko akurat mówimy o serwisie muzycznym, ale tak naprawdę dotyczy to i fotografii, i dziennikarzy, i wszystkich ludzi, którzy tworzą własność intelektualną.

Ta branża się teraz zmienia i mój taki apel jest do was, że jeśli nie będziecie tego śledzić, tego co się dzieje w AI i ewentualnie korzystać z tego, że na przykład będziecie mogli licencjonować swój głos, swoje kompozycje, swój styl muzyczny, no to być może zostaniecie w tyle, bo inni to

Marek Hojda Maciej Janik, Stowarzyszenie Polskich Kompozytorów Audiowizualnych SPACe, Culture Hub Poland, ZAiKS Akademia.

Po prostu korzystajcie z tej wiedzy, którą w ZAiKSie i w SPACe, w Music Export Poland wam dajemy.

Znaczy ja myślę, że to jest, tak jak już mówiliśmy wielokrotnie, to jest moment przełomowy prawnie, gdzie sektor AI coraz bardziej świadomie mówi i przyznaje nie wprost, że jest problem i że ten problem trzeba w jakiś sposób zaradzić i że nie można cały czas udawać, że...

Właśnie, że nie mam płaszcza albo takiej zabawy w kotka i myszkę, bo póki nie zostały jeszcze... Znaczy oni chyba od początku mieli świadomość, że mają tylko określoną ilość czasu, gdzie jak gdyby świat będzie musiał i też jak gdyby otoczenie prawne będzie musiało się przyzwyczaić do myśli, że oni są i znaleźć jak te instrumenty prawne, które istniały od dawna, da się do nich zastosować, więc jak gdyby ta...

Jest styczeń 2026 roku, to jest ZAiKS Akademia.