Mentionsy
1117. Co naprawdę powiedział Konfucjusz? / dr Małgorzata Religa
Wykład dr Małgorzaty Religi w ramach Kawiarni Naukowej 1a w Wawerskim Centrum Kultury [12 lutego 2026 r.]Konfucjusz to jedna z tych postaci, o których wszyscy coś słyszeli, ale mało kto naprawdę wie, co dokładnie powiedział – i co miał na myśli. Zwykle kojarzymy go z sentencjami o harmonii, porządku i szacunku dla tradycji. Tyle że… ten obraz bywa uproszczony, a czasem wręcz mylący.Konfucjusz (551–479 p.n.e.) nie był prorokiem ani twórcą religii. Był nauczycielem, urzędnikiem, myślicielem i praktykiem życia społecznego, który próbował odpowiedzieć na bardzo konkretne pytania:- jak powinno działać państwo?- jak budować dobre relacje między ludźmi?- co znaczy być „dobrym człowiekiem” w świecie pełnym konfliktów?Jego nauczanie nie polegało na głoszeniu abstrakcyjnych prawd. Przeciwnie – Konfucjusz skupiał się na codziennej praktyce: na relacjach rodzinnych, odpowiedzialności władzy, znaczeniu edukacji, samodoskonaleniu i etyce opartej na wzajemności. Kluczowe pojęcia jego myśli – ren (humanitarność), li (rytuał, właściwe zachowanie), yi (moralna słuszność) – nie są prostymi hasłami, lecz narzędziami myślenia o społeczeństwie.Co ważne: Konfucjusz nie zostawił po sobie jednego „świętego tekstu”. To, co dziś uznajemy za jego nauki, znamy głównie z Dialogów konfucjańskich (Analektów) – zapisków uczniów i kolejnych pokoleń. Stąd pytanie, które stanie w centrum wykładu:co naprawdę powiedział Konfucjusz, a co dopisali mu inni?Wykład pokaże Konfucjusza nie jako pomnikowego mędrca z cytatu na kubku, lecz jako myśliciela zanurzonego w realiach swojej epoki – epoki kryzysu, chaosu politycznego i rozpadu dawnych porządków. A przy okazji pozwoli zrozumieć, dlaczego jego idee przez ponad dwa tysiące lat kształtowały Chiny, Koreę, Japonię i Wietnam – i dlaczego wciąż wracają dziś w rozmowach o etyce, edukacji i władzy.To będzie opowieść o tym, jak czytać Konfucjusza uważnie, bez uproszczeń i bez mitów – i co z jego myśli może być zaskakująco aktualne także dla nas.Dr Małgorzata Religa 李周, ukończyła studia sinologiczne w Zakładzie Sinologii WO UW; studiowała także na Uniwersytecie Nankai w Tianjinie w latach 1985 – 86 i na Beijing Shifan Daxue (1999-2000). Jej zainteresowania naukowe dotyczą chińskich religii (takich jak taoizm, a przede wszystkim synkretyczne ruchy religijne, zarówno dawne, jak i zupełnie współczesne), literatury klasycznej i współczesnej, klasycznej myśli chińskiej. Prowadzi takie zajęcia jak: klasyczny język chiński na studiach I i II stopnia, lekturę tekstów źródłowych na studiach II stopnia oraz wykład Filozofia i religie Chin. W ostatnich latach wiele czasu poświęca tłumaczeniom literatury chińskiej; przełożyła m.in. Słownik Maqiao Han Shaogonga, Żaby Mo Yana, Totem wilka Jiang Ronga, opowiadania Yu Hua, a także poezje Duo Duo, Jidi Majia, Hai Nan i Du Ya.Jeśli chcesz wspierać Wszechnicę w dalszym tworzeniu treści, organizowaniu kolejnych #rozmówWszechnicy, możesz:1. Zostać Patronem Wszechnicy FWW w serwisie https://patronite.pl/wszechnicafww2. Możesz wspierać nas, robiąc zakupy za pomocą serwisu Fanimani.pl - https://tiny.pl/d9wz-p963. Możesz przekazać nam darowiznę na cele statutowe tradycyjnym przelewemDarowizny dla Fundacji Wspomagania Wsi można przekazywać na konto nr:33 1600 1462 1808 7033 4000 0001Fundacja Wspomagania WsiZnajdź nas: https://www.youtube.com/c/WszechnicaFWW/https://www.facebook.com/WszechnicaFWW1/https://anchor.fm/wszechnicaorgpl---historiahttps://anchor.fm/wszechnica-fww-naukahttps://wszechnica.org.pl/#konfucjusz #filozofia #etyka #kawiarnianaukowa #kultura #historia #harmonia #tradycja #porządek #państwo #chiny #korea #japonia #azja
Szukaj w treści odcinka
Zanim zaczniemy, zanim dojdziemy do samego Konfucjusza, to chciałam powiedzieć taką jedną rzecz, że Konfucjusz oczywiście nie funkcjonował w próżni.
I chciałam zacząć naszą dzisiejszą rozmowę od przybliżenia nieco, jak wyglądały Chiny przed Konfucjuszem i jak wyglądały Chiny w czasach Konfucjusza.
I tutaj mamy takie trzy postaci, które chińska tradycja, chińska tradycyjna historia, z naszego punktu widzenia to są postaci mityczne, ale z punktu widzenia Konfucjusza to były postaci czysto historyczne.
który w pewnym sensie stanowi sam rdzeń konfucjanizmu, stanowi sam rdzeń nauczania konfucjusza, mianowicie relacje między ludźmi, uporządkowanie relacji między ludźmi.
Nie chodzi o to, żeby odczytywać tam te znaki, tylko ówczesne Chiny, Chiny czasów Konfucjusza.
Od pewnego momentu możemy o nich mówić, że to są państwa i w czasach Konfucjusza jest tak, że te państwa właściwie prowadzą niezależną politykę.
Ale tak jak mówiłam, w czasach Konfucjusza ten prawidłowy porządek zostaje załamany, rytualny porządek zostaje załamany.
I teraz chciałam państwu pokazać, tak wygląda świat Konfucjusza.
I stąd oni właśnie przeformułowali to chińskie wezwanie Konfuz, czyli mistrz Kong, oni przełożyli je właśnie na Konfucjusz i dlatego my znamy go jako Konfucjusza.
Tutaj są dwa takie portrety Konfucjusza, ten czarny, znowu to jest ta odbitka z reliefu kamiennego, które przedstawia Konfucjusza jako nauczyciela.
Tutaj jest powiedziane, że mistrz Konfucjusz nauczający, a drugi to jest też bardzo sławny portret Konfucjusza, Konfucjusz odpoczywający, tak one się nazywają.
Jak pamiętam, tutaj są daty życia Konfucjusza, to przełom VI i V wieku przed naszą erą.
Takie próby ubóstwienia Konfucjusza i włączenia Konfucjusza do Panteonu i zrobienia rzeczywiście z niego bóstwa i założyciela de facto religii i za żadnym razem one się nie powiodły.
Za drugim razem, kiedy pojawiła się taka propozycja ubóstwienia Konfucjusza, to nie była już propozycja państwowa, to była propozycja jednego z myślicieli, który był zdania, że dla rozwoju Chin, dla modernizacji Chin byłoby bardzo dobrze, gdyby Chiny posiadały taką religię, jaką jest chrześcijaństwo i że tutaj w znakomity sposób do tego nadawałby się Konfucjusz.
Ale w każdym razie tutaj chciałam państwu pokazać jeden z budynków, który można by nazwać świątynią Konfucjusza.
Jest to świątynia, która znajduje się na terenie miasta Chifu, które ma być miejscem urodzenia Konfucjusza i tam jest taki wielki
Kompleks pałacowo-świątynny, który związany jest właśnie z miejscem urodzin Konfucjusza.
Ponieważ status Konfucjusza, jakkolwiek nie możemy o nim mówić, że Konfucjusz został ubóstwiony, ale Konfucjusz jest chyba jedyną osobą, przynajmniej jak mi wiadomo, która
A zatem kult Konfucjusza stał się niejako kultem państwowym.
Ale teraz, kiedy mówimy o kulcie Konfucjusza, nie chodzi tutaj o kult Konfucjusza jako bóstwa, tylko raczej o pewnym ceremoniale, naśladującym ceremonię w świątyniach przodków, który jest składany...
Nie Konfucjuszowi jako bóstwu, tylko idei Konfucjusza.
Można powiedzieć, że jest to rodzaj cywilnej, państwowej religii, która nie potrzebuje ubóstwienia, nie potrzebuje Konfucjusza jako Boga.
Tutaj chciałam państwu pokazać, tak wyglądają zdjęcia z Tajwanu, ponieważ istnieje coś takiego, co się nazywa świątyniami Konfucjusza.
Tutaj konkretnie chodzi o uczniów konfucjusza, o wybitnych konfucjanistów.
Z nauczaniem Konfucjusza i od tego momentu formalne świątynie konfucjańskie mają zakaz, czy też cesarze wydali taki zakaz stawiania tam jakichkolwiek posągów, postaci.
Tao Konfucjusza.
Tutaj jest Konfucjusza Religia.
Jak dla Konfucjusza funkcjonowanie jako człowiek to było zawsze funkcjonowanie człowieka między innymi ludźmi?
A zatem nauka Konfucjusza mówi o tym, co ma zrobić człowiek,
I to, co odróżnia myśl Konfucjusza od na przykład myśli greckiej czy rzymskiej, to jest to, że
To może być członek rodu panującego, czy członek warstwy panującej, ale w rękach Konfucjusza ten termin zaczyna niejako tracić swój klasowy charakter i nabiera charakteru przede wszystkim moralnego.
I tutaj pojawia się znowu cały zespół pojęć, terminów, które są istotne bardzo dla Konfucjusza.
Jest takie sławne powiedzenie Konfucjusza, szacunek bez li staje się uciążliwy, ostrożność bez li staje się lękliwością, odwaga bez li staje się zamętem, prostota albo bezpośredniość bez li staje się szorstkością.
Droga Konfucjusza to jest droga człowieka.
Ostatnie odcinki
-
1119. Poza świadomość: spirytyzm i okultyzm jak...
20.02.2026 11:45
-
1118. Co nowego po Monachium / Jerzy Marek Nowa...
18.02.2026 07:48
-
1117. Co naprawdę powiedział Konfucjusz? / dr M...
16.02.2026 11:30
-
1116. Między Europą a Radą Pokoju / Jerzy Marek...
12.02.2026 09:10
-
1115. Północ Europy / dr Jarosław Suchoples i P...
06.02.2026 09:02
-
1114. Gry mocarstw / Jerzy Marek Nowakowski i P...
04.02.2026 10:49
-
1113. Czy Ukraina musi przegrać? / Jerzy Marek ...
02.02.2026 09:00
-
1112. Uczty bohaterów: przepisy kulinarne ze św...
26.01.2026 11:18
-
1111. Radykalizacja społeczeństw w Europie - De...
22.01.2026 10:26
-
1110. Trump show / Jerzy Marek Nowakowski i Pio...
20.01.2026 10:10