Mentionsy
Wszechnica FWW - Historia
Wszechnica FWW - Historia
16.02.2026 11:30

1117. Co naprawdę powiedział Konfucjusz? / dr Małgorzata Religa

Wykład dr Małgorzaty Religi w ramach Kawiarni Naukowej 1a w Wawerskim Centrum Kultury [12 lutego 2026 r.]Konfucjusz to jedna z tych postaci, o których wszyscy coś słyszeli, ale mało kto naprawdę wie, co dokładnie powiedział – i co miał na myśli. Zwykle kojarzymy go z sentencjami o harmonii, porządku i szacunku dla tradycji. Tyle że… ten obraz bywa uproszczony, a czasem wręcz mylący.Konfucjusz (551–479 p.n.e.) nie był prorokiem ani twórcą religii. Był nauczycielem, urzędnikiem, myślicielem i praktykiem życia społecznego, który próbował odpowiedzieć na bardzo konkretne pytania:- jak powinno działać państwo?- jak budować dobre relacje między ludźmi?- co znaczy być „dobrym człowiekiem” w świecie pełnym konfliktów?Jego nauczanie nie polegało na głoszeniu abstrakcyjnych prawd. Przeciwnie – Konfucjusz skupiał się na codziennej praktyce: na relacjach rodzinnych, odpowiedzialności władzy, znaczeniu edukacji, samodoskonaleniu i etyce opartej na wzajemności. Kluczowe pojęcia jego myśli – ren (humanitarność), li (rytuał, właściwe zachowanie), yi (moralna słuszność) – nie są prostymi hasłami, lecz narzędziami myślenia o społeczeństwie.Co ważne: Konfucjusz nie zostawił po sobie jednego „świętego tekstu”. To, co dziś uznajemy za jego nauki, znamy głównie z Dialogów konfucjańskich (Analektów) – zapisków uczniów i kolejnych pokoleń. Stąd pytanie, które stanie w centrum wykładu:co naprawdę powiedział Konfucjusz, a co dopisali mu inni?Wykład pokaże Konfucjusza nie jako pomnikowego mędrca z cytatu na kubku, lecz jako myśliciela zanurzonego w realiach swojej epoki – epoki kryzysu, chaosu politycznego i rozpadu dawnych porządków. A przy okazji pozwoli zrozumieć, dlaczego jego idee przez ponad dwa tysiące lat kształtowały Chiny, Koreę, Japonię i Wietnam – i dlaczego wciąż wracają dziś w rozmowach o etyce, edukacji i władzy.To będzie opowieść o tym, jak czytać Konfucjusza uważnie, bez uproszczeń i bez mitów – i co z jego myśli może być zaskakująco aktualne także dla nas.Dr Małgorzata Religa 李周, ukończyła studia sinologiczne w Zakładzie Sinologii WO UW; studiowała także na Uniwersytecie Nankai w Tianjinie w latach 1985 – 86 i na Beijing Shifan Daxue (1999-2000). Jej zainteresowania naukowe dotyczą chińskich religii (takich jak taoizm, a przede wszystkim synkretyczne ruchy religijne, zarówno dawne, jak i zupełnie współczesne), literatury klasycznej i współczesnej, klasycznej myśli chińskiej. Prowadzi takie zajęcia jak: klasyczny język chiński na studiach I i II stopnia, lekturę tekstów źródłowych na studiach II stopnia oraz wykład Filozofia i religie Chin. W ostatnich latach wiele czasu poświęca tłumaczeniom literatury chińskiej; przełożyła m.in. Słownik Maqiao Han Shaogonga, Żaby Mo Yana, Totem wilka Jiang Ronga, opowiadania Yu Hua, a także poezje Duo Duo, Jidi Majia, Hai Nan i Du Ya.Jeśli chcesz wspierać Wszechnicę w dalszym tworzeniu treści, organizowaniu kolejnych #rozmówWszechnicy, możesz:1. Zostać Patronem Wszechnicy FWW w serwisie https://patronite.pl/wszechnicafww2. Możesz wspierać nas, robiąc zakupy za pomocą serwisu Fanimani.pl - https://tiny.pl/d9wz-p963. Możesz przekazać nam darowiznę na cele statutowe tradycyjnym przelewemDarowizny dla Fundacji Wspomagania Wsi można przekazywać na konto nr:33 1600 1462 1808 7033 4000 0001Fundacja Wspomagania WsiZnajdź nas: https://www.youtube.com/c/WszechnicaFWW/https://www.facebook.com/WszechnicaFWW1/https://anchor.fm/wszechnicaorgpl---historiahttps://anchor.fm/wszechnica-fww-naukahttps://wszechnica.org.pl/#konfucjusz #filozofia #etyka #kawiarnianaukowa #kultura #historia #harmonia #tradycja #porządek #państwo #chiny #korea #japonia #azja

Konfucjusz konfucjusza Jiu Boga Szun Żen Żen Konfucjuszowi Konfucjuszu Kong Małgorzata Religa Shang Ti Shunowi Analekta Człowieczeństwa

Szukaj w treści odcinka

Wyczyść
Znaleziono 26 wyników dla "Żen"

I chciałam zacząć naszą dzisiejszą rozmowę od przybliżenia nieco, jak wyglądały Chiny przed Konfucjuszem i jak wyglądały Chiny w czasach Konfucjusza.

I chciałam ten fragment przeczytać z państwem dlatego, żeby pokazać pewne założenia, pewną wiedzę, pewne koncepcje dotyczące państwa, dotyczące władzy, dotyczące w ogóle funkcjonowania świata, do jakich odnosi się Konfucjusz.

Otóż odmawia nie tylko ze względu na to, że jest skromny i że uważa, że są lepsi niż on, ale dlatego, że władza to jest przede wszystkim obciążenie.

I ona robiła tak ogromne wrażenie nie tylko na ludziach, że nawet zwierzęta, nawet świat naturalny reagowały na tę jego cnotę.

Tutaj formułuje się też pewne filozoficzne założenie, ideologiczne założenie, kiedy zmiana dynastii jest możliwa.

To jest, mam wrażenie, taka teza.

I dalej to, co można powiedzieć, że polityka jest przedłużeniem etyki.

Dziundzy to jest człowiek, który dąży do tego, żeby osiągnąć Żen.

I teraz żen to jest jeden z najbardziej kłopotliwych terminów.

Być może ja przychylałabym się do tego, żeby to tłumaczyć jako człowieczeństwo, a zatem żen to jest właściwa podstawa motywowana wewnętrznie wobec innych ludzi.

To jest Żen.

I ona twierdzi, że Żen nie jest ani dyspozycją, ani cnotą, ani zespołem cnut, ale że Żen to jest de facto idealna relacja.

A zatem ona w ogóle przenosi ten termin, to pojęcie żen z charakterystyki człowieka raczej na to, w jaki sposób człowiek zachowuje się w ogóle wobec innych ludzi.

Można więc próbować tutaj przetłumaczyć, że żen to jest właściwa podstawa wobec innych.

Na samym początku ja wspomniałam o tym, jak o relacjach między ludźmi, o żen, lun.

To jest ktoś, kto dąży do tego, żeby być żen, a zatem żeby być w najdoskonalszy sposób człowiekiem.

I chciałam jeszcze przejść do tego, co obok tych relacji i obok Żen stanowi moim zdaniem rdzeń konfucjanizmu, a mianowicie coś, co tutaj zostało przetłumaczone jako rytuał, a co po chińsku nazywa się Li.

Mianowicie, kiedy Konfucjusz został zapytany o to, czym jest żen, a zatem czym jest ta doskonała realizacja społeczeństwa, on swojemu ukochanemu uczniowi, którego uważał za najwybitniejszego, a zatem możemy założyć, że to była najbardziej, najpełniejsza, najistotniejsza odpowiedź, powiedział tak.

Czyli pokonaj siebie i powróć do rytuału i to jest żen.

A zatem żen, czyli człowieczeństwo albo idealna relacja związana jest z Li w taki właśnie sposób, że czym jest żen, czym jest społeczeństwo, to jest wtedy, kiedy my panujemy nad sobą, kiedy my dyscyplinujemy się w taki sposób, że my dopasowujemy się dokładnie do wzorców właściwego postępowania wobec innych.

A zatem można powiedzieć, że praktyka właściwych norm prowadzi do, albo wręcz jest żen, czyli jest właściwym człowieczeństwem.

A zatem żen, czyli ta cnota... Niektórzy mówią, że żen jest czymś, co jest wewnętrzne, a li, czyli ten rytuał, jest czymś, co jest zewnętrzne.

Ale żen z całą pewnością nie jest impulsem, nie jest emocją, a nawet nie jest cnotą, jest raczej sumą naszych cnut.

My się uczymy tego, jak być żen, a uczymy się tego dzięki rytuałowi.

To jest praktykowanie cnót, to jest dążenie do tego, żeby być dżündze, żeby być człowiekiem szlachetnym.

To jest dążenie do tego, żeby mieć właściwy stosunek do innych ludzi, który opiera się zawsze na tym zrytualizowanych formach zachowań w społeczeństwie.

Ostatnie odcinki