Mentionsy

Bo to właśnie do AI, czy też raczej człowieka w czasach AI odnosi się Magnifica Humanitas, która została ogłoszona, jak powiedziałaś, w poniedziałek, ale papież podpisał ją już 15 maja, czyli w 135 rocznicę encykliki Leona XIII, Rerum Novarum, która to wprowadziła ważne zmiany w katolickiej nauce społecznej w odniesieniu do rewolucji przemysłowej.

Leon XIII odpowiadał na rewolucję technologiczno-przemysłową końca XIX wieku, a obecny papież odnosi się do współczesnej rewolucji technologicznej, oczywiście z naciskiem na AI.

Zanim jednak opowiemy, jak Kościół katolicki reaguje na AI, tradycyjnie mamy dla was podziękowania i prośby.

Bardzo wam dziękujemy za to, że nas słuchacie, bardzo dziękujemy za to, że jesteście z nami, że nas subskrybujecie, komentujecie nasze odcinki, że piszecie do nas wiadomości, czasami bardzo długie maile, na które zawsze się staramy szybko odpowiadać, ale różnie to bywa, ale staramy się odpowiadać.

A także Ron Ivey, doradca papieży Franciszka oraz Leona XIV ds. AI, były doradca Białego Domu, na Harvardzie prowadzi badania nad więziami społecznymi i poczuciem przynależności, współtworzył projekt Humanity 2.0 przy Papieskiej Akademii Nauk oraz założył organizację non-profit Noasis Collaborative.

Głowa Kościoła Katolickiego oraz jeden z najbardziej wpływowych badaczy oraz liderów AI połączyli siły, żeby wypowiedzieć się na temat relacji ludzi i technologii.

Czyli papież Leon XIV to właśnie wpływ AI na człowieka obrał za swój priorytet.

I co więcej, Magnifica Humanitas pokazuje, że Kościół katolicki traktuje rozwój technologii oraz rozwój AI jako poważny problem cywilizacyjny i to na tyle ważny, że wymaga osobnej encykliki.

Zresztą myśmy o tym też opowiadały w odcinku nr 125 i przewidywałyśmy wtedy, że pierwsza encyklika zapewne odniesie się do AI.

Ivey jest jednym z doradców Franciszka, był jednym z doradców Franciszka w kwestiach AI i jak rozmawialiśmy, to on mocno podkreślał oczekiwanie na taki konkretny głos Leona, że no i kościół katolicki oczekuje i wierni oczekują, ale też po prostu ludzie zajmujący się stykiem wiary, filozofii.

Na poziomie indywidualnym wyjątkowość kościoła polega także na tym, że ludzie codziennie muszą podejmować konkretne decyzje dotyczące AI.

Czy powinienem budować relacje z wirtualnym partnerem albo partnerką opartą na AI?

Do tego, jak inne wielkie religie odnoszą się do AI, to jeszcze dzisiaj przejdziemy, ale faktycznie w Watykanie od miesięcy, jeżeli nie od lat, zbierała potrzeba wyrażenia bardzo konkretnego stanowiska w kwestiach tych globalnych zmian.

I Antiqua et Nova poruszała kwestie ludzkiej inteligencji w porównaniu z AI oraz ludzkiej cielesności i świadomości jako czegoś, czego maszyna nie jest w stanie w pełni odtworzyć.

AI może przetwarzać gigantyczne bazy danych, wyłapywać wzorce i błyskawicznie generować odpowiedzi, ale to wciąż jest zupełnie coś innego niż ludzki umysł.

To oczywiście perspektywa laika, człowieka z zewnątrz, a nie teologa.

No więc według papieża rewolucja AI niesie ze sobą ryzyko, że po prostu uśmiercimy ludzkie działania, stawiając technologiczną optymalizację ponad wewnętrzną wartość tej ludzkiej aktywności.

W każdym razie, papież pisze, że trzeba po imieniu nazywać te wszystkie monopole AI, na które alternatywą ma być kontrola publiczna, bo, cytat, własność danych nie może być powierzona wyłącznie podmiotom prywatnym, lecz musi zostać poddana regulacjom.

AI skłonna jest pomnażać przede wszystkim władzę tych, którzy już dysponują zasobami ekonomicznymi, kompetencjami i dostępem do danych.

Natomiast on mówi z AI, nie on to mówi tylko, to przecież mówi wielu krytyków, a także wielu twórców.

To są rozmaite społeczności lokalne, to jest rodzina, szeroko czasem pojęta, czasem wąsko.

To są rozmaite inne układy społeczne.

Sam fakt, że do watykańskiej debaty zaprasza liderów branży AI, bardzo jasno pokazuje, że nie zamierza toczyć żadnej wojny przeciwko technologiom.

Nie namawia do rezygnacji z AI, z internetu czy innych narzędzi.

I skoro cały dotychczasowy pontyfikat Leona XIV koresponduje z Leonem XIII, to w tym dokumencie też jest sporo o pracy i papież występuje tam w obronie oczywiście pracowników i podkreśla, że obecne podejście do AI może obniżyć kwalifikacje ludzi albo prowadzić do ich nadzoru.

Bo Leon podkreśla wyższość człowieka, to, że AI nie ma ciała, nie czuje radości, nie czuje bólu, nie wie, co to jest miłość, praca, przyjaźń, a także, że nie ma świadomości moralnej.

Jeśli decyzję rzeczywiście podejmuje AI, a możemy tak podejrzewać,

Natomiast trzeba dodać, że przecież w momencie, kiedy Antropik wycofał się z tej współpracy z Pentagonem, to na białym koniu wpatatajował OpenAI, który powiedział, o nie, nie, ale my tak.

Podobnie jako oczywistość traktowane są potężne i kosztochłonne inwestycje w infrastrukturę AI, w tym kosztochłonne energetycznie i środowiskowo.

Podkreśla choćby, że obecne systemy AI wymagają wielkich ilości energii i wody,

Papieża nie interesuje to, co AI potrafi zrobić.

Dla niego AI jest kulminacją całego modelu cywilizacji rozwijanego przez Zachód od kilkuset lat.

I tak naprawdę to odróżnia Leona od przynajmniej części konserwatywnych środowisk religijnych w Stanach, bo no papież nie mówi, że AI jest narzędziem szatana, że należy ją zatrzymać.

I o ile szczegóły procesu pisania tego dokumentu nie są znane, no to można wskazać grupę duchownych i świeckich, którzy odegrali znaczącą rolę w kształtowaniu się podejścia papieża do technologii i do AI.

W środowisku AI uchodzi za postać niemal legendarną.

Jeszcze przed powstaniem Antropica pracował dla Google Brain oraz oczywiście dla OpenAI.

Stał się znany dzięki pionierskim badaniom nad tym, jak myślą sieci neuronowe i czy można zrozumieć procesy zachodzące wewnątrz modeli AI.

No i właśnie, to dlatego jego obecność przy ogłoszeniu tej encykliki jest tak ważna, bo Watykan nie zaprosił jakiegoś tam celebryty technologicznego, albo influencera, albo inwestora, tylko badacza, który zajmuje się bezpieczeństwem i interpretowalnością AI.

A Leon XIV wydaje się uważać, że Kościół nie może mówić AI wyłącznie własnym językiem i we własnym gronie.

Ale poza tym najważniejsze spółki AI-owe są amerykańskie.

Sama firma Anthropic też nie jest tutaj przypadkowym wyborem, no bo znowu, pamiętacie, firma założona przez dwóch pracowników OpenAI, od początku budowała swoją markę wokół bezpieczeństwa AI i ograniczeń wobec zastosowań militarnych.

Z drugiej strony mamy świecki intelekt na czele z Anną Rolands, ona jest z Durham University i to ona podobno przekonała Rzym, że o AI nie da się rozmawiać w oderwaniu od geopolityki, czyli wojen, uchodźców, handlu ludźmi.

Równolegle papież Franciszek spotykał się też z przedstawicielami Google, Microsoftu, IBM przy okazji innych watykańskich debat o etyce AI.

A sam Altman z OpenAI i Demis Hassabi z DeepMind w Google mieli wręcz prywatne audiencje z Franciszkiem.

Zainteresowanie Franciszka tymi zagadnieniami doprowadziło do powstania w Watykanie Centrum Kultury Cyfrowej w ramach Papieskiej Rady ds. Kultury, a Tyge stał się czymś w rodzaju ambasadora technologii dla Watykanu.

Bo przedstawiciele Mety, Googla, Amazonu, OpenAI i tak dalej i tak dalej naprawdę bardzo regularnie spotykają się z najwyższymi watykańskimi urzędnikami i wyjaśniają im chociażby jak chronią dzieci w erze AI.

Polityk opisuje, że wszystkie firmy rozwijające AI zidentyfikowały spotkania w nadziei, że przekonają otoczenie Papieża, że AI może powstawać z etyką w sercu.

Owszem, nie spuszczają, więc ten wspomniany dokument Rome Call for AI Ethics, on trzy lata po jego zainicjowaniu został podpisany także przez pozostałe religie abrahamowe, czyli przez islam i judaizm.

I mało tego, bo już rok później, czyli w 2024 roku w Hiroshima w Japonii, podpisały go kolejne religie i wtedy ta lista rozszerzyła się o buddyzm, sintoizm, konfucjanizm, hinduizm, sikhizm i bahaizm.

Natomiast nie da się jednoznacznie wskazać, co inne religie sądzą o AI, czy szerzej o technologiach, z prostej przyczyny.

Całkiem krytycznie wypowiadał się o AI, ale on nie nadaje kursu wszystkim swoim wierzącym, bo Bartłomiej I mówił wtedy, że człowiek zaczyna być podporządkowywany systemem technologicznym i używał wręcz takiego określenia robotokracja do opisania świata, w którym decyzje, relacje i życie społeczne są coraz bardziej organizowane przez algorytmy i automatyczne systemy.

No bo jak odpowiedzieć na to, czy AI może wydawać fatwy, czyli islamskie kontwy?

Albo czy w judaizmie można korzystać z AI do generowania odpowiedzi rabinicznych?

Albo czy AI może wykonywać czynności automatycznie podczas szabatu, kiedy człowiek powinien pracować, chodzić i tak dalej, przynajmniej podróżować.

I drugi element, o którym papież mówi, mówiąc o rozbrojeniu AI, i to też mówi, twardo mówi, nie może decyzji kluczowych egzystencjalnie wobec jednostek podejmować sztuczna inteligencja, która jest czarną skrzynką, której no wiemy trochę co zostało wprowadzone, ale nie wiemy dlaczego takie, a nie inne decyzje są podejmowane.

No dobra, ja myślę, że to jest w ogóle niezwykle ważny postulat, ten postulat związany z rozbrajaniem AI.

I my czekamy na wasze uwagi, komentarze, zgłoszenia i zaczepki pod mailem techstoriemałpatok.fm.