Mentionsy
Matka ze stali. Jak upadła Stocznia Gdyńska? I P. Filipkowski, L. Piątkowski
W podcaście zatytułowanym "Matka ze stali. Jak upadła Stocznia Gdyńska?", prowadzonym przez Adama Leszczyńskiego, goście analizują historię, rozwój i dramatyczny upadek jednego z najważniejszych polskich zakładów przemysłowych w kontekście premiery książki "Dwie Stocznie".
Stocznia Gdyńska przez dekady była symbolem nowoczesności, ambicji i społecznego awansu. Dla wielu nie była tylko miejscem pracy, ale całym światem — źródłem dumy, stabilizacji i poczucia sensu. Jak to się stało, że tak potężny zakład upadł? W podcaście Instytutu Narutowicza wracamy do historii „matki stoczni”, by opowiedzieć o jej sile, wyjątkowości i dramatycznym końcu. To rozmowa o wielkim przemyśle, marzeniu o nowoczesności, kosztach transformacji i o ludziach, którzy razem ze stocznią stracili coś znacznie więcej niż tylko pracę.
Goście podcastu:
Piotr Filipkowski - Socjolog i adiunkt w Instytucie Filozofii i Socjologii Polskiej Akademii Nauk. Specjalizuje się w badaniach z zakresu historii mówionej (oral history) oraz analizie biograficznej. Jest autorem nagradzanej książki Historia mówiona i wojna oraz współautorem monografii Dwie stocznie. Budowa statków od socjalizmu do Unii Europejskiej. Realizował liczne projekty badawcze w Polsce, Austrii i Niemczech, zajmując się doświadczeniem transformacji oraz pamięcią o II wojnie światowej.
Leszek Piątkowski - Emerytowany pracownik Stoczni Gdyńskiej, z wykształcenia elektryk. Przez dekady związany z wydziałem produkcyjnym, gdzie osiągnął szczyt kariery zawodowej na stanowisku zastępcy kierownika wydziału elektrycznego. Świadek rozkwitu stoczni w latach 70. oraz jej ostatecznego upadku w 2009 roku, na emeryturę odszedł tuż przed likwidacją zakładu.
Odcinek powstał dzięki współpracy z Muzeum Miasta Gdyni.
Szukaj w treści odcinka
A ja bym chciał pana zapytać, czym była dla pana stocznia, kiedy pan pracował?
Ci, którzy pracowali dłużej w stoczni, nazywali stocznia Matka Stocznia.
Był wtedy takim, to jest gość, przede wszystkim gość, który dobrze zarabia, no bo Stodzie Stocznia była takim ewenementem na tym rynku pracy.
A obserwował Pan, pracował też w stoczni, także wtedy, kiedy stocznia zaczęło się w niej gorzej powodzić i zmieniała, jak chyliła się ku płatkowi?
Nie, no to w ogóle wtedy ja, przynajmniej jako ten człowiek, który obserwował to od środka, to jest inna optyka, to uważałem, że stocznia cały czas idzie do przodu, bo coraz trudniejsze zadania, coraz szybciej, coraz krócej, bardzo różnorodne typy statków, zadania, konstrukcje, no to był przełom i to po prostu...
Mnie się zdaje, jak dla mnie, no to takim sygnałem to były, to było, to były lata osiemdziesiąte, jak został wprowadzony stan wojenny i wtedy niestety, w związku z tym ze stocznia polegała na
Stocznia to montownia.
Stocznia jest troszkę nawet starsza, jeśli liczyć to pierwsze przedsiębiorstwa, które tutaj kuśtykały pod presją stoczni gdańskich, które dominowały, były silne poniemieckie stocznie i te polskie firmy stoczniowe nie były w stanie się na jakąś wybić.
Port to centrum, miasto przy nim, a stocznia gdzieś tam z boku tego.
Stocznia, a potem taki prawdziwy jej rozwój to jest, to są, powstaje zjednoczenie Stoczni Polskich zaraz po wojnie, zapada geopolityczna decyzja, no w orbicie nowego podziału Europy, że Polska, nie tylko, Chorwacja też podobnie, chociaż tam akurat Stocznia jest po Habsburska, ta którą tutaj.
Instytut Narutowicza, Polska Akademia Nauk, Stocznia Gdyńska, Instytut Filozofii i Socjologii Polskiej Akademii Nauk, Gdańsk, Polska Akademia Nauk, Stocznia Gdyńska, Instytut Filozofii i Socjologii Polskiej Akademii Nauk, Gdańsk, Polska Akademia Nauk, Instytut Filozofii i Socjologii Polska Akademia Nauk, Gdańsk, Polska Akademia Nauk, Instytut Filozofii i Socjologii Polska Akademia Nauk, Gdańsk, Polska Akademia Nauk, Instytut Filozofii i Socjologii Polska Akademia Nauk, Gdańsk, Polska Akademia Nauk, Instytut Filozofii i Socjologii Polska Akad
Port się rozkręca i w 1951 r. wydziela się stocznia
W 50. czy 51. wydziela się stocznia imienia Komuny Paryskiej.
Jest osobno w Gdańsku, jest kilka stoczni tu, teraz remontowa, ale ta jako duża stocznia produkcyjna i w Szczecinie też.
I ta stocznia jest w pewnym sensie najsłabszą infrastrukturą na początku, ale też największy potencjał, jak się potem okaże, na coś nowego.
Pierwszego w polskich stoczniach.
Coraz większe statki, coraz większe tonarze, coraz, coraz więcej, no bo rośnie handel międzynarodowy i różne, różne nowe typy, kontenerowce się pojawiają, to co dzisiaj widzimy tutaj na plaży, widzimy, więc jakby... Czyli w którym momencie stocznia była u szczytu swojej, że tak powiem, swojego powodzenia, potęgi?
Stocznia Gdyńska jest nowocześniejsza od Gdańskiej, od Szczecińskiej.
Ale Stocznia jest inercyjnym przedsiębiorcą, więc jakby zamówiono statki, ktoś zamówił, no to one są produkowane.
P. Filipkowski, L. Piątkowski, Stocznia Gdyńska, Instytut Filozofii i Socjologii Polskiej Akademii Nauk, Stocznia Gdyńska, Instytut Filozofii i Socjologii Polskiej Akademii Nauk, Stocznia Gdyńska, Instytut Filozofii i Socjologii Polskiej Akademii Nauk, Stocznia Gdyńska, Instytut Filozofii i Socjologii Polskiej Akademii Nauk, Stocznia Gdyńska, Instytut Filozofii i Socjologii Polskiej Akademii Nauk, Stocznia Gdyńska, Instytut Filozofii i Socjologii Polskiej Akademii Nauk, Stocznia Gdyńska, Instytut Filozofii i Socjologii Polskiej
Że od polityków zależy, czy od polityki, czy stocznia się utrzyma, czy będzie się rozwijać?
No później, czy zależy, oczywiście, bo przecież na przykład to, że stocznia upadła, to że stocznia upadła w 2009 roku, bo pani Natalie Kress z Unii Europejskiej powiedziała, że dopłaty państwa są nieprawdziwe.
A politycy mówią tak, budujemy w Stoczniach polskie statki.
No przecież, żeby to wszystko ogarnąć, ja się dziwię, jak stocznia ta remontowa w Gdańsku, ten holding stoczniowy, jeszcze produkuje i żyje, ale ja podejrzewam, że on też...
Stocznia w Gdańsku ta remontowa holding wywróci i powie, że niestety.
Nie wiem, promy elektryczne, no dobra, chwalą się, zrobili, ale czy z tego osiągnęli godziwy zysk i czy po prostu mają co odkładać na przyszłość, bo przecież na przykład ta stocznia w ogóle w nic nie inwestuje, ona wykorzystuje ten potencjał, który ma.
Tam nie ma żadnego, a nieważne, to jest nie ta stocznia.
Już wiadomo, że stocznia za parę miesięcy już jest postawiona, będzie w stanie likwidacji.
I Stocznia Gdynia ma w tym kluczowy udział, bo już inne polskie stocznie wielkie już jakby w znikomym stopniu jakby dokładają do tego, w niewielkim może tak.
Najpierw dostaje nagrody od Kwaśniewskiego, czempion biznesu, stocznia, on, menadżer roku, wywiady, Forbes, to, tamto, wamto.
Temu człowiekowi obsadzonemu na stanowisku prezesa mógł napisać w CV, że on był prezesem tak wielkiego zakładu jak Stocznia Gdynia.
Stocznia upadła, ale ja miałem fajne życie i udane.
Że te polskie stocznia, a w szczególności Gdynia robiła coś dużego, ważnego, że to się na Zachodzie podobało, gdzieś tam ten kompleks wobec Zachodu też tutaj się przebijał, że myśmy też potrafili, że nas chwalono i były dewizy, były wyjazdy zagraniczne, różne rzeczy, więc była ta duma i było poczucie straty właśnie nie takiej...
P. Filipkowski, L. Piątkowski, Stocznia Gdyńska, Instytut Filozofii i Socjologii Polskiej Akademii Nauk, Gdańsk, Polska, Austria.
Szczęśliwie przed upadkiem stoczni poszedłem na emeryturę i byłem tylko kibicem z zewnątrz, ale spotkałem się z moimi kolegami w okresie przed upadkiem stoczni, czyli w 2009 r. i oni wszyscy mieli wiarę w to, że stocznia nie upadnie.
Tak samo jak to Stocznia Gdynia, tyle tysięcy ludzi tutaj pracuje, taką ma świetną historię i to upadnie, bo ktoś tam w Unii Europejskiej powiedział, że to jest B. Nie, tu mamy inwestora zagranicznego, kupi nas i będzie jeszcze lepiej.
Dokończę ten wątek właśnie o tej stracie, że ta strata była też wyczuwalna u tych osób, które poczucie straty, które sobie poradziły, bo niektórzy z tych stoczniowców znaleźli pracę na zachodzie, którzy bardziej operatywnie odeszli z zakładu tuż przed upadkiem i nawet rozmawiałem z jednym z panów, który pracował w kilku stoczniach zachodnich.
W obowiązującym w tym czasie stoczni nazwa albo Stocznia Komuny Paryskiej, albo Stocznia Gdynia, albo jakoś tam inaczej S.A.A.
No, statki ciągle są i było coś takiego, a tutaj ten Kryst, który tłucze jakieś tam sekcje dla kolejnych podwykonawców albo Stocznia Gdańska, buduje kadłuby, ale w tym kadłubie nic nie ma, tylko blacha, bo to jest najczarniejsza, najbrudniejsza robota, no więc lecimy ją Polakom, a tą śmieszanogę wypijemy tam, gdzieś w Norwegii, no bo prawdopodobnie to wszystkie statki idą do Norwegii i już...
Spotkanie, jak ta książka wyszła, to byłem z 15-20 stoczniowców na sali i któryś z nich do mnie podszedł, też nie znałem go z projektu, i mówił, a wie pan, to stocznia nasza już dawno umarła, chyba tego słowa nawet użył, że już umarła, ale niektóre statki jeszcze żyją, niedługo umrą, bo żywotność statku takiego kontenerowca, masowca, to jest tam 25, to już max 30, to już gdzieś tam pod byle jakimi banderami.
I to było takie, to było coś z tego, zaczęliśmy od tego, że stocznia matka, rodzina, więc jakieś takie przywiązanie do produktu nieznane w innym świecie, chyba nawet w kosmosie.
Ta książka obejmuje okres z rokiem 2009, gdzie stocznia wymazana z rejestrów przedsiębiorstw już tutaj istnieje, umiera.
Tak mi przyszło do głowy, bo jakby umyka to w takim publicznym obiegu, że Unia Europejska, która, można powiedzieć tak, tą przyczynowość redukując do skrajności, można powiedzieć, z powodu wejścia Polski do Unii, stocznia w Puli i stocznia wcześniej w Gdyni,
Ostatnie odcinki
-
Beyond Ideology: Inside Hungary’s Illiberal Pra...
07.04.2026 16:00
-
Matka ze stali. Jak upadła Stocznia Gdyńska? I ...
30.03.2026 16:00
-
Czy elity w Polsce pogardzają Polakami? I Mikoł...
16.03.2026 16:00
-
Walka o nową Polskę. Stanisław Miłkowski i jego...
16.02.2026 17:00
-
Skrajna prawica: Żydzi, szczepionki i spiski? |...
11.02.2026 17:00
-
Konserwatyzm. Wyobrażone wartości czy spójna wi...
12.01.2026 17:00
-
"Jak rządzą nami cyberkorporacje?" | Sylwia Czu...
15.12.2025 17:00
-
Czy istniał narodowy komunizm? | Paweł Machcewicz
08.12.2025 16:58
-
Polacy i Żydzi w pierwszym nowoczesnym zrywie p...
17.11.2025 17:00
-
Gender. Bestia w lekarskim kitlu czy prawicowe ...
10.11.2025 17:00