Mentionsy

Zmarł Jürgen Habermas, jeden z najważniejszych współczesnych filozofów i myślicieli.

W wieku 96 lat zmarł Jürgen Habermas, jeden z najważniejszych filozofów, myślicieli społecznych ostatnich dekad.

Habermas był przez ostatnie 70 lat nie zawsze popularnym, ale na pewno wpływowym uczestnikiem debat politycznych i społecznych.

Kim był Jürgen Habermas?

Dla Habermasa to dziedzictwo, również osobiste, bo on był w Hitlerjugend, miało bardzo poważną wagę, tak?

Jakie pokolenie reprezentuje Habermas?

Habermas urodził się w 1929 roku.

Jürgen Habermas w 1933 roku, no to policzmy, ma lat cztery.

Jürgen Habermas rzeczywiście jest w młodzieżowej sekcji, najbardziej młodzieżowej, Hitlerjugend, pod wpływem swojego ojca.

Dla młodego Habermasa natomiast, jak należy wnioskować po wszystkim, co później robił, to była jedna z najbardziej przerażających rzeczy, może najbardziej przerażająca rzecz, jakiej w życiu doświadczył.

Habermas chyba się wobec tego nie zgadzał, prawda?

Tak, to może jeszcze powiedzmy co przed Adorno i Horkheimerem w życiu Habermasa.

Habermas rzeczywiście, tak jak słusznie powiedziałeś, nadzwyczajnie uzdolniony.

Ale wróćmy do tych lat 50-tych Habermasa.

I rzeczywiście spór między Habermasem a Adorno jest bardzo potężny do tego stopnia, że Adorno nie życzył sobie Habermasa w swojej katedrze.

Historia potem dopisała taki epilog, że Habermas zajął tę katedrę po tym, jak Adorno ją opuścił, ale po drodze Habermas musiał w ogóle odejść z tej katedry, ponieważ Adorno, jego postawa, jego myślenie nie odpowiadały.

Dlatego, że Habermas nie odrzucał oświecenia, nie odrzucał rozumu jako źródła porządku społecznego i szukał właśnie w rozumie sposobu na to, żeby stworzyć społeczeństwo, które może funkcjonować i może być alternatywą dla faszyzmu, alternatywą dla tego, czym były Niemcy przez te dekady poprzednie?

I Habermas jednocześnie kontynuując tę tradycję, możemy ją nazwać tradycją nowej, świeżo upieczonej po wojnie, ale już tradycją silnego bardzo nurtu powojennych Niemczych, tradycja szkoły frankfurckiej, on ją w gruncie rzeczy kontynuuje, tylko on dokonuje korekty.

On mówi tak, tak, jasne, oczywiście, to tak może być, że są bardzo różne działania rozumu, są różne działania racjonalne, ale w tej właściwie koronnej swojej teorii, czyli teorii komunikacji, teorii działania komunikacyjnego, Habermas mówi tak, jest taki rodzaj racjonalnego działania, jeden z wielu.

I muszę powiedzieć, że to robi z dzisiejszego punktu widzenia niesamowite wrażenie, jak Habermas jest pomimo tych swoich ograniczeń gościem na wypełnionych szczelnie salach pełnych studentów, którzy pragną usłyszeć to, co on ma do powiedzenia.

W której to Habermas odgrywał taką właśnie rolę takiej moralnej kotwicy, to znaczy wy tutaj próbujecie, to jest mowa o profesorze Nolte'em choćby, ale też o podobnych do niego intelektualistach, wy tutaj próbujecie relatywizować, powiedzieć, że Trzecia Rzesza to tylko jeden z przykładów, że były jakieś...

I to nam się kojarzy dobrze, ale przecież Niemcy lat 60., Niemcy zachodnie, to jest właśnie jeszcze cały ruch lewicowy, który jest bardzo agresywny i który Habermas nie obawiał się nazwać publicznie, przy całym tłumie studentów, lewicowym faszyzmem, czyli bardzo, bardzo ostro.

No a potem są kolejne dyskusje, w których Habermas bierze udział.

To Habermas bardzo krytykował, bardzo wcześnie to krytykował.

Nie wiedza Habermasa dotycząca Rosji.

Tak i ja się bardzo dużo zastanawiałam na temat tych ostatnich esejów Habermasa o Ukrainie, gdzie on wypowiada takie zdania, że stolice europejskie oddały się w ręce Wołodymyra Zełyńskiego.

Ale Habermas robi to będąc przekonanym, że pewna stabilność jest bezpieczniejsza niż jej brak.

I Habermas ewidentnie nie miał zamiaru zabrać głosu, godząc te dwie strony, mówiąc o tym, że na przykład wypowiadając takie zdanie, to są dwa głęboko straumatyzowane narody.

Habermas właściwie dyskutował ze wszystkimi najważniejszymi filozofami swojego czasu.

Jest też znakomita książka Habermas, Rorty, Kołakowski.

To jest zapis rozmowy pomiędzy Habermasem Kołakowskim a Richardem Rortym właśnie.

I Habermas należy do tej tradycji, rozwija tę tradycję, dyskutuje z tą tradycją, także w ten sposób buduje swoje poglądy.

Twoje osobiste wspomnienie Habermasa.

Tutaj trzeba byłoby zrozumieć jeszcze, jaką pozycję zajmował Habermas w sensie takiego, czy to on był optymistą, czy on był pesymistą.

Pewnie najważniejszą taką personifikacją tego, jak w okolicach lat dwutysięcznych myślano na Zachodzie o świecie, był nie Habermas, tylko Fukuyama.

Habermas na tym tle prezentuje się jako osoba sceptyczna, to znaczy on mówi, że

Wszystkim amatorom zegarków analogowych i płyt winylowych polecała Jürgena Habermasa, Karolina Wigura.