Mentionsy
Radio z Charakterem 30.10.2025 Stanisław z Harvardu - Dariusz Pawelec
Szukaj w treści odcinka
Przeczytamy także kilka tekstów Stanisława Barańczaka.
Panie profesorze, od kiedy u pana profesora pojawiło się zainteresowanie twórczością, biogramem, życiem Stanisława Barańczaka?
Chodziłem do liceum i wtedy był tak zwany okres karnawału Solidarności, kiedy pojawiało się mnóstwo niecenzurowanej prasy i w jednej z takich właśnie okołokopalnianych gazetek przeczytałem pierwszy wiersz Stanisława Barańczaka, który zrobił na mnie bardzo duże wrażenie i od tego momentu śledziłem, poszukiwałem jego tomów poetyckich, jego książek.
Nawet jeżeli chodzi o szkolny podręcznik na poziomie licealnym, czy też szkoły podstawowej, to bardzo trudno gdzieś twórczość Stanisława Barańczaka odszukać.
Skąd wynika ten literacki cień Stanisława Barańczaka?
I on gdzieś tam w trakcie naszej wymiany odszukał, że ja zajmowałem się i zajmuję się Stanisławem Barańczakiem i napisał mi niezwykłą historię, że on jako Szwajcar tracił kiedyś właśnie na tłumaczenie zbioru esejów Etyka i Poetyka Barańczaka i zafascynował się tą postacią.
ponieważ Barańczaka uznaje się za tak zwanego poetę lingwistę, a ta poezja, która oferta jest na pewnych grach językowych, stawia wysoko poprzeczkę odbioru, tej percepcji, która nie jest ułatwiona przez taki tradycyjny typ poezjowania.
tłumaczem i nasi uczniowie, nasi słuchacze, kiedy sięgną po dzieła Williama Szekspira, to mogą się spotkać z tłumaczeniem Stanisława Barańczaka.
jest obecny i w życiu, i w twórczości Stanisława Barańczaka.
To była jedna z pierwszych fascynacji Barańczaka.
Jeden z pierwszych wierszy Stanisława Barańczaka w roku 1965 nosi tytuł aktor.
Czas młodzieńczego w istocie rzeczy Barańczaka, na przełomie jakby lat licealnych i początku studiów.
niecenzurowanym jako jedne z pierwszych przekładów właśnie Mandelstama, te młodzieńcze pierwsze tłumaczenia w wykonaniu Barańczaka.
I ten Mandelstam, podobnie jak z drugiej strony Szekspir, to są takie dwa nazwiska, które też w jakiś sposób wpłynęły na oryginalną twórczość Barańczaka.
Powiedział nam Pan, że twórczość Stanisława Barańczaka jest związana także z takim pojęciem jak drugi obieg, czyli wydawnictwa poza cenzurą.
Stąd jakby niezwykła bliskość i serdeczność, no taka lokalna, poznańska powiedziałbym, Barańczaka i Kryńskiego w punkcie wyjścia, ale też te wybory poetyki, formy inspiracji, jeżeli chodzi o tradycję literacką.
Panie profesorze, czy mając tu przygotowaną przez pana profesora książkę, czyli wybór poezji wierszy Stanisława Barańczaka, mamy taki wiersz autentyk dedykowany Adamowi Zagojewskiemu i jego ówczesnej żonie Danucie.
jak bardzo poezja Stanisława Barańczaka była pokoleniowa, a na ile jest ponadczasowa, ponad te 40 lat, na ile ona jest zapisem nie tylko pamięci, doświadczenia tego pokolenia, z którym związany był Stanisław Barańczak, tylko na ile ta poezja jest ponadczasowa.
No ale Stanisław Barańczak pozostał w Stanach Zjednoczonych i te jego nowe doświadczenia oczywiście już są w jakiś sposób jakby poza tym głównym nurtem pokolenia, to są już dojrzali ludzie, ale niezależnie od tego, czy mówimy o tych wierszach wczesnych Barańczaka, czy pisanych jeszcze jako poeta formacji nowej fali,
Jak bardzo dla twórczości tej wielorakiej, wielopoziomowej, poetyckiej, translatorskiej, eseistycznej, krytyki literackiej, ta kwestia przypadku była ważna w opisie rzeczywistości przez Stanisława Barańczaka.
Ale przeciwko temu, i to chyba o tym jest geografia jakby też Barańczaka i zwierzę, przeciwko temu są jednak świadome wybory.
I chciałem się pana profesora spytać o taki wiersz, który wiąże się już z tym momentem, kiedy ta epopeja Stanisława Barańczaka znajduje taki spokojny na chwilę ląd, taką wyspę, jaką jest jego praca po drugiej stronie Atlantyku na Harwardzie.
I tam te teksty różnych poetów z pokolenia Stanisława Barańczaka się pojawiają.
Oczywiście jest pretekstem, jest pretekstem do powiedzenia, jak to zawsze u Barańczaka,
trochę większej historii, trochę o dramacie, ale dla Barańczaka zaczął się nowy dramat w tym czasie.
No i dlatego to jest też, to już jest jakby finalna część tego jego dorobku poetyckiego, bo on już w zasadzie bardzo niewiele potem napisał, mamy wiersz ostatni, hemofilia, natomiast wcześniej zaczynają się te różne wątki chorobowe, jak to zawsze u Barańczaka, niekoniecznie wprost.
Później korespondowali, kiedy Barańczak był już w Stanach, korespondowali na bieżąco, ale Miłosz bardzo mocno wspierał Barańczaka właśnie w roku 80-81, jeżeli chodzi o możliwość uzyskania w ogóle paszportu, ponieważ Barańczakowi siedmiokrotnie odmówiono paszportu na wyjazd na Harvard.
Czesław Piłosz w sposób opowiem wytryk, mianowicie zaprosił Barańczaka do Sztokholmu na wręczenie tej nagrody Nobla.
I wtedy jakimś zbiegiem konieczności przy staraniach noblisty paszport dla Barańczaka został wydany i to otworzyło już później także możliwość...
Także no tu jest taka osobista jeszcze wdzięczność, prawda, jakby Barańczaka wobec wielkiego poety noblisty, a tam wiersze Mofilia no opowiada jeszcze o czymś innym, prawda, opowiada
Panie profesorze, powiedział pan o pokoleniowości twórczości Stanisława Barańczaka.
20 lat później, w 88 roku w zeszytach literackich pojawia się wiersz Stanisława Barańczaka, który przenosi nas 21 lat wstecz, wiosna 67 roku.
Jak bardzo właśnie ten koniec lat 60 ukształtował Stanisława Barańczaka?
czy z próbą, co pan profesor zawarł na początku w opracowaniu tego tomiku, umiejscowienia Stanisława Barańczaka w historii.
współredaktorem tomu poezji Stanisława Barańczaka wydanego w Bibliotece Narodowej.
Za to takie bycie naszym przewodnikiem w szukaniu tego jazd Stanisława Barańczaka bardzo panu dziękujemy.
Ostatnie odcinki
-
Radio z Charakterem 13.02.2026 Piątki na piątki...
13.02.2026 07:07
-
Radio z Charakterem 12.02.2026 Maria Janion - S...
12.02.2026 08:59
-
Radio z Charakterem 11.02.2026 Tratwa ocalenia ...
11.02.2026 09:01
-
Radio z Charakterem 10.02.2026 Dzień Naukowy - ...
10.02.2026 05:57
-
Radio z Charakterem 09.02.2026 Edith Stein - Ja...
09.02.2026 08:21
-
Radio z Charakterem 06.02.2026 Piątki na piątki...
06.02.2026 07:03
-
Radio z Charakterem 05.02.2026 Tajemnice psychi...
05.02.2026 05:02
-
Radio z Charakterem 04.02.2026 Aleksander Wat -...
04.02.2026 06:01
-
Radio z Charakterem 03.02.2026 Dzień Naukowy - ...
03.02.2026 06:02
-
Radio z Charakterem 02.02.2026 Matematyka, bank...
02.02.2026 07:08