Mentionsy
Snobizm językowy
Czy „witam" to naprawdę grzech śmiertelny? Czy poprawność językowa ma granice – a może w ogóle nie istnieje? I co z tymi feminatywami? Z Maciejem Makselonem, redaktorem, językoznawcą, popularyzatorem wiedzy o polszczyźnie, rozmawiamy o języku jako narzędziu, ale też jako polu do budowania władzy, wykluczeń i… niepotrzebnych kompleksów.
Szukaj w treści odcinka
A dziś w RESET-cie mamy wyjątkowego gościa, Macieja Makselona, który jest polonistą, redaktorem literackim, popularyzatorem wiedzy o polszczyźnie i miłośnikiem feminatywów.
I dziś będziemy poruszać temat i rozmawiać o tym, jak poprawność językowa staje się narządziem wykluczenia, dlaczego zawstydzanie za błędy to częsty mechanizm społeczny i skąd bierze się opór wobec feminatywów czy anglicyzmów.
A cała historia z Witam jest taka, że jakiś czas temu jedna osoba ze środowiska akademickiego napisała gdzieś, że no Witam właśnie absolutnie nie powinno się, dlatego że Witam przystoi tylko gospodarzowi, to ma korzenie jeszcze w czasach bardzo dawnych, to król mógł witać na dworze i tak dalej, i tak dalej.
I jest to taki moment, w którym my możemy poczuć się lepiej od innych, dlatego że coś gdzieś usłyszeliśmy.
I od razu w jakiś sposób, też mieliśmy chwilę rozmowy w kuluarach, ja nie mówię o ekspertach od języka, tylko mówię o osobach, które uzurpują sobie prawo do decydowania, kto jest lepszy na bazie tego, jak druga osoba się wypowiada.
Jest no sobie, oczywiście, że sobie, komu innemu miałbym usiąść.
No oczywiście, że sobie byś zjadła, prawda?
No ten powód krył się pewnie zdecydowanie gdzie indziej, niż to młodemu człowiekowi się wydaje, ale potem ten młody człowiek pewnie będzie myślał błędnie, że ma do czynienia z błędem, więc ten zły przykład potrafi iść też z góry, tak bym powiedział.
To znaczy, jeżeli mówimy o tym, czy istnieje coś takiego jak poprawność, oczywiście, że istnieje.
Powinniśmy się zastanowić w tym momencie, co to w ogóle jest błąd, prawda?
I przeskoczyłem dalej, bo IŚ pochodzi od prasłowiańskiego IĆ.
Że z IĆ mogło powstać IŚ, z WZETI powstało WZĄĆ, czyli mogło zostać dodane gdzieś w procesie ewolucji SI lub nie mogło.
Systemowo wziąć byłoby formą nieregularną, dokładnie tak samo jak iść, co pokazuje, że ma takie samo przynależne miejsce w języku.
Nie wiem, dlaczego mieliśmy dwie formy i oby były niepoprawne, ale tak właśnie było.
Rozmawialiśmy też o tym, że odzwierciedla hierarchię, to co ty mówisz, Ania, jednak pewnie w jakichś czasach
Skupiliśmy się na czymś innym i ja już zdążyłem zapomnieć, ale faktycznie język nam służy do wielu rzeczy.
Staram się oczywiście to hamować.
Przez jakiś czas miały niższą frekwencję i to jest wynik odgórnych działań w czasach komunistycznych.
Czy jeżeli w artykule pojawi się chirurszka, to oczywiście wpadnie 150 osób, które będą mówić, tego się nie da wymówić, nowomowa, to nie jest po polsku, to tamto, siamto.
Mamy całą masę tego typu wyrażeń w języku i jak sobie pochylimy się nad tym po prostu, sobie no oczywiście,
I to też pokazuje, że my w ogóle nie doceniamy dzisiaj tego, jak właśnie, czy rodzina języków słowiańskich, czy Słowianie, jak my pięknie kształtowaliśmy ten język, jak my jesteśmy jednym z jakichś grupy... Ale właśnie jak to nam pokazuje bardzo często postawy, prawda?
Kiedy dowiadujemy się odrobinę więcej, to okazuje się, że o całej masie obszarów w ogóle nie mieliśmy pojęcia, prawda?
Zwracajmy uwagę na drugiego człowieka i nie przejmujmy, że ten nasz język, którego się nauczyliśmy, no właśnie jest ostatecznym punktem odniesienia.
Dziękujemy za dziś i zapraszamy na kolejny odcinek podcastu.
Ostatnie odcinki
-
Wychowanie w świecie ekranów – jak nie stracić ...
16.04.2026 09:13
-
Uzależnienia nastolatków – gdzie kończy się eks...
03.04.2026 08:00
-
Jak wychować nastolatka i nie stracić z nim rel...
27.03.2026 12:33
-
Alkoholizm kobiet
15.07.2025 08:31
-
Dietoterapia
30.06.2025 09:39
-
Siła kobiet
16.06.2025 08:40
-
Pierwsza pomoc psychologiczna
02.06.2025 08:21
-
Czuła odwaga i odporność psychiczna
19.05.2025 06:00
-
Z-łączeni czyli o łączeniu pokoleń
05.05.2025 08:59
-
Snobizm językowy
21.04.2025 06:00