Mentionsy

Wszystko w głowie
Wszystko w głowie
23.04.2026 22:01

Czym jest neuroróżnorodność i jak ją rozpoznać?

Gościem odcinka jest Zuzanna Gawor-Kotkowska, psycholożka i diagnostka specjalizująca się w neuroatypowości u dorosłych i dzieci. W rozmowie tłumaczy, dlaczego diagnoza jest aktem terapeutycznym samym w sobie. Pozwala zrzucić poczucie winy, zrozumieć własne zachowania i przestać na siłę wciskać się w neurotypowy świat. Opisuje to na przykładzie bolida Formuły 1, który na autostradzie radzi sobie średnio. Na torze jest mistrzem.


W tym odcinku omówiony jest proces diagnostyczny. Od wywiadu DIVA przez kwestionariusz AQ, po heteroanamnezę z bliskimi. Zuzanna wyjaśnia, dlaczego ADHD i spektrum autyzmu tak często współwystępują (nawet w 80% przypadków). Jak odróżnić ADHD od ChAD-u, borderline, narcyzmu czy OCD? Dlaczego strategia kompensacyjna pacjenta może całkowicie zaciemnić obraz kliniczny? Rozmowa dotyka też farmakoterapii. Dlaczego leki, które u osoby neurotypowej przyspieszają układ nerwowy, u osoby z ADHD go wyciszają?


Z tej rozmowy dowiesz się również:

- Dlaczego osoby neuroróżnorodne są 7 razy częściej narażone na PTSD?

- Czym różni się diagnoza psychologiczna od psychiatrycznej?

- Jak wyglądają strategie kompensacyjne?

- Dlaczego samodiagnoza nie jest problemem i kiedy może być punktem wyjścia?

- Jak odróżnić ADHD od ChAD, borderline i narcyzmu?

- Od kiedy można diagnozować neuroróżnorodność u dzieci i dlaczego warto to robić wcześnie?

- Dlaczego mindfulness może nie działać lub szkodzić osobom w spektrum autyzmu?

- Skąd bierze się wzajemne przyciąganie między osobami neuroróżnorodnymi?


*Ten materiał pochodzi z archiwum Wszystko w głowie. Miał swoją premierę w listopadzie 2022 r.


Słuchaj i oglądaj wszędzie tam, gdzie lubisz.

Masz pytanie do ekspertów? Możesz je zadać tutaj: ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠https://tally.so/r/npJBAV⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠


W aplikacji Voice House Club m.in.:

✔️ Wszystkie formaty w jednym miejscu

✔️ Codziennie krótkie newsy — Seria in Brief

✔️ Transkrypcje odcinków Serii in Brief z dodatkowymi materiałami wideo


Dołącz: ​​⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠https://voicehouse.co/sluchasz-i-wiesz/?utm_source=youtube&utm_medium=social⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠


Znajdziesz nas też:

🍏 Apple Podcasts: ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠Wszystko w głowie⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠

Instagram: ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠https://www.instagram.com/voicehousepodcast/⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠

LinkedIn: ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠https://www.linkedin.com/company/voicehouse⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠

Facebook: ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠https://www.facebook.com/voicehousepodcast⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠

X: ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠https://x.com/voice_house ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠

Strona WWW: ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠https://voicehouse.co ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠


📩 Chcesz nagrać z nami podcast lub nawiązać współpracę?

Napisz: [email protected]

Rozdziały (9)

1. Wprowadzenie i przedstawienie Zuzanny Gawor-Kotkowskiej

Podróżnica zaczyna rozmowę z Zuzanną Gawor-Kotkowską, psychologiem i diagnostą specjalizującym się w neuroróżnorodności. Rozmowa skupia się na znaczeniu diagnostyki i jej różnicowania.

2. Znaczenie diagnostyki i różnicowania

Zuzanna wyjaśnia, jak diagnostyka może pomóc osobom neuroróżnorodnym zrozumieć swoje zachowania i potrzeby, a także zredukować poczucie winy. Podkreśla, że neuroróżnorodni są często narażeni na PTSD.

3. Metaphoryczne porównanie neuroróżnorodnych do bolidów F1

Zuzanna wprowadza metaphorę bolidów F1, wyjaśniając, jak neuroróżnorodni funkcjonują w świecie neurotypowym i jak ważne jest znalezienie odpowiedniego środowiska.

4. Samodiagnoza i jej zasady

Rozmowa przechodzi do tematu samodiagnozy. Zuzanna podkreśla, że osoby neuroróżnorodne często samodzielnie pozyskują wiedzę, ale zazwyczaj z dobrych źródeł.

5. Rola psychologa i psychiatry w diagnozowaniu

Zuzanna opisuje rolę psychologa i psychiatry w procesie diagnozy neuroróżnorodności, podkreślając, że pracują jako zespół i korzystają z różnych narzędzi i metod.

6. Diagnostyka ADHD i spektrum autyzmu

Rozmowa skupia się na diagnostyce ADHD i spektrum autyzmu, podkreślając, że te zaburzenia często współwystępują. Zuzanna wyjaśnia, jak prowadzi diagnostykę, w tym korzystając z narzędzi i protokołów obserwacyjnych.

7. Rola rodziców i otoczenia w diagnostyce dzieci

Zuzanna omawia rolę rodziców i otoczenia w diagnostyce dzieci, podkreślając, że ich opinie są kluczowe. Rozmowa przechodzi do problemów zdiagnostowania ADHD u dzieci.

8. Objawy i współwystępowanie zdiagnoz

Rozmowa o objawach ADHD i innych zaburzeń, takich jak HAT, PTSD, narcyzm, oraz ich współwystępowaniu. Dyskusja na temat trudności w rozróżnieniu tych zaburzeń.

9. Diagnostyka i mity

Analiza mitów związanych z ADHD, takich jak oszukiwanie diagnosty lub szybka diagnoza. Przedstawienie metody diagnostyki i jej terapeutycznej wartości.

Szukaj w treści odcinka

Znaleziono 40 wyników dla "DHD"

Dlaczego diagnostyka w autyzmie, ADHD i tym wszystkim czym się zajmujesz jest tak istotna?

Może wynikać właśnie z tego, że ciągle jesteśmy pod wpływem jakiegoś stresu, a bycie neurotypowym w neurotypowej szkole na przykład, dokuczanie, niedopasowanie, niespełnianie oczekiwań nauczycieli, poczucie bycia głupim po prostu, no bo jeżeli mamy ADHD, nie potrafimy się skupić na lekcji, jeżeli to jest monotonny wykład.

ma ADHD albo zespół Aspergera albo jakikolwiek inny obszar spektrum autyzmu, dobrze by było, żeby terapeuta nie traktował tej osoby właśnie jak każdą inną, czyli wiedząc, że osoba ma autyzm, żeby najpierw sprawdził, jakie cechy autystyczne ma i czy np.

Jeśli chodzi o osoby neuroróżnorodne, to zazwyczaj one mają tendencję do wyszukiwania informacji z dobrych źródeł, interesują się, wnikają w te tematy bardzo głęboko, ponieważ nie wiem czy wiesz, ale zarówno w ADHD, jak i w spektrum autyzmu jest ta hiperfiksacja.

Weźmy może autyzm i ADHD.

Od autyzmu czy ADHD?

Tak, generalnie ja zazwyczaj zaczynam od ADHD, dlatego że ADHD, jeżeli już postawiona jest hipoteza jakaś, że może ta neuroróżnorodność być, tak, zaczynam od ADHD, dlatego że ono nie potrzebuje aż takiego różnicowania.

Jeśli objawy ADHD wystąpiły między piątym a dwunastym rokiem życia, to od razu możemy wykluczyć to, że te objawy spowodowały na przykład zaburzenie osobowości, ponieważ wiemy teraz, że już rys osobowości może się zacząć kształtować we wczesnym nastoletnictwie.

Natomiast ten piąty, dwunasty rok życia, tutaj jeszcze ten rys osobowości nie daje podobnych objawów do ADHD.

Podobne objawy do ADHD może dawać trauma.

Więc tutaj jakby szperamy jeszcze w tej traumie, natomiast są też różnice pomiędzy tym, jak objawia się trauma na przykład w zniekształceniach poznawczych, których w samym ADHD nie ma.

Więc tutaj musimy odróżnicować tylko, co jest ADHD, a co ewentualnie jest traumą, jeżeli pacjent zgłasza, że coś takiego miało miejsce albo zgłasza, że nie pamięta nic z dzieciństwa, to też możemy mieć taką

No i też tutaj potrzebny jest właśnie zespół diagnostyczny, bo psychiatra swoimi metodami też będzie to różnicował, jeżeli ja taką sugestię dam, że tam coś się może dziać takiego, co może udawać to ADHD.

Więc jak już sprawdzimy to ADHD, też wywiad pod ADHD jest dość długi.

I ten wywiad pod ADHD jest dość długi.

Natomiast jak już skończymy tą liwę, to wtedy się biorę za spektrum, jeżeli ono faktycznie gdzieś tam się, czy w wywiadzie wstępnym, czy osoba podejrzewa, czy właśnie w trakcie wywiadu pod ADHD coś się jeszcze okazuje, bo też jest tak, że spektrum i ADHD często współwystępują.

Z tego co pamiętam, to do 80% osób w spektrum może mieć ADHD i do 50% osób z ADHD może być w spektrum, więc ja nawet w trakcie pierwszej konsultacji pacjentowi daję takie przesiewówki

Natomiast u dzieci o tyle jest trudno, że wielu diagnostów, wielu specjalistów mówi, że na przykład ADHD diagnozuje się od szóstego roku życia, co moim zdaniem nie do końca jest takie bezpieczne dla tych dzieci, bo możemy to już zaobserwować dużo wcześniej i dużo wcześniej podjąć jakieś działania.

Możemy stwierdzić wcześniej nadpobudliwość psychoruchową, możemy zauważyć zaburzenia koncentracji już w przedszkolu, a jeżeli nie mamy pewności, to możemy zdiagnozować rodziców, dlatego że jeśli chodzi o ADHD, to prawdopodobieństwo dziedziczenia po jednym rodzicu jest około 60%, a po dwóch 90%, więc ponad 90%.

o ADHD albo spektrum, że siedzą razem i mówią.

To, co często czytam i często widzę, to właśnie szczególnie przy ADHD, że tam bipolar, HAT, PTSD, CPTSD.

Dla nas diagnostów, bo na przykład HAT współwystępuje z ADHD i z tego co wiem, on współwystępuje dlatego, że jest podobna metylacja tego receptora serotoninowego i tam jakieś duże współwystępowanie, kilkanaście procent jest właśnie takie genetyczne po prostu, więc jak najbardziej.

Dużo dopaminy dostała przez to, że była nowość, to tak działa w ADHD, ale tak naprawdę epizodu hipomanii nigdy nie miała, więc ten had da się odróżnicować.

W ADHD będziemy mieli takie przybłyski, jak ktoś nam powie komplement albo coś nam się uda, że przez chwilę będziemy czuli się dobrze.

W ADHD te zmiany nastrojów też, tak jak w borderline, mogą cyrkulować tak w ciągu dnia szybko.

W ADHD to może być między gniewem, depresją, zadowoleniem, czymkolwiek, wszystko, tak.

Więc też czasami się taką łatkę przybija osobie za DHD, że gdzieś tam jest rys narcystyczny.

Zaburzenia nerwicowe, takie lękowe, nerwice przy ADHD, bo przy ADHD mamy tendencję do przewidywania przyszłości w sposób taki czujny, co może nam grozić i wymyślamy wszystkie możliwe rozwiązania dla tego.

I to będzie o ADHD, bo na ADHD dostaje się narkotyki, które stymulują i w ogóle tak się człowiek zajebiście czuje.

Więc pójdę do lekarza albo do diagnosty i udam, że mam to ADHD.

Wydaje mi się, że mnie trudno byłoby oszukać, tym bardziej, że ja sama mam ADHD i wiem, jak niektóre rzeczy wyglądają.

To też jest tak, że my jako ADHD-owcy reagujemy trochę inaczej na te leki.

Pierwsze zdanie, które na szkoleniu dla specjalistów mówi, że to nie jest ADHD na nogach.

Czyli nie stosujemy żadnych protokołów, żadnych takich metod, które zawsze przy osobie z ADHD zadziałają?

Każda osoba jest inna, nieważne czy ma ADHD czy nie ma.

Być może będzie potrzebowała takiej coachingowej pomocy faktycznie z objawami ADHD.

Biorąc pod uwagę to, że osoba ma ADHD, nie proponujemy jej na przykład mindfulnessa.

Więc ja często, jeżeli wyniucham tą neuroróżnorodność, zaczynam od ADHD, wysyłam poleki na ADHD,

Świat ADHD-owców stuprocentowy.

Jakbyśmy się cofnęli do tych czasów, kiedy żyliśmy w plemionach w lasach, to ten ADHD-owiec, taki czujny, szybki, szybko męczący się, ale sprinter jednak, miałby swoją funkcję.