Mentionsy

Potrzebowałem kilku sekund na badanie techniczne, by z przekonaniem stwierdzić, iż w tym odległym miejscu od prawie stu lat wisiało jedno z największych dzieł Rembrandta.

Tymi słowami Abraham Bredius opisał swoje pierwsze spotkanie z jeźdźcem polskim Rembrandta w rezydencji tarnowskich w Dzikowie w 1897 roku.

Dorobek Rembrandta jest dziś doskonale przebadany.

Jednym z pionierów w tej dziedzinie był Abraham Bredius, dyrektor Mauritius Museum w Hadze i jednocześnie wielki znawca Rembrandta, z którego opinią liczyli się historycy sztuki na całym świecie.

Począwszy od 1897 roku, przemierzał on Europę w poszukiwaniu dzieł Rembrandta.

Przypadkiem natknął się na hrabiego w Krakowie, gdzie oglądał pejzaż z miłosiernym Samarytaninem Rembrandta z kolekcji czartoryskich.

Gdy usłyszał o tym, że przeczesuje on Europę w poszukiwaniu obrazów Rembrandta, od razu zaprosił go do Dzikowa, aby przyjrzał się jego rodowej kolekcji sztuki.

Od razu nie miał też wątpliwości, że obraz wyszedł spod ręki samego Rembrandta.

Najważniejsze było to, że hrabia zgodził się wypożyczyć obraz na jubileuszową wystawę Rembrandta, która miała odbyć się za rok w Amsterdamie.

Chciał sprowadzić do Holandii możliwie jak najwięcej dzieł Rembrandta na tę okazję.

Tarnowscy nazywali go Lisowczykiem, bo chcieli wierzyć, że dzieło Rembrandta przedstawia w istocie ich dalekiego przodka, Stanisława Strojnowskiego, który w czasie wojny trzydziestoletniej należał do najemnego pułku lekkiej jazdy, który przeszedł do historii jako Lisowczycy.

Jak można wymienić bezcenny obraz Rembrandta za kawałek lasu?

Tarnowscy nie sprzedali Rembrandta wyłącznie na poczet wykupu kawałka rodowej ziemi.

Decyzja o sprzedaży Rembrandta nie była więc samolubna.

Został wyeksponowany w towarzystwie dwóch innych obrazów Rembrandta, równie ciekawych, ale nie tak tajemniczych i poetyckich.

Nie udało się z niego uratować chociażby kopii obrazu Rembrandta, jaką hrabia Tarnowski zamówił zanim zdecydował się na jego sprzedaż.