Mentionsy

Pan profesor popełnił ostatnio książkę, która jest dostępna od kilku tygodni na rynku księgarskim, a mianowicie napisał kolejną biografię Józefa Piłsudskiego, Józef Piłsudski.

Właśnie ta biografia jest pretekstem do rozmowy, ale ponieważ postać Piłsudskiego jest jak wiadomo postacią pomnikową i dosłownie w przenośni i obejmuje ogromny obszar naszych dziejów najnowszych, ja się chciałem skoncentrować w naszej rozmowie dzisiejszej na

W tym wątku w biografii Piłsudskiego, który mam wrażenie był w ostatnich dekadach rzadziej omawiany, a mianowicie nie o walce Piłsudskiego o niepodległość, nie o walce Piłsudskiego o utrzymanie tej niepodległości, czyli jako dowódcy Wojska Polskiego w wojnie polsko-bolszewickiej, tylko chciałem się skoncentrować na tym ostatnim okresie życia marszałka, a więc tym okresie, który

Jest nazywany okresem rządów, czy wręcz dyktatury Piłsudskiego po maju 1926 roku.

Co w takim razie było motywem głównym Piłsudskiego w dokonaniu owej demonstracji, czy rewolucji bez rewolucyjnych konsekwencji, jak ją nazwał w jednym z wywiadów, no w razie tego wszystkiego, co się wydarzyło w maju 26 roku?

Armia była kluczem do zrozumienia politycznego myślenia Piłsudskiego w tym czasie.

Wojsko, które jest w myśli Piłsudskiego jednym z podstawowych elementów i fundamentów państwa.

Natomiast poza tym, że jestem biografem Piłsudskiego, Becka i paru jeszcze innych osób, to jestem również, a może przede wszystkim historykiem stosunków międzynarodowych.

Polski na arenie międzynarodowej, więc to wszystko pobudza Piłsudskiego do działania z wykorzystaniem wojska.

A mianowicie wybiera Piłsudskiego na nowego prezydenta po podaniu się do dymisji przez Stanisława Wojciechowskiego, który tu się zachował moim zdaniem bardzo lojalnie i propaństwowo, nie chcąc kontynuować tego konfliktu.

Przypominają mi się słowa, które napisał w raporcie krótko po tym wydarzeniu, czyli wyborze Piłsudskiego i odrzuceniu przez Piłsudskiego tego wyboru sowiecki przedstawiciel pełnomocny w Warszawie Piotr Wojkow, że należy ogłosić, że Piłsudski jest wariatem.

nowelę sierpniową do Konstytucji Marcowej, która znacząco wzmocniła pozycję prezydenta, więc mogłaby wzmocnić też pozycję Piłsudskiego jako prezydenta.

Przypomnę, że państwa moim gościem jest dzisiaj pan prof. Mariusz Wołos, a rozmawiamy w związku z wydaną przez niego niedawno nową biografią Józefa Piłsudskiego, Rzecz o Nieprzeciętności.

Może to nie być jasne, ale czy udało się panu profesorowi odnotować przypadek, żeby przez następne lata, czyli do śmierci Piłsudskiego, do 1935 roku,

Kiedykolwiek prezydent Ignacy Mościcki nie tyle się przeciwstawił Piłsudskiemu, bo coś takiego nie miało miejsca, ale czy w ogóle ośmielił się kiedyś mieć inne zdanie w jakiejś sprawie, nawet nie wyrażając tego publicznie i próbować na przykład przekonać Piłsudskiego do tego, żeby w jakiejś tam sprawie zmienił zdanie?

Natomiast jeżeli chodzi o sprawy generalne, ja nie znam przypadku, żeby Ignacy Mościcki do śmierci Józefa Piłsudskiego otwarcie, czy mniej otwarcie, ale tak, że poszło to gdzieś dalej, nawet w kręgach piłsudczykowskich, przeciwstawił się jakiejkolwiek decyzji Józefa Piłsudskiego.

Kolejna sprawa, o której chciałbym porozmawiać, to jest ten pierwszy okres rządów Piłsudskiego po właśnie majowym buncie żołnierzy albo, jak ja wolę jednak mówić, po przewrocie majowym.

Oczywiście to były decyzje Piłsudskiego, nie tyle Mościckiego on to wykonywał, to jest jasne.

Która niezwykle Piłsudskiego zdenerwowała.

To są negocjacje ze Związkiem Sowieckim, które zaczyna prowadzić Stanisław Patek, emisariusz Piłsudskiego, poseł Rzeczypospolitej w Moskwie już w 1927 roku, więc jest to kilka miesięcy po przejęciu władzy.

Proszę pamiętać, że po przejęciu władzy przez Piłsudskiego nie zaniedbywano takich wielkich inwestycji jak budowa Gdyni.

Oskarżającego, bo wydaje mi się, że to będzie ciekawsze dla naszych słuchaczy, jak w takim razie do tego typu działań ma się słynna decyzja Piłsudskiego w praktyce, choć wykonana przez ministra skarbu Gabriela Czechowicza, ale na jego polecenie, żeby 8 milionów złotych z budżetu państwa przekazać na kampanię wyborczą tzw.

Tutaj dochodzimy do czegoś innego, bo jednym z podstawowych przekazów tej książki, no chciałbym, żeby było to, żeby zrozumieć sposób myślenia Piłsudskiego i starać się rozumieć też jego kategorie myślenia.

Natomiast proszę pamiętać, że dla Piłsudskiego, to stale powtarzam, nie demokracja była najważniejsza.

Pora powiedzieć jeszcze o innych współpracownikach Piłsudskiego.

I chciałbym, żebyśmy spróbowali jeszcze powiedzieć o tych innych najbliższych współpracownikach Piłsudskiego.

Bo to też jest mankament wielu biografii Piłsudskiego, że widać tylko Piłsudskiego, a poza jego plecami w zasadzie już nikogo.

Człowiekiem, który pomysły Piłsudskiego starał się przynajmniej sprowadzić do ram jakiegoś tam realizmu.

Sosnkowski wypadł z tej grupy najbliższych współpracowników Józefa Piłsudskiego już wcześniej.

Przecież Kazimierz Bartler pojawia się w otoczeniu Piłsudskiego, co prawda w okresie wojny polsko-sowieckiej zaczyna gdzieś tam funkcjonować i być kojarzony, ale to nie był człowiek, który szedł z Piłsudskim, nie wiem, od socjalizmu niepodległościowego czy od Legionów.

I teraz pytanie, panie profesorze, na ile można powiedzieć, że to jest reakcja Piłsudskiego na Centrolew, na próbę konsolidacji tej opozycji od 29 roku,

To dopiero w zasadzie po śmierci Piłsudskiego okazało się, jak to był potężny wstrząs dla gospodarki światowej, ale także oczywiście dla gospodarki polskiej.

To jest punkt widzenia Piłsudskiego i to jest to, o czym mówiłem.

To jest punkt widzenia Piłsudskiego i Piłsudczyków, widoczny też w części literatury Piłsudczykowskiej.

Panie Profesorze, a chciałbym, żebyśmy teraz porozmawiali o zagadnieniach, których Piłsudski zdaje się nie lubił, bo ich nie rozumiał, bo jednak żywiołem Piłsudskiego była armia i polityka zagraniczna, ale ja muszę jednak o tym powiedzieć, bo zacząłem o to pytać, kiedy powiedziałem o kryzysie gospodarczym, a dzisiaj chodzi o kwestie właśnie ekonomiczne.

Czy nie jest trochę tak, że ten kryzys był szczególnie głęboki w Polsce także i dlatego, że najkrócej mówiąc ekipa Piłsudskiego kompletnie nie miała pomysłu jak się temu kryzysowi przeciwstawić.

Zresztą przedstawiając stosunek Piłsudskiego do kolejnych rządów w latach 30-35 akcent kładę na dosyć nieudane próby walki tych rządów, kolejnych ministrów finansów ze skutkami kryzysu.

Wejdę panu profesorowi w słowo, bo właśnie w tym momencie pojawia się w pana książce, przypominam państwa moim gościem jest dzisiaj pan prof. Mariusz Wołos, pojawia się wątek pułkownika Ignacego Matuszewskiego, który właśnie był przez wiele lat takim zaufanym człowiekiem Piłsudskiego od spraw gospodarczych.

Był ministrem skarbu i w pewnym momencie popada w niełaskę, bo dokonał, zdaniem Piłsudskiego, nieuzgodnionych z marszałkiem cięć w budżecie armii.

W pewnym momencie w swojej książce mówi, że nie zgadza się z tymi, którzy oskarżają Piłsudskiego o błędne wydawanie pieniędzy na armię, ponieważ Polska nie mogła już więcej wydawać.

Sam mówił, że Matuszewskiemu trzeba ścinać kanty i faktycznie Matuszewski wypadł z grupy najbliższych współpracowników Piłsudskiego i nigdy już do tej grupy nie wrócił za życia marszałka, bo tak Piłsudski myślał, jak ktoś z tej grupy wypadł, to już nie miał szans na powrót.

Przechodząc już do podsumowania naszej rozmowy, chciałbym przytoczyć cytat, który pojawia się w książce pana profesora z jednego z ostatnich tekstów, jaki wyszedł spod ręki Piłsudskiego, napisany na Maderze, fragment jego pracy, poprawki historyczne.

No i teraz można powiedzieć, że pan profesor jako przedstawiciel owej dalekiej potomności jakoś tego Piłsudskiego jednak

To jest sprawa, powiedziałbym, obrazoburcza nawet w jakimś sensie, ale moja ocena Piłsudskiego, wbrew temu podtytułowi pracy Rzecz o nieprzeciętności, wcale nie nosi ładunku hagiograficznego.

Tak naprawdę znał tylko dwa państwa, więc ja zadałem sobie pytanie, skąd u Piłsudskiego idea silnego państwa w jego rozumieniu.