Mentionsy
Polacy Światu
Polacy Światu
04.12.2025 06:00

Polak z wyboru. Gustaw Manteuffel, historyk Inflant

Gustaw Manteuffel (1832-1916) jawi się jako postać wielowymiarowa i transnarodowa, kluczowa dla dziedzictwa polskiego i łotewskiego. Ten prawnik z wykształcenia, pochodzący z polonizującego się niemiecko-bałtyckiego rodu, był zapalonym historykiem, archeologiem, poetą, i kompozytorem, działającym pod rządami imperium rosyjskiego. Jego największą zasługą z polskiej perspektywy było ocalenie wiedzy o polskich Inflantach. W XIX wieku, kiedy Polska zniknęła z mapy, Manteuffel w swoich pracach przeciwstawiał się imperialnym narracjom Petersburga i Berlina, podkreślając rolę Polaków i Rzeczypospolitej oraz siłę asymilacyjną polskiej kultury, czego dowodziła polonizacja rodów arystokratycznych.

Manteuffel jest również uznawany za ważną postać w historii Łotwy. Był pierwszym Polakiem, który badał folklor miejscowych Łotyszy, notując ich pieśni. Co więcej, był wydawcą pierwszego drukowanego periodyku w języku łatgalskim, przyczyniając się do rozwoju pisanej wersji tego języka. Jego "polskość z wyboru" i wielowymiarowa tożsamość czynią go wyjątkowym przykładem dla badaczy tożsamości, kultury i narodowości w skrajnie trudnych warunkach ziem zabranych.

Podcast został zrealizowany przez Ministerstwo Spraw Zagranicznych RP. 

Manteuffel Manteuffla Gustaw Manteuffel Inflant Gustawa Manteuffla Inflant Polski Manteuffla Manteuffel Inflanty Leonowi XIII Manteufflowi Łatgalszczyzna Polonii Radosław Budzyński Rezekne Tadeusz Koszon

Rozdziały (7)

1. Introdukcja i opis autorów

Podstawy biograficzne i naukowe Gustawa Manteuffla oraz jego rola w badaniach nad historią polskich Inflantów.

2. Badania i zasługi Manteuffla

Opis zasług i badań Manteuffla nad kulturą, literaturą i historią polskich Inflantów.

3. Wpływ Manteuffla na rozwój języka łotewskiego

Analiza wpływu Manteuffla na rozwój pisanego języka łotewskiego i jego role w badaniach historycznych.

4. Badania nad polskością Inflantów

Opis sytuacji polskości Inflantów w XIX wieku i role Manteuffla w jej podkreśleniu.

5. Lingwistyczne aspekty polskości

Analiza języka i kultury polskiej u Manteuffla i jego rodziny.

6. Historia i polskość w kontekście imperium rosyjskiego

Opis sytuacji polskości w czasach imperium rosyjskiego i role Manteuffla w badaniach nad polskością Inflantów.

7. Korespondencja i wpływ na badania

Opis korespondencji Manteuffla z polskimi naukowcami i jego wpływ na badania nad polskością Inflantów.

Szukaj w treści odcinka

Wyczyść
Znaleziono 10 wyników dla "Manteuffla"

To już nie był po prostu język ludu, którym łatgalscy chłopi posługiwali się między sobą i Łatgalszczyzna miała tylko odmianę mówioną, ale właśnie dzięki inicjatywie Gustawa Manteuffla zaczęto pisać po łatgalsku.

Tutaj wydaje mi się, że zasługa Manteuffla jest bardzo duża.

I w przypadku Manteuffla faktycznie tak było, że język polski nie był jego pierwszym językiem nauczonym.

Przechodząc trochę z sytuacji Gustawa Manteuffla, jaka ona była, do sytuacji obecnej.

Jak widzimy na przykładzie Gustawa Manteuffla, polskość była wspólnotą ducha i Manteuffel znakomicie wpisuje nam się w ten model Polaka z wyboru.

Miał ogromną wiedzę, miał dostęp do materiałów źródłowych, jakich historycy z Krakowa czy z Warszawy nie mieli ze względu, no już pomijam tę odległość geograficzną, ale ze względu na koneksje rodowe Gustawa Manteuffla.

Dlaczego od jakiegoś czasu pićmiennictwo Manteuffla jest coraz bardziej eksplorowane?

No tutaj jest oczywiście kilka czynników, bo oczywiście specjaliści zdawali sobie sprawę z ogromnej wartości prac Manteuffla, nie tylko takiej ocalającej wiedzę

I tutaj taką tożsamość wieloszczeplową u Manteuffla oczywiście odnajdujemy.

Osoba, która zaczyna badać inflanty polskie, oczywiście bez korzystania Manteuffla, to trudno, nie można nie wspomnieć o nim, bo on

Ostatnie odcinki