Mentionsy
Polacy Światu
Polacy Światu
04.12.2025 06:00

Polak z wyboru. Gustaw Manteuffel, historyk Inflant

Gustaw Manteuffel (1832-1916) jawi się jako postać wielowymiarowa i transnarodowa, kluczowa dla dziedzictwa polskiego i łotewskiego. Ten prawnik z wykształcenia, pochodzący z polonizującego się niemiecko-bałtyckiego rodu, był zapalonym historykiem, archeologiem, poetą, i kompozytorem, działającym pod rządami imperium rosyjskiego. Jego największą zasługą z polskiej perspektywy było ocalenie wiedzy o polskich Inflantach. W XIX wieku, kiedy Polska zniknęła z mapy, Manteuffel w swoich pracach przeciwstawiał się imperialnym narracjom Petersburga i Berlina, podkreślając rolę Polaków i Rzeczypospolitej oraz siłę asymilacyjną polskiej kultury, czego dowodziła polonizacja rodów arystokratycznych.

Manteuffel jest również uznawany za ważną postać w historii Łotwy. Był pierwszym Polakiem, który badał folklor miejscowych Łotyszy, notując ich pieśni. Co więcej, był wydawcą pierwszego drukowanego periodyku w języku łatgalskim, przyczyniając się do rozwoju pisanej wersji tego języka. Jego "polskość z wyboru" i wielowymiarowa tożsamość czynią go wyjątkowym przykładem dla badaczy tożsamości, kultury i narodowości w skrajnie trudnych warunkach ziem zabranych.

Podcast został zrealizowany przez Ministerstwo Spraw Zagranicznych RP. 

Manteuffel Manteuffla Gustaw Manteuffel Inflant Gustawa Manteuffla Inflant Polski Manteuffla Manteuffel Inflanty Leonowi XIII Manteufflowi Łatgalszczyzna Polonii Radosław Budzyński Rezekne Tadeusz Koszon

Rozdziały (7)

1. Introdukcja i opis autorów

Podstawy biograficzne i naukowe Gustawa Manteuffla oraz jego rola w badaniach nad historią polskich Inflantów.

2. Badania i zasługi Manteuffla

Opis zasług i badań Manteuffla nad kulturą, literaturą i historią polskich Inflantów.

3. Wpływ Manteuffla na rozwój języka łotewskiego

Analiza wpływu Manteuffla na rozwój pisanego języka łotewskiego i jego role w badaniach historycznych.

4. Badania nad polskością Inflantów

Opis sytuacji polskości Inflantów w XIX wieku i role Manteuffla w jej podkreśleniu.

5. Lingwistyczne aspekty polskości

Analiza języka i kultury polskiej u Manteuffla i jego rodziny.

6. Historia i polskość w kontekście imperium rosyjskiego

Opis sytuacji polskości w czasach imperium rosyjskiego i role Manteuffla w badaniach nad polskością Inflantów.

7. Korespondencja i wpływ na badania

Opis korespondencji Manteuffla z polskimi naukowcami i jego wpływ na badania nad polskością Inflantów.

Szukaj w treści odcinka

Wyczyść
Znaleziono 17 wyników dla "Manteuffel"

Manteuffel to postać wielowymiarowa i w zależności z której strony na jego biografię spojrzymy, co będzie nas interesowało w jego dziedzictwie, to wiele wątków można tam znaleźć.

Monografii, historyk z Inflant Polski, Gustaw Manteuffel, 1832-1916.

Gustaw Manteuffel to jest Inflanczyk, czyli w XIX wieku żyjący i na początku XX wieku, zmarł w 1916 roku, flachcic z rodu Manteufflów.

Manteuffel starał się z tą tendencją walczyć, to znaczy przywoływał różne fakty historyczne, które były związane z obecnością Polaków.

W losach Inflant Polski czy polskiej historii Inflant to asymilacja niemiecko-bałtyckich rodów arystokratycznych, które świadczą o sile kultury polskiej, bo oczywiście polskiego państwa już tam dawno nie było w czasach Gustawa Manteuffela.

Arystokratyczne rody, które były z tym państwem związane i Manteuffel to starał się podkreślić w swoich dziełach, zwłaszcza w tej jednej z ostatnich prac genealogicznych, w której wykazywał wiele rodzin, które zamieszkały na terenie obecnej Łatgali.

Gustaw Manteuffel wychodził z innego trochę założenia, polskim patriotą, w warunkach,

Manteuffel, czy szerzej jego rodzina, ale nie tylko Manteuffelowie, bo też Borchowie, Chylsenowie, wiele tych rodów arystokratycznych niemiecko-bałtyckich spolonizowało się.

Jak widzimy na przykładzie Gustawa Manteuffla, polskość była wspólnotą ducha i Manteuffel znakomicie wpisuje nam się w ten model Polaka z wyboru.

No ale takie były czasy, że to Manteuffelowi między innymi zarzucano i doprowadziło to do pewnego usunięcia w cień niektórych jego prac.

Ci, którzy zdecydowali o odrzuceniu możliwości druku jego pracy, jego zarysów, też podnosili jakieś inne kwestie, które Manteuffel oczywiście potrafił odeprzeć, ponieważ

I Manteuffel ze swoim oczywiście kosmopolitycznym, arystokratycznym pochodzeniem

Gustaw Manteuffel był osobą znaną w Polsce, on był osobą, która właśnie do encyklopedii podawał swoje kasło, pisywał i tak dalej, czyli to był osobą szanowaną, znaną.

Skoro Rzeczpospolitej nie było na mapie w XIX wieku, no a jednak polskość istniała, jednak Polacy kontaktowali się ze sobą, jednak mieli ze sobą kontakt naukowcy, badacze i Manteuffel jako ten w zasadzie jedyny reprezentant polskiej, takiej powiedzmy symbolicznie polskiej nauki nad dźwiną w Rydze, no korespondował w zasadzie ze wszystkimi znaczniejszymi

Dlatego dzisiaj jego ślady, ślady Manteuffela możemy znaleźć nie tylko w Ładgali, w Rezekne, w Dryncanach, w Taunagach, w Rydze.

Manteuffel także wziął udział w powstaniu albumu Terra Mariana, który był ofiarowany papieżowi, a właśnie Leonowi XIII,

Więc badając Gustawa Manteuffela, zajmujemy się rzeczami nie stricte i tylko i wyłącznie związanymi z polskością, związanymi z katolicyzmem.

Ostatnie odcinki