Mentionsy
Polacy Światu
Polacy Światu
04.12.2025 06:00

Polak z wyboru. Gustaw Manteuffel, historyk Inflant

Gustaw Manteuffel (1832-1916) jawi się jako postać wielowymiarowa i transnarodowa, kluczowa dla dziedzictwa polskiego i łotewskiego. Ten prawnik z wykształcenia, pochodzący z polonizującego się niemiecko-bałtyckiego rodu, był zapalonym historykiem, archeologiem, poetą, i kompozytorem, działającym pod rządami imperium rosyjskiego. Jego największą zasługą z polskiej perspektywy było ocalenie wiedzy o polskich Inflantach. W XIX wieku, kiedy Polska zniknęła z mapy, Manteuffel w swoich pracach przeciwstawiał się imperialnym narracjom Petersburga i Berlina, podkreślając rolę Polaków i Rzeczypospolitej oraz siłę asymilacyjną polskiej kultury, czego dowodziła polonizacja rodów arystokratycznych.

Manteuffel jest również uznawany za ważną postać w historii Łotwy. Był pierwszym Polakiem, który badał folklor miejscowych Łotyszy, notując ich pieśni. Co więcej, był wydawcą pierwszego drukowanego periodyku w języku łatgalskim, przyczyniając się do rozwoju pisanej wersji tego języka. Jego "polskość z wyboru" i wielowymiarowa tożsamość czynią go wyjątkowym przykładem dla badaczy tożsamości, kultury i narodowości w skrajnie trudnych warunkach ziem zabranych.

Podcast został zrealizowany przez Ministerstwo Spraw Zagranicznych RP. 

Manteuffel Manteuffla Gustaw Manteuffel Inflant Gustawa Manteuffla Inflant Polski Manteuffla Manteuffel Inflanty Leonowi XIII Manteufflowi Łatgalszczyzna Polonii Radosław Budzyński Rezekne Tadeusz Koszon

Rozdziały (7)

1. Introdukcja i opis autorów

Podstawy biograficzne i naukowe Gustawa Manteuffla oraz jego rola w badaniach nad historią polskich Inflantów.

2. Badania i zasługi Manteuffla

Opis zasług i badań Manteuffla nad kulturą, literaturą i historią polskich Inflantów.

3. Wpływ Manteuffla na rozwój języka łotewskiego

Analiza wpływu Manteuffla na rozwój pisanego języka łotewskiego i jego role w badaniach historycznych.

4. Badania nad polskością Inflantów

Opis sytuacji polskości Inflantów w XIX wieku i role Manteuffla w jej podkreśleniu.

5. Lingwistyczne aspekty polskości

Analiza języka i kultury polskiej u Manteuffla i jego rodziny.

6. Historia i polskość w kontekście imperium rosyjskiego

Opis sytuacji polskości w czasach imperium rosyjskiego i role Manteuffla w badaniach nad polskością Inflantów.

7. Korespondencja i wpływ na badania

Opis korespondencji Manteuffla z polskimi naukowcami i jego wpływ na badania nad polskością Inflantów.

Szukaj w treści odcinka

Wyczyść
Znaleziono 15 wyników dla "Inflant"

Monografii, historyk z Inflant Polski, Gustaw Manteuffel, 1832-1916.

Nad historią Polaków na terenie obecnej Łotwy w Inflantach, na terenie jeszcze XVI-wiecznym okresie, nawet na terenie też południowej Estonii obecnej.

Zasługa z polskiej perspektywy, że ocalił wiedzę o polskich Inflantach.

W losach Inflant Polski czy polskiej historii Inflant to asymilacja niemiecko-bałtyckich rodów arystokratycznych, które świadczą o sile kultury polskiej, bo oczywiście polskiego państwa już tam dawno nie było w czasach Gustawa Manteuffela.

To były nie tylko rodziny etnicznie polskie, które z terenów polskich osiedliły się na terenie Inflant polskich,

Istnienie w carskim imperium w warunkach, kiedy następuje stopniowa polityka rusyfikacji obecnego terenu łotewskiego, co się tyczy i miejscowych Łotyszy mieszkających w centralnej i zachodniej części Łotwy, to jest ta luterańska część Łotwy i we wschodniej części obecnej Łotwy, czyli polskie Inflanty, właśnie podkreślić polskość tych terenów, na ile to się da.

I on to wyjście znajduje właśnie w takim bardzo wyraźnym podkreśleniem polskości Inflant Polskich i swojego pochodzenia.

Manteufflowi zarzucano, nie wiem do końca dlaczego, no jakiś klerykalizm czy skupianie się na roli kościoła w dziejach państw inflantkich, w dziejach Inflant, no tutaj mam na myśli

W ogóle nie tylko Inflanty Polskie.

Polskość na terenie Łatgali, na terenie Inflant polskich nie była taką samą polskością jak w Warszawie, Krakowie, Poznaniu czy innych miastach, gdzie Polacy

Polacy na terenie Łatgali byli w zdecydowanej mniejszości, byli otoczeni przez łotewskość, znajdowali się w państwie rosyjskim, no i to ich pochodzenie etniczne nie zawsze było polskie, więc ta polskość inflantska była specyficzna.

Więc te problemy, które w zasadzie dzisiaj dotykają współczesnego społeczeństwa, jak w mikroskali możemy zaobserwować na terenie inflant polskich.

W laboratoryjnej skali to samo mieliśmy w Inflantach polskich, bo oprócz Polaków i Łotyszy mieszkali tam przecież i Rosjanie, i Białorusini, i Niemcy, i Żydzi, co oczywiście wiąże się też z różnymi wyborami kulturowymi i religijnymi, z chrześcijaństwem w różnych odmianach, i prawosławia, i rzymskiego katolicyzmu, i protestantyzmu, i judaizmu.

Więc z całą tą masą kwestii Inflanty polskie znakomicie pasują do tego, co dzisiaj badaczy interesuje w kontekście rozwoju społeczeństwa.

Osoba, która zaczyna badać inflanty polskie, oczywiście bez korzystania Manteuffla, to trudno, nie można nie wspomnieć o nim, bo on

Ostatnie odcinki