Mentionsy
45. HERBICH // KATKOWSKI // Jadwiga Staniszkis: społeczeństwo i władza
W czterdziestym piątym odcinku podcastu „Filozofować po polsku” dr Tomasz Herbich i Krzysztof Katkowski rozmawiają o Jadwidze Staniszkis. Jakie podejście badawcze charakteryzowało jej namysł nad zagadnieniami społeczeństwa i władzy? Czym był przełom nominalistyczny i jakie skutki dla Polski miał fakt, że nie objął on jej kultury? Jak Staniszkis postrzegała i interpretowała doświadczenie pierwszej „Solidarności”? Na te między innymi pytania szukają odpowiedzi rozmówcy .
__________________________
W cyklu podcastów „Filozofować po polsku” dr Tomasz Herbich wspólnie z zaproszonymi gośćmi będzie przyglądał się wybranym wątkom oraz postaciom tworzącym polską tradycję filozoficzną. Celem podcastu jest nie tylko udzielenie odpowiedzi na pytanie, co oryginalnego wniosła do historii myśli filozoficznej polska filozofia, lecz przede wszystkim zwrócenie uwagi na to, w jaki sposób myśliciele polscy reagowali na wyzwania dziejowe, kulturowe i cywilizacyjne, przed którymi stali oni oraz ich ojczyzna.
Tomasz Herbich wraz z zaproszonymi gośćmi porozmawia o poglądach filozoficznych autorów z różnych epok rozwoju naszej kultury umysłowej. Pojawią się wśród tych filozofów między innymi Stanisław Orzechowski, Piotr Skarga, Jan Śniadecki, Stanisław Staszic, Maurycy Mochnacki, August Cieszkowski, Stanisław Brzozowski, Edward Abramowski, Kazimierz Twardowski, Jan Łukasiewicz, Roman Ingarden, Józef Tischner, Karol Wojtyła, Leszek Kołakowski, Andrzej Walicki i wielu innych. Zapraszamy do dołączenia do grona producentów naszych podcastów:
https://teologiapolityczna.pl/podcasty2025
Szukaj w treści odcinka
Książka, przez którą Staniszkis jest przede wszystkim też znana międzynarodowo, czyli Samoograniczająca się rewolucja, jest pracą już klasycznie weberowską i jest to właśnie jej ogromny wyrzut do Solidarności.
Ale z drugiej strony równocześnie angażowała się, i to jeszcze oczywiście przed powstaniem Solidarności, w działalność opozycji demokratycznej, co jest bardzo istotne, no bo z perspektywy naszych wchłaczy to może być nieoczywiste, że można robić i jedno i drugie, że to jest w jakimś sensie integralna osoba, że Jadwiga Staniszkis mogła być i przeciwko komunizmowi, no i oczywiście także czerpać coś z tego instrumentarium badawczego marksowskiego.
Czyni przedmiotem swojego namysłu fenomen solidarności.
Interesuje ją doświadczenie, które znajduje się u podstaw tego fenomenu solidarności.
Interesuje ją także jakaś szczególna filozofia polityczna, która miałaby w tym fenomenie solidarności się wyrażać.
Zrozumienia fenomenu Solidarności, tego doświadczenia, które leży u podstaw tego fenomenu.
Wiesz co, z Solidarnością myślę, pomijając, wiadomo, jako osoba, która napisała biografię, mogę tutaj oczywiście powiedzieć, że to jest dla niej niesamowicie ważny informacyjny, intelektualny moment.
Jak ona angażuje się w tą właśnie, zwłaszcza mówię o pierwszej Solidarności, którą Staniszkis traktuje jako...
Problem u niej z Solidarnością jest taki, że ta Solidarność też jest dla niej taką obietnicą, to ja odwołując się do literatury z naszego regionu, też obietnicą poranka trochę.
Jak rozmawiałem z robotnikami Solidarności, to wspominałem, że Staniszkis była jedną z tych intelektualistek, bo wiadomo, przyjechali bardzo dużo intelektualistów z wielkich miast.
Jest pracą już klasycznie weberowską i jest to właśnie jej ogromny wyrzut do Solidarności.
I od Solidarności zaczyna się też ten okres Staniszkis, który trwał do końca jej życia, fascynacji intelektualnych ruchami społecznymi bądź politycznymi.
Jest taka myśl Staniszkis i chciałbym teraz do niej przejść, zanim jeszcze wrócimy do kwestii Solidarności i tego w jaki sposób ona konceptualizowała doświadczenie Solidarności.
Solidarności o latach 90.
Jeszcze na chwilę chciałbym, żebyśmy się cofnęli do Solidarności.
Wspomniałem o tomistycznych korzeniach tamtego przeżycia, czyli przeżycia I Solidarności.
Nasz tomistyczny kapitał kulturowy pomógł nam w wyartykułowaniu solidarnościowej utopii w walce z komunizmem.
Z jednej strony ze względu na to, to mistyczne dziedzictwo, przy którym trwamy, ponieważ nie przeszliśmy przez tę rewolucję nominalistyczną, mogło nam się przydarzyć coś takiego jak doświadczenie pierwszej Solidarności.
Ostatnie odcinki
-
47. HERBICH // WARDZIŃSKI // Feliks Koneczny: w...
15.04.2026 18:00
-
46. HERBICH // SZERSZEŃ // Juliusz Słowacki: Du...
08.04.2026 18:55
-
45. HERBICH // KATKOWSKI // Jadwiga Staniszkis:...
01.04.2026 18:00
-
Nowoczesny duch bez nowoczesnego państwa // Nog...
30.03.2026 10:17
-
21. STRACHOWSKI // KOSSOWSKA // Jak wyglądała n...
25.03.2026 19:00
-
20. STRACHOWSKI // KOSSOWSKA // Jak wyglądała n...
18.03.2026 19:00
-
44. HERBICH // ANDRULONIS // Maria Ossowska: na...
11.03.2026 19:00
-
19. STRACHOWSKI // BOBROWSKA // Mela Muter najw...
04.03.2026 19:00
-
18. STRACHOWSKI // JASINA // Czy kino pomaga zr...
25.02.2026 19:00
-
18. STRACHOWSKI // RYPSON // Polacy muszą zaczą...
18.02.2026 19:00