Mentionsy

Podcasty Teologii Politycznej
Podcasty Teologii Politycznej
21.01.2026 19:00

40. HERBICH // WYSZKOWSKI // Tadeusz Kroński: historyzm i stalinizm

W czterdziestym odcinku podcastu „Filozofować po polsku” dr Tomasz Herbich i dr Konrad Wyszkowski rozmawiają o poglądach filozoficznych Tadeusza Krońskiego. Jak postrzegał on faszyzm? Co przejął że spuścizny Heglowskiej? Czemu zaangażował się w propagowanie stalinizmu? Na te między innymi pytania rozmówcy szukają odpowiedzi.__________________________W cyklu podcastów „Filozofować po polsku” dr Tomasz Herbich wspólnie z zaproszonymi gośćmi będzie przyglądał się wybranym wątkom oraz postaciom tworzącym polską tradycję filozoficzną. Celem podcastu jest nie tylko udzielenie odpowiedzi na pytanie, co oryginalnego wniosła do historii myśli filozoficznej polska filozofia, lecz przede wszystkim zwrócenie uwagi na to, w jaki sposób myśliciele polscy reagowali na wyzwania dziejowe, kulturowe i cywilizacyjne, przed którymi stali oni oraz ich ojczyzna.Tomasz Herbich wraz z zaproszonymi gośćmi porozmawia o poglądach filozoficznych autorów z różnych epok rozwoju naszej kultury umysłowej. Pojawią się wśród tych filozofów między innymi Stanisław Orzechowski, Piotr Skarga, Jan Śniadecki, Stanisław Staszic, Maurycy Mochnacki, August Cieszkowski, Stanisław Brzozowski, Edward Abramowski, Kazimierz Twardowski, Jan Łukasiewicz, Roman Ingarden, Józef Tischner, Karol Wojtyła, Leszek Kołakowski, Andrzej Walicki i wielu innych.Zapraszamy do dołączenia do grona producentów naszych podcastów: https://teologiapolityczna.pl/podcasty2025

Szukaj w treści odcinka

Znaleziono 18 wyników dla "Tatarkiewicz"

To jest bardzo ciekawa teza, bo ona też będzie wybrzmiewać o czymś, o czym na pewno będziemy mówić, czyli o recenzji Tatarkiewicza.

W tym kontekście, o którym mówisz, no powinniśmy teraz odnieść się do sprawy, która jest oczywiście bardzo pamiętana Krońskiemu, zresztą słusznie, no bo Kroński, pomijmy kwestię Ingardena, tutaj też bardzo istotną, i relegowania Ingardena oczywiście z Uniwersytetu Jagiellońskiego, czy odsunięcia go od obowiązków dydaktycznych, tak ujmując rzecz precyzyjnie, no ale mamy także oczywiście tą drugą postać, czyli Władysława Tatarkiewicza i także wpisania się oczywiście w ten proces stalinowskiego usuwania Władysława Tatarkiewicza, w tym przypadku oczywiście z Uniwersytetu Warszawskiego.

Wiemy, że Kroński się w to wpisał przede wszystkim recenzją z historii filozofii, która jest bardzo daleko idącą krytyką nie tylko samego dzieła, ale przede wszystkim podejścia do historii filozofii, jakie prezentuje Tatarkiewicz.

No właśnie, ale tym, co by mnie najbardziej interesowało, jest próba porozmawiania o tym, czy twoim zdaniem z recenzji poświęconej historii filozofii Tatarkiewicza, napisanej przez Krońskiego, wyłania się jakiś zarys programu pozytywnego.

Kroński wyrzuca Tatarkiewiczowi, że on historię polskiej filozofii marginalizuje.

Kroński w dalszych częściach swojego krytycznego omówienia wymienił jeszcze inne błędy i naleciałości, którym uległ Tatarkiewicz.

Chociażby sam marksizm został potraktowany u Tatarkiewicza jako coś zanurzonego w melancholijnym preteritum itd.

Kroński wskazał też, w jaki sposób potraktował Tatarkiewicz filozofię polską w swojej pracy.

Pisał, razem na 1362 strony podręcznika poświęca Tatarkiewicz filozofii polskiej 43 strony.

Ale tam także jest zarzut, dokładnej metafory nie pamiętam, ale idący w tym kierunku, że Kroński mówi, Tatarkiewicz stawia polską filozofię w rezerwacie.

Dla Tatarkiewicza filozofia polska jest de facto ciekawostką, być może jakimś dodatkiem dla rodzimych czytelników, ale niczym, co ma znaczenie o wymiarze światowym.

W czasie dyskusji nad hasłami do przygotowywanego przez nas słownika filozofii w Polsce, każde hasło marne, byle jakie, nazywali napisanym po tatarkiewiczowsku.

Za każdym razem przypisując tatarkiewiczowi pisanie wedle formuły z jednej strony tak, ale z drugiej inaczej.

Tutaj Walicki tak bardzo osobiście to przyjmuje, bo pisze, nie pomyślano o tym, że nie wszyscy pracownicy zakładu podzielają tę antytatarkiewiczowską idiosynkrazję, że mnie na przykład może to sprawić przykrość.

Więc Tatarkiewiczowi sprawiało to, Walickiemu sprawiało to przykrość.

To znaczy czytając Tatarkiewicza ma się często taki problem, że właśnie tutaj z jednej strony jest tak, z drugiej inaczej, ale właściwie jak jest, tak?

Ostatnie pytanie, bo oczywiście powinniśmy tutaj nagrać w związku z tym teraz podcast o Władysławie Tatarkiewiczu.

Ale zarazem uważam, że był to najszlachetniejszy z możliwych oportunistów, więc o ile bym, nie chcąc mówić po tatarkiewiczowsku, powiedział jednoznacznie, że uważam, że się mylił, bo historyzm jest w ogóle fałszywym poglądem na świat, to zarazem uważam, że przedstawił historyzm najwyższej próby.