Mentionsy
34. HERBICH // WYSZKOWSKI // Karol Libelt. Między idealizmem a pozytywizmem
Serdecznie zachęcamy do wsparcia naszych nagrań: https://teologiapolityczna.pl/podcasty2025
W cyklu podcastów „Filozofować po polsku” dr Tomasz Herbich wspólnie z zaproszonymi gośćmi będzie przyglądał się wybranym wątkom oraz postaciom tworzącym polską tradycję filozoficzną. Celem podcastu jest nie tylko udzielenie odpowiedzi na pytanie, co oryginalnego wniosła do historii myśli filozoficznej polska filozofia, lecz przede wszystkim zwrócenie uwagi na to, w jaki sposób myśliciele polscy reagowali na wyzwania dziejowe, kulturowe i cywilizacyjne, przed którymi stali oni oraz ich ojczyzna.
________________________________________________
Różnorodność naszych słuchowisk nie byłaby możliwa bez Waszej pomocy. Właśnie dlatego przypominamy o trwającej zbiórce na realizację podcastów w nowej, odświeżonej odsłonie. Dziękujemy, że jesteście z nami! https://teologiapolityczna.pl/podcasty2025
W cyklu podcastów „Filozofować po polsku” dr Tomasz Herbich wspólnie z zaproszonymi gośćmi będzie przyglądał się wybranym wątkom oraz postaciom tworzącym polską tradycję filozoficzną. Celem podcastu jest nie tylko udzielenie odpowiedzi na pytanie, co oryginalnego wniosła do historii myśli filozoficznej polska filozofia, lecz przede wszystkim zwrócenie uwagi na to, w jaki sposób myśliciele polscy reagowali na wyzwania dziejowe, kulturowe i cywilizacyjne, przed którymi stali oni oraz ich ojczyzna.
________________________________________________
Różnorodność naszych słuchowisk nie byłaby możliwa bez Waszej pomocy. Właśnie dlatego przypominamy o trwającej zbiórce na realizację podcastów w nowej, odświeżonej odsłonie. Dziękujemy, że jesteście z nami! https://teologiapolityczna.pl/podcasty2025
Szukaj w treści odcinka
Najchętniej czytanych i komentowanych, czyli oprócz Libelta jest to August Cieszkowski i Bronisław Trętowski, któremu dotąd odcinka żadnego podcastu Filosofać po polsku nie poświęciliśmy.
To jest pierwszy tytuł tego tekstu, a drugim tytułem, tym właśnie przyjętym przez samego Libelta w drugim wydaniu, jest samowładztwo rozumu i objawy filozofii słowiańskiej.
A drugą sprawą, z drugim zarzutem sobie radzić w taki sposób i to jest moim zdaniem najciekawsze, bo to pozwala nam pięknie spozycjonować w punkcie wyjścia filozofię Libelta i dlatego pomysł twój, żeby zacząć właśnie od tego,
Od tego tekstu Libelta, czyli jakby pójść achronologicznie, jest bardzo trafnym pomysłem, bo Libelt mówi, że w ramach tego optymizmu historiozoficznego, o którym powiedziałeś, że rozwój tych dwóch nurtów, czyli idealistycznego i realistycznego, jest ciągłym postępem.
I mamy w tym wydaniu polskim pism Libelta, recenzję Hegla poświęconą temu tekstowi, czyli tekstowi Libelta, wczesnemu jego studenckiemu tekstowi o panteizmie w filozofii.
I właśnie to, co jest najważniejsze w filozofii Libelta, jak sądzę, i to, co Libelt z jednej strony dziedziczy od Hegla,
Ale z drugiej strony właśnie uważa, że Hegel, jego filozofia nie pozostała wierna temu nastawieniu, które jego, czyli Libelta filozofia ma w lepszym stopniu zrealizować.
Ja bym chciał wprowadzić kolejny wątek do naszej rozmowy, czyli kategorię kwestii żywotnych w filozofii Libelta.
Filozofii i krytyki Libelta.
W tekście, który to jest strona czwarta tekstu, który jako całość nazywa się Kwestia żywotna filozofii, bo pod tym tytułem pierwsze wydanie pierwszego tomu Filozofii i Krytyki został wydany, moim zdaniem wskazuje coś, co można nazwać kwestiami żywotnymi według Libelta.
Podejście Libelta jest takie, że jakby poglądy filozoficzne czy światopoglądowe jego czasu są reakcją na pewną potrzebę społeczną.
Ciekawe jest to, że w pośmiertnym już wydaniu Panteonu Wiedzy Ludzkiej, Tarantowski pisze w przedmowie, kto jakoś koresponduje właśnie z tą przedśmiertną przedmową Libelta o innym zagrożeniu, które on widzi w zbliżającej się do Polski i w ogóle Europy przyszłości.
Natomiast samowładztwo rozumu jest taką sytuacją, w której filozofia idealna, idealistyczna, on tak by to określił, albo filozofia czystego rozumu, dochodzi do momentu, w którym uznaje rozum, i to jest jasna definicja pochodząca od Libelta, za jedyną siłę zajmującą całą przestrzeń, czy organizującą całą rzeczywistość ducha.
Ona jest, czyli samowładztwo rozumu, jego bezwzględne panowanie nad rzeczywistością, które proklamuje filozofia niemiecka, zdaniem Libelta jego czasu, jest konsekwencją jednostronności rozumu, czyli jest konsekwencją właśnie tej fundamentalnej też, że rozum uznaje siebie za jedyną rzeczywistość ducha i
Po pierwsze, Libelt oczywiście w tym miejscu, ja bardzo lubię, to nie jest w żaden sposób określenie, które pochodzi skądkolwiek, które gdziekolwiek u Libelta znajdziemy.
Natomiast ja bardzo lubię patrzeć na Libelta jako na filozofię Bożego Ciała w tym znaczeniu tego święta kościelnego, które mamy w kościele katolickim.
Za jakąś istotną czy centralną część tego święta, to widzimy bardzo wyraźnie coś, co jest niezwykle istotne także w filozofii Libelta, czyli przekonanie, że rzeczywistość idealna musi występować w pojawach materialnych.
I istota sprawy polega na tym, że u Libelta ta trójka działa.
I tu oczywiście też widzimy kolejny bardzo istotny element związany z systemem umnictwa i w ogóle z filozofią wyobraźni Libelta, no bo oczywiście ta władza formowania treści
W tym sensie na przykład my nie jesteśmy myśleć i to jest ta teza, która jest tezą Libelta i która jest zarazem tezą Twardowskiego.
I teraz myślę, że możemy w związku z tym porozmawiać o kolejnym punkcie, który też mi się wydaje być kwestią fundamentalną dla Libelta.
Ale tutaj nie ulega wątpliwości, że w charakterystyce tego, czym polska filozofia narodowa ma być dla Libelta, ważniejszym punktem odniesienia są prace Trętowskiego, a zwłaszcza Myślini, niż prace Cieszkowskiego.
No właśnie i w związku z tym teraz myślę, że powinniśmy ten pomysł Libelta spozycjonować wobec pomysłów innych, zwłaszcza pomysłu trentowskiego.
Jak byś widział tę relację Libelta-Trentowskiego w odniesieniu do problemu mistycyzmu i jego relacji do filozofii?
Zacznę od podobieństwa i to podobieństwa, które wydaje mi się, że łączy nie dość, że Trentowskiego, Libelta, ale też Trentowskiego, Libelta i Cieszkowskiego.
Ale jest to fragment, który bez wątpienia wywarł wpływ na Libelta.
No więc to wiszczenie i filozofia, te dwa sposoby docierania do prawdy, poetyckiej i filozoficznej, zdaniem Libelta, uzupełniają się dzięki temu, że z jednej strony filozof
Tak, to jest bardzo ciekawe zestawienie i w tym kontekście warto wprowadzić jeszcze jeden wątek, którym warto zestawić Trentowskiego i Libelta.
Czyli relacja oczywiście u Libelta do ludu jako tego podglebia między ludem a narodem.
I myślę, że można by to ująć tak, że Trentowski był bez wątpienia bardziej elitarystyczny od Libelta,
Dobra, chyba powinniśmy przejść na końcu do Libelta filozoficzynu.
I jakby Libelta deklaracja jest jednoznaczna.
Ale też próba stworzenia oryginalnej własnej filozofii się udaje, to znaczy stworzony zostaje pewien zarys, podstawowy schemat tej filozofii i właśnie to jest zasługą Libelta.
Czym byłaby Libelta filozofia czynu?
Filozofia wyobraźni Libelta, która chciała dostrzegać tę władzę formującą, kształtującą, nadającą określoną postać już w czynności myślenia.
Jest całą pewnością coś, co Libelta spokrewnia bardzo mocno z Mickiewiczem.
Filozofia dopiero niemiecka, to jest jej wielka zasługa tak na marginesie według Libelta, to co za chwilę padnie.
I zobaczmy, tym co wprowadza nowa filozofia, i to byłoby także istotnym elementem Libelta filozoficzynu,
Ostatnie odcinki
-
47. HERBICH // WARDZIŃSKI // Feliks Koneczny: w...
15.04.2026 18:00
-
46. HERBICH // SZERSZEŃ // Juliusz Słowacki: Du...
08.04.2026 18:55
-
45. HERBICH // KATKOWSKI // Jadwiga Staniszkis:...
01.04.2026 18:00
-
Nowoczesny duch bez nowoczesnego państwa // Nog...
30.03.2026 10:17
-
21. STRACHOWSKI // KOSSOWSKA // Jak wyglądała n...
25.03.2026 19:00
-
20. STRACHOWSKI // KOSSOWSKA // Jak wyglądała n...
18.03.2026 19:00
-
44. HERBICH // ANDRULONIS // Maria Ossowska: na...
11.03.2026 19:00
-
19. STRACHOWSKI // BOBROWSKA // Mela Muter najw...
04.03.2026 19:00
-
18. STRACHOWSKI // JASINA // Czy kino pomaga zr...
25.02.2026 19:00
-
18. STRACHOWSKI // RYPSON // Polacy muszą zaczą...
18.02.2026 19:00