Mentionsy

Oczywiście najbardziej wpływową w warunkach filozofii nowoczesnej, tak to nazwijmy, próbą przedstawienia historii filozofii w taki sposób, aby uchwycić ją jako pewną jedną całość, która rozwija się stopniowo poprzez dzieje, jest oczywiście historia filozofii Hegla, która jest także rzeczą bardzo wpływową dla późniejszych koncepcji tego, czym historia filozofii jako nie tylko historyczna, ale przede wszystkim filozoficzna dziedzina refleksji ma być.

Rok 1831 jest ważny nie tylko ze względu na to, że jest to data upadku powstania listopadowego, ale także ze względu na to, że jest to rok śmierci Hegla, w którym następują bardzo interesujące procesy filozofii, które w efekcie prowadzą do powstania marksizmu oczywiście.

Hegliści polscy tacy jak Cieszkowski czy Liebeld, który oczywiście to Liebeld uczył się u samego Hegla, oni zrywają w pewnym momencie z heglizmem dosyć wyraźnie i to nie tylko w duchu przekroczenia czegoś już jakoś przetrawionego czy zawartego w własnym dziele, tak to nazwijmy, tylko też w takim duchu no jednak takiego przekraczającego porzucenia.

Sprawa druga, bardzo istotna, jest taka, że niezależnie od tego jednak, jeżeli uznamy Hegla za zwieńczenie

XIX wieku z całą pewnością tak to wygląda, to musimy zarazem bardzo powiedzieć wyraźnie, że filozofia Hegla jest filozofią, którą trudno przeczytać w innym duchu niż w duchu, który także sankcjonuje czy legitymizuje zabory.

Po pierwsze dlatego, że koncepcja narodów historycznych Hegla jest koncepcją, która jasno mówi, że narody oddziałują w dziejach wtedy, kiedy wytworzyły państwa.

A sprawą drugą jest jednak to, że uznanie rozumności, teraźniejszości, zadanie filozofii, tak jak je projektuje w przedmowie do zasad filozofii prawa Hegla, czyli filozofii, która ma nie wybiegać do jakiegoś ideału, tylko która ma uchwytywać rozumne w tym, co rzeczywiste, a więc w tym, co teraźniejsze, w tym, co się zrealizowało w dziejach, no oczywiście jest, tak jak sam Hegel o tym mówił wielokrotnie, pewną postacią teodycei.

Hrabi Adam Górowski jest tego najlepszym przykładem, którzy wychodząc od Hegla, bo Górowski też był polskim heglistą, dojdą w wyniku takiej refleksji do prostego wniosku, czyli takiego, żeby te nadzieje słowiańskie wiązać z Rosją.

Czyli sprawy takiej, że naród istnieje w dziejach, nie tak jak w koncepcji narodów historycznych Hegla, jeżeli ma państwo i poprzez to państwo oddziałuje, tylko naród istnieje w dziejach wtedy, jeżeli uzyskał jakby ujęcie samego siebie, jeżeli się uprzedmiotowił dla siebie i poprzez to zyskał świadomość siebie jako będącego, tak moglibyśmy to określić, dzięki własnej literaturze rozumianej bardzo szeroko, czyli jako całokształt piśmiennictwa, a nawet szerzej moglibyśmy powiedzieć, bo czasami na przykład to obejmuje też u mochlackiego wyobrażenia przykładowo, całokształt kultury narodowej.

No a z drugiej strony można oczywiście powiedzieć, że z perspektywy rozwoju filozofii, oczywiście przede wszystkim filozofia Hegla i jej późniejsze kontynuacje na kręgu lewicy heglowskiej czy marksizmu, oczywiście utworzyły pewną postać myśli bardzo wysoce rewolucyjnej.

U Mochnackiego i Brzozowskiego jako ktoś, kto operuje w tym polu literatury będącej, mówiąc językiem Hegla, w przekładzie Światosława Floriana Nowickiego wyzewnętrzeniem się narodu, czyli jego samouprzedmiotowieniem.

I tym oczywiście przede wszystkim nadreprezentowanym tematem jest oczywiście kwestia recepcji Hegla, niezwykle istotnej, ale bardzo szeroko opisywanej i w bardzo różny sposób ujmowanej, przy jednoczesnej znacznie bardziej skąpej ilości studiów poświęconych wszechstronnego ujęciu polskiej recepcji Schellinga, czy tego właściwie co z Schellingiem próbowali Polacy robić.

Natomiast oczywiście ukazały się prolegomany do historiozofii jako ten tekst, który dawało się wpisać w dzieje ewolucji myśli niemieckiej od Hegla do Marksa.