Mentionsy

Mianowicie instytucja Sejmu Walnego i o piętro niżej struktura sieciowa tych sejmików powiatowych, ziemskich i prowincjonalnych.

Na górze zwieńczeniem był Sejm Walny, który się spotykał albo w Piotrkowie, albo w Sieradzu, niekiedy w Nowym Mieście Korczynie, ale to już była wtedy taka bardzo wyraźna manipulacja królewska.

Najpierw coraz częściej, a później wyłącznie Piotrków już przejął tą tradycyjną siedzibę Zjazdu Walnego, czyli Sejmu Generalnego.

To nie jest taki zjazd jako Sejm Generalny walny, ale zjazd rycerstwa, też powszechny, też każdy mógł przybyć.

W 1938 roku, kiedy dochodzi do tego sejmu walnego w Piotrkowie, tam padają dwa sformułowania znowu zanotowane przez Długosza.

Po pierwsze, że sejm przyznaje Władysławowi pełnię władzy.

To znaczy, że Sejm daje mu pełnię władzy.

Sejm sytuuje się jako instytucja ustrojowa, publiczna powyżej monarchy.

Sejm przyznaje pełnię władzy.

To Sejm stwierdza, że król jest zdatny do rządzenia państwem.

To Sejm jest instytucją dbającą o polską rację stanu.

Jest powierzone Sejmowi Walnemu.

Powiedzielibyśmy nieco upraszczając, pilnujący tronu na danym terytorium zranienia króla, no ale tą instytucją, która wszystkim zawiaduje i która zbiera jakby wszystkie głosy, wszystkie inicjatywy, wszystkie problemy z całego państwa jest Sejm Walny.

A teraz się okazuje, że króla nie ma i co więcej, w czasie tego okresu pobytu króla na Węgrzech, a później po jego śmierci, odbywa się pięć posiedzeń sejmowych.

Myślę, że to ponieważ wiadomość dotarła na Boże Narodzenie 1944 roku do Krakowa, a Sejm się zebrał w kwietniu, to ja myślę, że oni już mieli świadomość, że król pewnie już nie żyje.

Czyli na pograniczu wręcz węgiersko-polskim, no to to już jest nieaktualne i Sejm staje się jedyną instytucją, która zawiaduje całym państwem.

Ta struktura sieciowa, czyli sejmiki powiatowe, prawda, ziemskie, czyli powiedzielibyśmy dzisiaj również wojewódzkie i prowincjonalne dla wielkich prowincji, Wielkopolski, Małopolski, Rusi, to są sejmiki, które

I ta sytuacja, że Sejm jest naczelną instytucją państwa polskiego, będzie już trwała do końca Rzeczypospolitej, do rozbiorów, czyli przez następne ponad 300 lat.

To wypychanie miast z tych gremiów decyzyjnych i zabranianie im w pewnym momencie wręcz wstępu czy zabierania głosu na sejmach, no to to jest późniejsza historia.

Przede wszystkim Sejm Walny, ale to są również sejmiki różnego szczebla i również to są audiencje generalne dla poddanych.

No ale od końca rządów Władysława Warneńczyka Sejm Walny jako trybuna polityczna, jako instytucja publiczna był już nie do ominięcia.

To jest instytucja, która weszła ustrojowo do funkcjonowania państwa i nie dało się prowadzić ani polityki małych kroków, ani tych decydujących, bez konsultacji i decyzji sejmu.

Bo model polski, ten model parlamentarny, model konsensusu parlamentarnego i tej pewnej hierarchicznej struktury sieciowej sejmików był niezwykle atrakcyjny.

W 2018 roku obchodzono takie umowne 550-lecie parlamentaryzmu polskiego, związane z Sejmem 1468 roku.

Ze względu na to, że w Kronice Długosza jest potwierdzone, iż na tym sejmie byli posłowie wybrani na sejmikach.

Trudno odmówić temu racji, ale w moim przekonaniu Sejm Walny powstał dużo wcześniej.

I ja bym go, jeżeli już miałbym wybierać taką datę symboliczną, to bym przyjął 1438, bo to jest ten właśnie moment, kiedy Sejm stawia się powyżej władcy, przyznaje mu pełnię rządów i jakby odnawia to królestwo w ręce dojrzałego już czternastoletniego monarchy.

Władania omijać Sejm czy jakoś go deprecjonować, no to wyraźnie to krzepnie, ale to już wtedy jest nie do powstrzymania, więc w moim przekonaniu Sejm Walny to są lata, ostatnie lata Władysława Warneńczyka i taki już ukształtowany i od tego momentu możemy już tylko liczyć posiedzenia sejmowe.

Te pięć posiedzeń sejmowych bez króla, ja już tutaj nie liczę 38 roku, ale 40 i później

No to jest ten moment, kiedy praktycznie Sejm już jest trwałą, silną i świadomą swojej powagi i swoich możliwości instytucją.

Mamy 48 posiedzeń sejmowych, czyli wychodzi na jedno posiedzenie rocznie.

Oczywiście, że były lata, kiedy nie było posiedzenia sejmowego, sesja się nie odbyła.

Był rok trzech sejmów.

Był rok trzech sejmów właśnie.

Ja nawet uważam, że to był czas, kiedy powstała cała szeroka grupa takich urzędników, dygnitarzy, osób wbijających się na niwie politycznej właśnie w tych sejmikach różnego szczebla.

A z drugiej strony Sejm powstaje również na Węgrzech.

Ale Sejm Węgierski to jest fenomen, który istniał równolegle z Sejmem Polskim.