Mentionsy
Podcasty Teologii Politycznej
Podcasty Teologii Politycznej
02.07.2025 16:00

10. TALAROWSKI // FAŁKOWSKI // Polska droga do parlamentaryzmu. Pierwsze dekady Jagiellonów na polskim tronie

W najnowszym odcinku podcastu Dialogi epok przyglądamy się procesowi, który ukształtował fundamenty ustrojowe późniejszej Rzeczypospolitej. Z prof. Wojciechem Fałkowskim – wybitnym mediewistą, byłym dyrektorem Zamku Królewskiego w Warszawie – rozmawiamy o politycznej ewolucji państwa polskiego w pierwszym stuleciu panowania dynastii Jagiellonów.

Jakie znaczenie dla przyszłości Polski i Litwy miały decyzje unijne podjęte w Krewie w 1385 roku i następujące po nich długie panowanie Władysława Jagiełły? Jakie były początki systemu sejmikowo-parlamentarnego? Czy już w XV wieku w Polsce toczył się dyskurs o charakterze republikańskim – a może samo pojęcie res publica nabierało lokalnie szczególnego, polskiego sensu?

W rozmowie pojawią się też pytania o naturę „rządów politycznych” (regimen politicum) w kontekście polskich i europejskich debat ustrojowych tamtego czasu, o koncyliaryzm czy o możliwość wskazania przełomowej daty narodzin polskiego parlamentaryzmu. Czy sejm z 1438 lub 1468 roku otwiera nową epokę, czy też lepiej mówić o długotrwałym dojrzewaniu ustrojowej zmiany? Zapraszamy do słuchania!

____________

Historia to nie tylko przytłaczający datami i nazwiskami gąszcz dawnych wydarzeń, badanie „niegdysiejszych śniegów”, które znuży nawet najwytrwalszych fascynatów przeszłości, czy przestrzeń manipulowania faktami dla doraźnych celów. To też próba zrozumienia, jak rodziły się idee, które formują dzisiejszy świat, jak kształtowały się granice – nie tylko te geograficzne, ale duchowe czy mentalne, jak ludzie w różnych epokach myśleli o relacji jednostki, wspólnoty i Boga. Jakie wydarzenia, postaci, dzieła – zmieniały sposób postrzegania władzy, religii czy wojny? W podcaście „Dialogi epok” wybierzemy się na poszukiwania momentów przełomu w dziejach Europy i Polski, przyjrzymy się ciągłości i przeobrażeniom idei o ponadepokowym znaczeniu, miejscu religii w porządku politycznym i kulturowym.  Jak cesarz Konstantyn zmienił historię chrześcijaństwa i imperium rzymskiego? Na czym polegało wielkie starcie idei – uniwersalizmu i suwerenności – uosabianych przez średniowiecznych papieży, cesarzy i królów? Z jakich źródeł możemy poznać XVII wiek, stulecie wojen, srebrny wiek Rzeczypospolitej, odmalowany w fascynujący sposób na kartach Trylogii Henryka Sienkiewicza i w ekranizacjach jego powieści? Tym tematom już w pierwszych odcinkach Dialogów epok Adam Talarowski przyjrzy się z zaproszonymi gośćmi, wybitnymi specjalistami w swych dziedzinach.

Obserwuj nas na: YouTube, Spotify i na wielu innych platformach.

Podobają Ci się podcasty Teologii Politycznej?
Serdecznie zachęcamy do wsparcia naszych nagrań.

Sejm Jagiełło Kazimierza Jagiellończyka Sejm Walny Jagiełły Długosz Jagiełły sejmowe Jagiellonów Rzeczpospolita Władysława Jagiełły Jadwigi Władysława Warneńczyka Wojciech Fałkowski Unią

Szukaj w treści odcinka

Wyczyść
Znaleziono 14 wyników dla "Jagiełło"

No to przyjeżdża Jagiełło, on podejmuje rozmowy i w Lublinie i wcześniej w Wołkowysku z wysłannikami elity politycznej Polski.

Jagiełło zrozumiał, to był niezwykle inteligentny człowiek, zrozumiał o co chodzi, więc zaprosił go do sauny, żeby go dokładnie obejrzał, ponieważ krążyły wieści, że to jest wilkołak, cały obrośnięty szczeciną, czy mówi w sposób zrozumiały, nie wiadomo, może wydaje tylko dźwięki nieartykułowane.

Tak, a Jagiełło, jego formę sprawowania władzy określa się takim terminem, który dzisiaj może się wydawać językowo zabawny.

No i Jagiełło był kimś, kto doskonale panował nad przestrzenią.

Tutaj możemy powiedzieć, że Jagiełło był człowiekiem również kochliwym, nie tylko wrażliwym na piękno muzyki, przy słuchaniu właśnie ptaszków, słowików, ale również i na kobiece piękno, ponieważ zauroczył się Elżbietą Granowską, która była

Jagiełło może myśleć o tym, jak zostawić, nie komu zostawić, tylko jak to zrobić, żeby Władysław został królem bez żadnej wątpliwości i od razu.

I o tym, że to nie był wydumany problem wiemy z kroniki Długosza, ponieważ Jagiełło zgłosił gotowość powrotu na Litwę.

Czyli królem staje się Jagiełło.

Sprawa powróciła, kiedy właśnie Jagiełło myślał już tak konkretnie o przekazaniu królestwa po swojej śmierci synowi.

I wydaje się, że to był główny powód, że Jagiełło odrzucił to.

Jednak to podpisano, ustalono i Jagiełło trochę niespokojny, ale wiedział już, że droga do tronu dla jego syna pierworodnego Władysława jest otwarta, jest zagwarantowana.

I rzeczywiście, kiedy umiera Jagiełło na początku czerwca 1434 roku,

To był ten katalizator, który prowadził do bardzo wyraźnego zdefiniowania pozycji z obu stron, ale proszę zwrócić uwagę, że ani Jagiełło, ani później jego starszy syn Władysław nie mieli możliwości przeciwstawienia się tego.

Zwłaszcza Jagiełło, prawda, ten akt właśnie porąbania postanowień, zapisanego dokumentu jest czymś takim bardzo teatralnym, wyraźnym, wyraźnie widocznym.

Ostatnie odcinki