Mentionsy
1. WARDZIŃSKI // WARZECHA // Stanisław Cat Mackiewicz
Czy Stanisław Cat-Mackiewicz jest dobrym przewodnikiem po polskiej historii? Czy idąc po jego śladach staniemy się sentymentalnymi megalomanami czy może przeciwnie: znajdziemy z nim drogą do porzucenia kompleksów i kształtowania naszych ambicji? Czy publicystów można traktować serio i jeśli tak to kiedy? Czy powinniśmy do oceny ich pracy stosować kryteria moralne? Te i wiele innych pytań w pierwszym odcinku serii „Gabinet cieni: Nieskończenie Polski” postanowiliśmy zadać jednemu z najbardziej wyrazistych i popularnych współczesnych publicystów. Gościem Daniela Wardzińskiego był Łukasz Warzecha.
Stanisław Cat-Mackiewicz to wybitny publicysta, najsłynniejszy wileński konserwatysta okresu międzywojennego, założyciel redakcji „Słowa”, autor książek o tematyce politycznej, historycznej i literackiej, polityk, premier Rządu RP na uchodźstwie. Jego twórczość i wybitne pióro zyskują swoją popularność w kolejnych pokoleniach Polaków, nie tylko tych o konserwatywnych przekonaniach, a jego wyraziste opinie wciąż są przywoływane w politycznych i historycznych sporach.
Czego możemy i powinniśmy nauczyć się od Cata?
„Gabinet cieni: Nieskończenie Polski” to podcast Teologii Politycznej, który współtworzą Małgorzata Czajkowska oraz Daniel Wardziński. Z zaproszonymi gośćmi rozmawiają o emblematycznych, odkrytych na nowo, ale też tych wciąż nieco zapomnianych postaciach z historii Polski XX wieku. Pytaniem, które im stawiają to: czego uczy nas historia, twórczość i postawa omawianych postaci oraz jakie konstruktywne wnioski da się z nich wyczytać dla współczesnej Polski.
Autorzy chcą o politykach, publicystach, kapłanach i artystach rozmawiać nie tylko z ekspertami zajmującymi się ich życiem, ale również z ich współczesnymi odpowiednikami, którzy pomagają przykładać ich wzorce do naszej rzeczywistości. Celem podcastu jest więc nie tylko to by lepiej poznać bohaterów poszczególnych odcinków, ale również by poszukiwać uniwersalnych wzorców, wciąż aktualnych refleksji oraz porównywać ich sytuację ze współczesną i podjąć próbę myślenia wraz z nimi o przyszłości.
Podcasty Teologii Politycznej, od teraz dostępne w doskonałej jakości dźwięku i w formie wysokie jakości video mogą ukazywać się jedynie dzięki pomocy prywatnych mecenasów kultury. Zapraszamy do dołączenia do ich grona!
Dzięki hojności naszych 76 darczyńców zgromadziliśmy 42% środków niezbędnych na działanie projektu.
Wesprzyj podcasty Teologii Politycznej
Szukaj w treści odcinka
Jak sięgnie się do tekstów tych przedwojennych jeszcze Stanisława Cata Mackiewicza, to można pomyśleć, że jednak polska publicystyka jest w sumie dosyć kulturalna na tle tej publicystyki II RP.
A ten epizod z 1939 roku ze wsadzeniem Cata Mackiewicza Piłsudczyka do Berezy był chyba najlepszym tego właśnie potwierdzeniem.
W dużej mierze nawet przed lekturą Cata Mackiewicza był podobny, tak intuicyjnie.
I dlatego myślę, że należy traktować historyczne książki Cata Mackiewicza na zasadzie głosów dyskusji publicystycznej.
Ja bardzo cenię moim zdaniem wybitnego redaktora i wydawcę Jana Sadkiewicza, który być może w ogóle powinien siedzieć tutaj na moim miejscu, bo jest znacznie lepszym znawcą Stanisława Cata Mackiewicza niż ja i polecam go zresztą panu redaktorowi jako przyszłego gościa do któregoś z podcastów.
Jak spojrzymy na X-a Jana Sadkiewicza, co też polecam wszystkim, to właśnie warto zobaczyć co Jan Sadkiewicz promuje jako fragmenty z dzieł Mackiewicza, również tych historycznych.
To jest to, co moim zdaniem należy brać z tych historycznych książek Mackiewicza.
A jeżeli konkretnie chodzi o Stanisława Augusta Poniatowskiego, no to ten głos zawarty w książce Mackiewicza trzeba traktować tak jak inne głosy publicystyczne, bo już nawet niezależnie od faktów i od sporów, o fakty, które też do dzisiaj trwają, jest wielki publicystyczny spór w ogóle o Stanisława Augusta Poniatowskiego,
Więc dla mnie te publicystyczne, polityczne pisma Mackiewicza, w których on dyskutuje z polską polityką zagraniczną, czy krytykuje ją nawet czasem bardzo mocno, zwłaszcza w tej drugiej połowie lat 30.,
Bo tak, rzeczywiście Piotr bardzo często powoływał się na opinie, bo przecież bardziej właśnie opinie niż ustalenia Cata Mackiewicza, ale
Myślę, że to było jedno z takich najlepszych wykorzystań Cata Mackiewicza, publicystycznych, współczesnych.
Ale wracam właśnie do tego, że mam wrażenie, że tutaj jest pewna taka luka, czy wada, czy niedopatrzenie w rozumowaniach Mackiewicza, który nie zobaczył, że system zbudowany na jednym człowieku, nawet takim, którego uważał za znakomitego stratega i przywódcę, musi prowadzić do degeneracji.
W stu procentach przekonujących źródeł, które mogłyby potwierdzić albo obalić tę tezę Cata Mackiewicza.
Chciałbym pana redaktora zapytać, czy w rozróżnieniu takim na trzy etapy twórczości Cata Mackiewicza, etapy historyczne oczywiście, niezwiązane z charakterystyką jego pisarstwa, wynikające po prostu z
Tutaj chyba najlepszym przykładem będzie reakcja brata, Józefa Mackiewicza, który zerwał relację ze Stanisławem.
Jest taki tekst Cata Mackiewicza, który nie został opublikowany za jego życia, w którym on pisze o swojej rodzinie i mówi, że właśnie wspominając relacje ze swoimi bliskimi czuje się, jakby leżał na tym urządzeniu do akupunktury, prawda?
Bo to chyba w dosyć dużej mierze wyjaśnia nam nastrój Cata Mackiewicza w tamtym czasie.
Jak weźmiemy Józefa Mackiewicza, klepiącego biedę po prostu przecież za granicą przez właściwie całe emigracyjne życie, to też trochę to moim zdaniem wyjaśnia tę jego...
W przypadku Cata Mackiewicza jego etapu londyńskiego jest podobnie.
I właśnie jak zobaczymy jaka była sytuacja Cata Mackiewicza, a była, zresztą większość emigracji wtedy w gruncie rzeczy biedowała i to było takie życie kompletnie na marginesie.
On mówi, ja jestem publicystą i muszę publikować, więc to też na pewno tą frustrację pomnażało, a dodajmy też do tego, że trzeba by było też wziąć pod uwagę charakter Cata Mackiewicza, który lubił wystawne życie, lubił dobre restauracje, lubił kobiety.
Zobaczcie, wrócił na lotnisku Cata Mackiewicza, witał Jerzy Putrament, no to było też...
I niby też były takie głosy, trochę jak Pan teraz mówi, chociaż kontrast pomiędzy oczywiście nastawieniem, poglądami, osobowością Gombrowicza, tą publiczną, a Kronosem nie jest tak uderzający, jak między listami Cata Mackiewicza, a tym jego publicznym wizerunkiem.
Jest to nieprzyjemna lektura, ale nie jest to lektura, która powoduje, że zgarniamy wszystkie swoje książki Cata Mackiewicza z półki i wywalamy je do kosza.
Zachęcamy oczywiście do czytania Stanisława Cata Mackiewicza, to jest bardzo pouczająca lektura, a państwa zachęcam do wzięcia udziału w zbiórce na stronie www.teologiapolityczna.uk, gdzie zbieramy środki na kontynuację naszych nagrań i rozwijanie kolejnych serii.
Ostatnie odcinki
-
47. HERBICH // WARDZIŃSKI // Feliks Koneczny: w...
15.04.2026 18:00
-
46. HERBICH // SZERSZEŃ // Juliusz Słowacki: Du...
08.04.2026 18:55
-
45. HERBICH // KATKOWSKI // Jadwiga Staniszkis:...
01.04.2026 18:00
-
Nowoczesny duch bez nowoczesnego państwa // Nog...
30.03.2026 10:17
-
21. STRACHOWSKI // KOSSOWSKA // Jak wyglądała n...
25.03.2026 19:00
-
20. STRACHOWSKI // KOSSOWSKA // Jak wyglądała n...
18.03.2026 19:00
-
44. HERBICH // ANDRULONIS // Maria Ossowska: na...
11.03.2026 19:00
-
19. STRACHOWSKI // BOBROWSKA // Mela Muter najw...
04.03.2026 19:00
-
18. STRACHOWSKI // JASINA // Czy kino pomaga zr...
25.02.2026 19:00
-
18. STRACHOWSKI // RYPSON // Polacy muszą zaczą...
18.02.2026 19:00