Mentionsy

Profil Instagramowy DominikaMakeup8.

Dżungla, Ferdynand Goniewicz, Usługi graficzne dla ludu, Piotr Kowalewski, Karolina Widomska, Parapublicystyczny podcast Ryneczki kontra Markety, Tomasz Hajdyła, Ewenement, Król Julian Copywritingu, Sylwia Trzepizur, Malina Dunajska, Kicia Pestka, Grzegorz Hatala, czyli instagramowy pan od podatków,

W przyszłości, wracając do przeszłości w odcinku o weselu, no rozmawialiśmy troszeczkę o tych doświadczeniach Wojciecha Smarzowskiego i mówiliśmy o tym, że scenariusz do Domu Złego, to jest spoiler dla ludzi, którzy klikają nie patrząc na grafikę, myślę, że mało kto tak robi, ale być może, będziemy mówić właśnie o Domu Złym.

Sprawdzi, więc panowie napisali jeszcze przed tym kinowym debiutem Smarzowskiego scenariusz dorzeczonego filmu Dom zły.

Nie wiadomo sobie, co z tego wyjdzie, nie?

A Dom zły cenię, spoiler, bardzo, bardzo.

Jeszcze do tego wrócimy w kontekście domu złego oczywiście.

Oczywiście powstał Dom zły, no to przyjrzyjmy się temu, jak to się jakoś kształtowało.

No i wiadomo, że ten, wracając do tego, co mówiliśmy na początku, ten Smarzowski, no już miał tutaj, powiedzmy, jakiś tam papier, papiery na wielkie granie, ale no jeszcze nie był tak mocnym graczem.

Wróćmy do tego scenariusza domu złego, który sobie leżał już wtedy ładnych parę lat.

Natomiast jest to też książka pełna bardzo interesujących informacji, rzeczywiście kompendium wiedzy na temat kina Wojciecha Smarzowskiego i tutaj cytuję fragment tej książki właśnie na temat scenariusza Domu Złego.

Tutaj taka mała uwaga, że gdzieś tam jest jakiś taki stary wywiad ze Smarzowskim jeszcze z okolic premiery Domu Złego na YouTubie, gdzie on tam zasugerował, ale nie wiem czy w żartach, bo Smarzowski też czasem tak mówi, że nie wie czy jajcuje czy nie.

Uwagi ekspertów do Domu Złego mam do dzisiaj.

Ale chwilę później sama Hollander w tym artykule, gdzieś tam powołując się chyba trochę na Smarzowskiego, oddaje sprawiedliwość tym decydentom, którzy pierwotnie Dom zły odrzucili, bo tutaj reżyser mówi, że gdybym nakręcił ten film kilka lat wcześniej, to byłby to tylko thriller.

I faktycznie to nie jest tylko, znaczy to jest gatunkowo thriller, historia kryminalna, no wiadomo, to się tam bardzo, bardzo miesza, natomiast faktycznie nie można Domu Złego sprowadzić tylko i wyłącznie do tego jednego słowa dreszczowiec, proszę Państwa.

No i teraz taka mała uwaga dla osób, które albo nie widziały Domu Złego, albo dawno nie widziały Domu Złego, chciałbym sobie przypomnieć.

Ale tak, jeżeli ktoś nie lubi absolutnie niespodzianek, to teraz pyk, stop, godzina tam 40 mniej więcej tyle trwa w Dom zły i zapraszamy tutaj z powrotem do nas.

Dobra, wróćmy do tej cytowanej już książki Rychcika i do procesu powstawania scenariusza do Domu Złego.

Podczas realizacji Małżowiny Marcin Świetlicki przeczytał scenariusz Domu Złego, znalazł podobieństwa i wygonił mnie do biblioteki.

Dopiero wtedy pogłębiły się niektóre sytuacje i zwiększyła świadomość.

Także jakbyśmy mieli sobie rozrysować taką mapę czy ta Mudford planszę, z czego składa się Dom zły, no to jest magazyn Detektyw, nie?

Jak wiemy, te osoby, które oglądały Dom zły, Kośmicki i Smarzowski, przepracowali te wszystkie motywy na własny użytek.

Natomiast nie idzie się tak chyba za pierwszym razem domyśleć, co tam się rzeczywiście wydarzyło.

Napisane, ale nie było od początku sprawnie napisane, dlatego że ze wspomnień Arkadiusza Jakubika, który wcielił się w rolę Środonia, głównego bohatera de facto, Domu Złego, to właśnie Środoń, znaczy z tych wspomnień wynika, że to właśnie Środoń miał zamordować dziabasów dla pieniędzy.

Jakubik przeczytał jedną z pierwszych wersji do Domu Złego i powiedział tak.

Mówię, Wojtek, ja mam tylko problem z głównym bohaterem, bo tak jak zostało napisane w tym tekście, to wychodzi na to, że to jest morderstwo z premedytacją, że ty mi opowiadasz historię mordercy, który przyszedł do tego domu i na zimno zaplanował sobie to, że zabije dziabasów i ukradli im...

W tym kontekście te oceny dotyczące tego, czy Dom zły jest filmem rozliczeniowym z systemem, czy nie, one wydają się słuszne.

Inaczej się zabiera za tę rzeczywistość, ale wiadomo, że ta diagnoza czy ta ocena, no ona nie jest pozytywna.

Metodologia wiadomości.

I tutaj też zaznaczmy, wracając do tego wesela, który jest jakimś punktem odniesienia oczywiście, bo to wcześniejszy film Smarzowskiego, ale to jest kino inne, zdecydowanie inne w zestawieniu z Domem Złym.

Dom zły miał premierę w listopadzie 2009 roku, więc chwilę chwilę wcześniej.

Myślę, że gdyby miał możliwość po prostu zobaczyć ten Dom zły przed napisaniem tych słów, no to to już by było dla niego bardziej skomplikowane.

W książce wspomnianej przez Ciebie, że ten film ma siłę pamfletowego oskarżenia, obarczony jest jednak pamfletową płaskością wizerunku i tutaj profesor nie był odosobniony w tym wrażeniu, no bo na przykład jest taki wywiad udzielony Jerzemu Armacie i Małgorzacie i Niemczyńskiej z wyborczej z roku 2008 i tam Wojciech Pszoniak, tak zupełnie osoba randomowa dla tej historii, tak powiedzmy,

Natomiast to też wskazuje na to, że tuż przed premierą Domu Złego Smarzowski miał taką opinię komendanta, błazna, który się tapla ku uciesze widowni, który drapie ten lakier, zdrapuje to pazłotko, ale tylko pazłotko jest w stanie zdrapać z powierzchni, a nie dokopuje się gdzieś tam.

Głębiej, no i to jest akurat moja opinia, nie wiem czy się z nią zgodzisz, że ewidentne jest dla mnie, że Smarzowski tymi dwoma kolejnymi projektami, które udało mu się zrealizować, w przeciwieństwie do Gromu na przykład i do paru innych, on chciał udowodnić, że nie, nie jestem taki, że jednak jestem kimś więcej, no bo Dom zły jest thrillerem kryminalnym, tak, w najogólniejszej ocenie.

Dom zły też wiadomo jest skomplikowany, więc tutaj Smarzowski udowodnił, że jest sprawny warsztatowo i że nie interesuje go tylko i wyłącznie kabarecik, bo wesele mogło być tak postrzegane i gdyby Smarzowski poszedł od razu

No to tak trzymając się tych ocen twórczości Smarzowskiego, no oczywiście Dom zły, oczywiście, zaraz o tym powiemy, był porównywany do innego filmu, który budzi dreszcze, czyli do Fargo Coenów.

Dom zły, czyli polskie Fargo.

To jest o tyle ciekawe, że trzeba też podziwiać tutaj braci Cohen, bo wiadomo, że Fargo też wspaniały film.

Ale no wiadomo, że jakbym miał pisać o Nebraska albo o Domu Złym, to prawdopodobnie nie poszedłbym w tym kierunku, tak?

Ta scena, jak Jeff Daniels siedzi na kiblu, w zasadzie nadawałaby się do Domu Złego.

Tak jest, że ludzie porównują ten Dom zły do Fargo.

Była tam taka sytuacja, że główny bohater nieudacznik w pewnym momencie nie bardzo wiadomo kiedy zostaje zastąpiony przez policjantkę.

No ale właśnie, skoro jesteśmy przy tych śniegach, przy tych plenerach, no to Dom zły się mocno wyróżnia, w przeciwieństwie do większości filmów z tamtego okresu.

Wiadomo, że to też podbija to poczucie, no przepraszam, beznadziei.

Natomiast ten Dom Państwa Dziabasów, ten tytułowy Dom Zły, chociaż wiadomo, że można rozciągać ten tytuł

Rzeszów, Jasło, Jedlicze, Lutowiska, ale przede wszystkim musiałem wyszukać samotny dom, najlepiej Pustostan.

Wojtek wiedział, jak ma wyglądać dom, jaki ma mieć układ ścian, drzwi i okien.

Tak wyglądały domy na Podkarpaciu.

Taki dom zapamiętał z dzieciństwa i taki też znaleźliśmy.

I wtedy przez przypadek w Hańczowej znalazłem ten dom.

No i ten dom...

No i jeżeli się zastanawiacie, czy tam podają współrzędne w tych tekstach, no nie jest trudno znaleźć ten dom.

Faktycznie wystarczy wpisać po prostu w Google Mapsach dom z filmu, dom zły i jest.

Rozmowy ze Smarzowskim wskazują na to, że ten świat przedstawiony w Domu Złym to jest w dużej mierze jakaś taka rekonstrukcja tego świata, na który reżyser napatrzył się w młodości wczesnej, troszkę późniejszej, w nastoletniości.

I mówi Smarzowski, widziałaś wesele i dom zły, to wiesz.

Tutaj zauważa Bielas, że świat mordu z domu złego chyba tym bardziej.

No właśnie, no tam rzeczywiście Smarzowski w kontekście tego Domu Złego wielokrotnie mówił, że takie obrazki z lat 70. czy wczesnych 80. typu po prostu ktoś pijany na przystanku.

To znaczy podczas castingu, nie że randomowo chodzono po Kijowie i tam wiesz.

Tak, te dynamiki są super między postaciami w Domu Złym.

Główna rola kobieca tam była Agata Buzek z Rewersu, Krystyna Janda z Tataraku i Kinga Price z Domu Złego.

Chociaż wiadomo, że po 20 prawie latach od premiery obie były świetne w swoich filmach.

No i też do Domu Złego wkroczyli aktorzy, którzy zostali ze Smarzowskim na dłużej, jak Robert Więckiewicz, jak Eryk Lubos, z dużym skutkiem, tak, no bo Eryk Lubos się tam przewinął przez drogówkę, ale wciąż i Więckiewicz i Lubos bywali świetni i u Smarzowskiego później.

Z samego Domu Złego mamy Topę, Dziendziela, Jakubika, Lecha Deblika czy wspomnianego już Wabicha.

Takiego domu na pustkowiu, do domu dziabasów, no ale to wszystko, no potem są perypetie, o których będziemy jeszcze wspominać, relacje między trójką postaci, taka nocna po prostu relacja, libacja, no a to wszystko będzie jeszcze...

No i to wszystko będzie poprzetykane dalszym rozwojem wypadków z 78 roku właśnie z tego domu, tej chaty.

Jeśli chodzi o tutaj początek filmu, mamy na wejściu dedykację dla Anny Iwaszkiewicz, czyli producentki wykonawczej, która zmarła w trakcie prac nad Domem Złym w 2008 roku, no a potem mamy

To jest w ogóle bardzo skomplikowana sprawa, ten aspekt wizualny w Domu Złym.

Ktoś mógłby powiedzieć, że okej, że może po prostu oglądaliśmy z jakiejś wersji ściąganej nie wiadomo skąd.

A dwa, polecam sobie zobaczyć, wpisać sobie w Google na przykład Dom zły Fotosy i zobaczyć jak to, albo kadry, jak to mogło wyglądać, kiedy nie było wycinane z filmu, to nie były print screeny po prostu bezpośrednio z filmu, tylko kiedy ktoś tam po prostu był z aparatem na planie i cykał te foty.

Jest taki moment końcówki filmu, w którym Środoń ucieka z domu Dziabasów i widzimy na horyzoncie zwłoki postaci granej przez Mariana Dziędziela wiszące na gałęzi.

Na początku widzimy tych, już wspominaliśmy o tych ładnych obrazkach tych policjantów, którzy stoją przed tytułowym domem złym, no i dzielą się jakimiś przydziałowymi fajkami z plastikowej torby, a potem mamy planszę tytułową, literki wystukiwane na maszynie tworzą.

Dom zły.

To akurat się dzieje do dzisiaj w różnych polskich domach.

Ten numer leci w telewizji, gdy sobie tam tańcuje Środoń z małżonką i co ciekawe jest tutaj opatrzony teledyskiem, który został nakręcony specjalnie na potrzeby Domu Złego, no bo okazało się, że to wszystko to jest jakaś droga impreza, więc twórcy kupili samą muzykę i dokręcili do tego teledysk z dziewczyną, która wygląda podobnie do młodej Heleny Wondraczkowej.

Ten rok 2009, w którym powstał Dom zły, znaczy w którym Dom zły trafił na ekrany kin, on był o tyle charakterystyczny, że wtedy twórcy, również ci relatywnie młodzi, brali się za tematy wczesno i późno PRL-owskie.

I to był jakiś taki ciekawy moment w ogóle też w polskiej popkulturze, no bo Dukaj napisał Wrońca, czyli powieść o stanie wojennym przeznaczoną dla dzieci, a LUC, raper, nie raper, muzyk, nie wiadomo, performer.

No i w tym sensie Dom zły Smarzowskiego wpisuje się w trend tych reżyserów, którzy gdzieś tam zaczynają mierzyć się z przeszłością, z poprzednim ustrojem i gdzieś tam rzucają być może w przypadku tych młodszych reżyserów nowe światło na wydarzenia.

Czy Smarzowski miał jakieś ambicje rozliczeniowe, gdy realizował Dom zły?

I Smarzowski odpowiedział, że termin piją trafniejszy byłby w odniesieniu do wesela, bo jeśli chodzi o czasy, w których dzieje się dom zły, czyli późny Gierek i wczesny Jaruzelski, to wtedy się nie piło, tylko się chlało.

No i tak, rzeczywiście tam chlańsko jest w tym Domu Złym widoczne właściwie od

No, jest grana przez tą samą aktorkę, przez Katarzynę Cynkę, czyli gdyby Dom zły 2 powstał, to Środoń by był po prostu tą milicjantką i by wychowywał to dziecko.

Znaczy wiadomo, super jest zagrać u Smarzowskiego, nie?

Są takie fajne momenty montażowe, że na przykład postać Jakubika Środoń wpada na motor trzymany w mieszkaniu Dziabasów w roku 1978 i pyta postać Dziędziela czy motor w domu trzymacie i potem jest cięcie do 1982 roku i to pytanie...

No mamy ciekawe obrazowanie tych mieszkańców wsi, to znaczy i mówię tutaj o tym kontekście 78, Dom Dziabasów, bo jak już się przeniesiemy...

Znacznie bardziej abstrakcyjną oczywiście muzykę skomponowaną przez Mikołaja Trzaskę, bo jest to film Smarzowskiego, więc wiadomo co się dzieje.

To jest taka muzyka, w cudzysłowie bym powiedział, niefiguratywna, czyli takie jakieś plamy po prostu, jakieś takie strzały na klarnecie, dmucha w ten klarnet, wiadomo co ten klarnet robi.

Cytuję, kiedy Smarzowski wyrzucał muzykę do Domu Złego, bardzo to przeżywałem.

Dom Dziabasów.

Piesek po prostu użarł Środonia na wejście, no i Środonia tam wbija do domu, żeby go jakoś tam, nie wiem, uratować przed tężcem czy innymi takimi historiami.

No nie wiem, to wydaje mi się, że to w ogóle nie jest, domknięcie tej sceny, że to nie jest jakiś najlepszy moment w tym filmie.

To jest ewidentne prowo i tam wiadomo, że nie unurzał Solidarności w tej scenie, no bo...

Gdybyś tak miał dopisać jakieś, wiesz, historie tym postaciom, to to być może są członkowie Członki Niesolidarności, ale fabule filmu, nic nam o tym nie wiadomo.

Tak, no i jako, że to jest film Wojciecha Smarzowskiego, no to mamy tutaj przemoc domową i... Znaczy to nie tylko dlatego mamy, no bo jest to po prostu problem i był to problem.

W domu jest scena, w której Środoń i Dziabas planują zeszycie w imbrowy biznes.

Mianowicie działasowie chcą zamordować Środońa, ale mordują własnego syna, który gdzieś tam po cichu wrócił do domu po nocy i leżał w łóżku, w którym wcześniej spał Środoń.

Tutaj a propos różnic między kinem zachodnim a kinem polskim, wiadomo, że to Jacek Braciak kiedyś próbował opisać, natomiast tutaj wiesz, zachodnia sprawa, no tutaj macie takie, to są takie papieroski, to z tego leci dym, to nie jest prawdziwy papieros, to nie jest ten, tutaj, proszę, masz tutaj dwudziestoletnie klubowe.

Weszliśmy do domu zupełnie już pustego.

W tej samej książce Price opowiada o wydarzającej się chwilkę później scenie pożaru i eksplozji tej stodoły na eksplozji akurat mającej sens w przeciwieństwie do wielu podobnych eksplozji w amerykańskich filmach, no bo jak wiadomo tam znajdowała się aparatura do...

Tam się okazało finalnie, że ten dom był albo będzie nawiedzony, że ten dziabas będzie jakimś takim duchem, który będzie chodził po okolicy.

To nie byłoby coś takiego, co by się kłóciło z estetyką czy z flow pozostałej części Domu Złego.

Domyślamy się, że śmiertelnie uderzy swoją żonę tym trzonem.

No to oczywiście, ten jakiś żal taki artystyczny może zostać, ale z drugiej strony wiadomo, że czegoś się tam uniknęło w ten sposób.

No bo wiadomo, że CGI, kino polskie to tam ciekawy temat na jakąś dłuższą rozprawę, więc mamy ten poród, mamy Środonia, który ucieka po drodze, mija ciało mroza, no to musicie sobie to jeszcze zobaczyć, no bo tam się dzieje i dzieje się dynamicznie, a na końcu...

Czy w domu złym ktoś jednak ocaleje?

Jest to dobra rzecz, jest to dobre domknięcie.

Przynajmniej na jakiś czas, no bo byłem na domu dobrym i wydaje mi się, że mimo jakichś dziwnych takich decyzji też estetycznych, bo tam ciemna jakaś w ogóle, wiesz, ciemna przestrzeń, to, że to jest jakiś powrót do formy jednak, no.

Wspomniany przed Ciebie Dom Dobry, czyli współczesna już opowieść o przemocy domowej, która nawiązuje tytułem do Domu Złego oczywiście.

I w tym domem dobrym przebił choćby Teściów 3, czyli film teoretycznie zaplanowany na to, żeby być największym hitem roku, a Teściowie 3 mieli tylko, w cudzysłowie tylko, półtora miliona widzów.

Przyjdzie żona, wiadomo w jakim stanie.

No wiadomo.

Dobrze, dobrze, to była opowieść o Domu Złym Wojciecha Smarzowskiego.

To jest trochę taka sytuacja, jakby wszyscy idą na imprezę i będą się fajnie bawić, tańce będą tego, a ty mówisz, a ja zostanę w domu, poczytam sobie książkę, ja mam bardzo interesującą pozycję teraz w domu i będę się bawił tak samo dobrze jak wy.