Mentionsy

Punktem wyjścia do tego odcinka jest dyskusja, która rozgorzała pod jednym z naszych ostatnich odcinków dotyczących brytyjskiego czołgu Churchill w służbie Armii Czerwonej.

A jednocześnie historia nie tylko czołgu Churchill.

Czy widać to właśnie doskonale we wspomnianym czołgu Churchill, który to czołg Churchill miał tak naprawdę różne pancerze o różnej konstrukcji wewnętrznej, którego opancerzenie było zależne od przyjętej wersji i określonych rozwiązań technicznych.

Że na pytanie jak opancerzony był Churchill należy odpowiedzieć to zależy i nie sprowadzimy tej odpowiedzi wyłącznie do grubości samego pancerza, bo sami Brytyjczycy, twórcy czołgu w przypadku Churchilla potrzebowali tak naprawdę dwóch lat, żeby dojść do wniosku, że jednolity gruby kadłub tego pojazdu będzie rozwiązaniem lepszym niż te wszystkie dziwne nieco rozwiązania,

Norbert, ale zanim przejdziemy do tego Churchilla, to może zacznijmy w ogóle od podstaw.

Norbert, ale jak to wszystko się ma do Churchilla, od którego zaczęła się ta historia?

Historia czołgu Churchill poniekąd związana jest z francuskim czołgiem Char B1 Bis.

Ta specyfika czołgu Sharp B1 Bis została także powtórzona w czołgu brytyjskim, przyszłym czołgu Churchill i taki właśnie Brytyjczycy zbudowali sobie czołg o dwóch armatach, jednej w kadłubie, drugiej w wieży, no i o takim przedziwnym nieco układzie jak na owe czasy konstrukcyjnym układu zawieszenia.

No ale jak opancerzony był Churchill w tej swojej pierwszej wersji?

I kiedy spojrzymy na rysunki konstrukcyjne czołgu Churchill I, to zauważymy, że producent i armia wyszczególniły w pancerzu tego czołgu różne nie takie same elementy.

Okaże się, że w czołgu Churchill mamy elementy konstrukcyjne z tzw. miękkiej stali, czyli po prostu ze stali, które nie pełnią funkcji bezpośrednio pancerza, tylko są elementem aranżacji konstrukcji wewnątrz czołgu.

No to, żeby wzmocnić ten rejon w Churchillu, dokręca się kolejne płyty pancerne.

W efekcie w najgrubszym miejscu, już Churchill 1, w okolicach uzbrojenia kadłubowego, przedniego uzbrojenia kadłubowego, to jest czołg, który ma dwa razy po 3,5 cala stali pancernej.

I to jest o tyle ciekawe, że często możemy znaleźć w publikacjach na przykład, że Churchill miał z przodu opancerzenie 89 mm.

Dlatego, że Churchill ma z przodu cztery typy opancerzenia.

Churchill 1 ma przednie płyty pancerne tego czołgu, mają cztery różne wartości.

Inaczej jest opancerzona płyta chroniąca bezpośrednio załogantów i sama ta płyta chroniąca załogantów ma dwa typy pancerza, bo ma pancerz zasadniczy, ma dodatkowy pancerz przedni chroniący stanowisko armaty karabinu maszynowego i wreszcie z tyłu wewnątrz czołgu jest stal miękka, do której dokręcono ten pancerz stalowy i Churchill 1 nie ma 89 mm pancerza.

Czyli tam, gdzie jest karabin maszynowy w kadłubie Churchilla, już w Churchillu 1-2 mamy 190 mm pancerza.

No i ponieważ Churchill jest tak dziwnym czołgiem w tym sensie, że te gąsienice tak wysoko są zamontowane, jeśli chodzi o ich górną część, no to Churchill ma aż trzy wartości opancerzenia bocznego.

Czyli zobaczmy, ten Churchill 1 jest naprawdę potężnie opancerzony.

Czyli Churchill troszkę wygląda jak

Tak też jest zbudowany czołg Churchill, który ma i elementy odlewane, i ma elementy walcowane, i ma połączone ze sobą najróżniejsze procesy łączenia płyt, bo mamy śruby, niektóre elementy są spawane itd.

No i w czołgach Churchill I, Churchill II były wieże odlewane, ale już w czołgu Churchill III była wieża spawana.

I jak zastosowano w czołgu Churchill III wieżę spawaną, to to wieża, pancerz tej wieży był nieco cieńszy niż w przypadku wieży odlewanej.

Jeżeli wieża odlewana czołgu Churchill 1 miała z przodu 4 cale, to jest 100 mm, no to wieża spawana miała z przodu tylko 3,5 cala, te 90 mm.

No bo Churchill to był prosty czołg, miał proste płyty pancerne.

Churchill był pod tym względem czołgiem prostszym, czołgiem pudełkowatym i Brytyjczycy bardzo późno dochodzili do rozwiązań optymalnych.

Dopiero w czołgach Churchill 7 i czołgach Churchill 8 mamy do czynienia

No i czołg Churchill 7, no to jest czołg dopiero dopracowany na bazie doświadczeń wojennych.

W czołgu Churchill 7, to jest czołg, który trafia do służby dopiero w roku 1944.

Ale chodzi o to, że w tym Churchill 7 mamy już po prostu jeden wielki kawał pancernej stali o grubości 152 mm.

Nie mamy już żadnej stali miękkiej wewnątrz czołgu, bo doświadczenia wojenne pokazały, że jak niemieckie pociski uderzają w Churchilla, no to on ma gruby pancerz i one go nie przebijają.

I w Churchill 7 widzimy, że już tego nie ma.

Z boku Churchill ma pancerz grubości centralnie 3,75 cala.

W Churchill 7, w Churchill 8, jak powiedziałem, wieża jest odlewana.

No i cechą charakterystyczną czołgu Churchill

Czyli Churchill jest jak ten tygrys z filmu Złoto dla zuchwałych.

Tygrysie tak nie ma, ale tak jest na przykład w Churchillu.

Czyli zobaczmy jaka jest różnica w opancerzeniu w czołgu Churchill 7 tyłu a przodu kadłuba.

No i pamiętajmy, że ta stal w tego Churchilla, to jest stal z niklem, z chromem, z molybdenem.

A zatem Churchill 7 w 1944 roku jest super potężnie opancerzonym czołgiem.

I zobaczmy jaką ewolucję przeszła ta konstrukcja od Churchilla 1 do Churchilla 7-8.

Przecież w wieży Churchilla mamy najróżniejsze armaty.

Czyli Churchill zmienia grubość opancerzenia, zmienia uzbrojenie, ale Churchill zmienia samą konstrukcję pancerza.

Ewoluuje ten czołg dzięki doświadczeniom wojennym, ale pełny spawany kadłub ten czołg dostaje dopiero w Churchillu VII, po paru latach produkcji, eksploatacji i doświadczeń z użycia tego czołgu.

No ale jak już się pojawia ten Churchill 7 na polu walki, no to jest de facto obok Tygrysa 2, najpotężniej opancerzonym czołgiem na zachodnioeuropejskim teatrze działań wojennych.

Czołg ciężki, w tym wypadku czołg wsparcia piechoty Churchill z 34 Brygady Czołgów.

Bo sądzono, że Niemcy strzelali do Churchilla na wprost z haubicy polowej lekkiej 150 metrów, ale stwierdzono niemożliwe.

Nawet z niemieckiej haubicy polowej 150 metrów strzałem na wprost Churchilla nie da się tak po prostu zabić.

A doszli do tego w sierpniu 44 roku, bo ustawili niemiecką haubicę polową, ustawili Churchilla 7 i zaczęli go okładać ogniem z niemieckiej haubicy na poligonie w Wielkiej Brytanii.

Trafili raz w Churchilla czołowo, pocisk się rozpadł.

No ale już taki Churchill używany bojowo od 42 do 45 roku.

A więc w przypadku tak Churchilla jak i Shermana mamy najróżniejsze tak naprawdę grubości pancerza, typy pancerza, kształty pancerza.

W czymś, co po prostu nazywamy czołgiem Sherman albo czołgiem Churchill.

Ale jak widać na przykładzie czołgu Churchill z 34 Brygady, brytyjscy spawacze w 44 roku też nie byli święci.