Mentionsy

W dyskusji o Wojsku Polskim w kontekście 1939 roku wielu dowódców tegoż wojska na czele z marszałkiem Śmigłym Rydzem podkreślało, że zastało wojsko w bardzo złym stanie, że Józef Piłsudski był hamulcowym rozwoju polskiej armii.

Norbert, po naszej klęsce we wrześniu 1939 roku, wielu oficerów podkreślało, że nasze wojsko nie zdążyło się przygotować do wojny, ponieważ przez wiele lat rządów Józefa Piłsudskiego to wojsko było zaniedbywane, no i dopiero po jego śmierci można było przystąpić do modernizacji.

Czy może taka surowa opinia o zarządzaniu wojskiem przez Piłsudskiego jest to tylko echo tych przedwojennych sporów politycznych?

Że chociaż spotkała nas klęska roku 1939, to w drugiej połowie lat 30. poczyniono przecież tak wiele procesów modernizacyjnych, tak wiele pozytywnych zmian po, jak twierdzono, fatalnym zarządzaniu wojskiem przez Piłsudskiego.

Innymi słowy, byli podkomendni Generalnego Inspektora Sił Zbrojnych, Marszałka Józefa Piłsudskiego, już po jego śmierci i po klęsce wrześniowej wielokrotnie podkreślali, że Józef Piłsudski położył Wojsko Polskie, że zwłaszcza na początku lat 30., że zwłaszcza po wielkim kryzysie, w warunkach wielkiego kryzysu światowego, no Józef Piłsudski niewłaściwie zarządzał.

Ale z drugiej strony oczywiście mieli też bardzo dużo racji, dlatego że w połowie lat 30. nasza armia znajdowała się w głęboko opłakanym stanie, a przecież pod pewnymi względami w połowie lat 30., jak Piłsudski umierał, była nowocześniejsza niż w roku 1939.

I żeby zrozumieć dlaczego tak było i dlaczego Piłsudski wcale nie

Z czasach Józefa Piłsudskiego, kiedy on jeszcze żył, a osobiście wcale nie poświęcał dużo uwagi kwestiom technicznym, on nie interesował się kwestiami technicznymi w szczegółach, nie był pasjonatem rozwiązań technicznych.

Był człowiekiem XIX-wiecznym, nierozumiejącym i w jakimś zakresie nieakceptującym nowoczesności, ponieważ Piłsudski jako mimo wszystko wybitny analityk miał świadomość, że biedna Polska nie dorobi się jeszcze długo owej nowoczesności, więc w wymiarze psychologicznym spychał to na drugi plan.

Ale jednocześnie właśnie za Piłsudskiego, jak i przed Piłsudskim, odbywały się określone procesy modernizacji technicznej armii.

Tak naprawdę w czasach Piłsudskiego, który zaciekle zwalczał swoich przeciwników politycznych, realizowano lotnictwo stworzone w czasach, kiedy Sikorski, jego polityczny wróg, decydował o strukturze np.

XX wieku przed Zamachem Majowym, płynnie kontynuowano za życia Piłsudskiego, jak i po jego śmierci.

W zasadniczą strukturę sił zbrojnych, ale jednocześnie za rządów Sikorskiego, Piłsudskiego i Śmigłego-Rydza trwał nieustanny proces modernizacji technicznej.

Różnice dotyczyły tylko intensywności, skali tego procesu, być może nieco rozkładania akcentów, bo przecież Sikorski chciał rozwijać lotnictwo, Piłsudski był temu przeciwny.

A zatem w czasach, kiedy Józef Piłsudski niepodzielnie sprawował władzę nad armią, zwłaszcza między 1926 a 1934, no bo w roku 1935 marszałek był już bardzo schorowany i stopniowo tracił kontakt z rzeczywistością.

Właściwie żaden model uzbrojenia, żaden typ broni Wojska Polskiego, które widzimy w roku 1939, to nie jest broń, co do której decyzje o jej opracowaniu, wdrożeniu, zakupie zapadły dopiero po śmierci Piłsudskiego, a raczej w większości zapadały kiedy on żył.

To są procesy, które są zapoczątkowane już w ostatnim etapie życia Piłsudskiego.

Mimo, że pewne działania, zwłaszcza w pierwszej połowie lat 30., zarządzia Piłsudskiego w zakresie modernizacji sprzętu rzeczywiście były spowolnione, formalnie nie było tak dużo posiedzeń, nie podejmowano kluczowych decyzji, ale one toczyły się tak, że kiedy marszałek, a wcześniej generał Śmigły-Rydz objął stanowisko generalnego inspektora, to on już miał na stole

Ale tak jak powiedziałem, ona się materializuje, a proces prowadzący do tego, widzimy początek tego procesu jeszcze za życia Piłsudskiego.

Ale jeżeli spojrzymy na to w szerszym kontekście decyzji Piłsudskiego, no to przecież tak naprawdę to za życia Józefa Piłsudskiego dokonuje się jedyny w swoim rodzaju akt.

To są samoloty, które wdrożono za życia, opracowano i wdrażano za życia Józefa Piłsudskiego.

A kiedy Piłsudski umarł, polskie lotnictwo myśliwskie się zawaliło.

I ani to, że odnieśliśmy taki sukces w połowie lat 30., ani to, że potem to lotnictwo myśliwskie się zawaliło, nie jest bezpośrednią zasługą Józefa Piłsudskiego, bo to są rekomendacje i praca jego podwładnych, które on akceptował, bądź nie.

Ale Józef Piłsudski, za życia Józefa Piłsudskiego, nasze lotnictwo w pierwszej połowie lat 30. było o wiele nowocześniejsze niż w drugiej połowie lat 30.

Mimo, że pod względem technicznym zarówno jak Piłsudski żył, jak i Piłsudski umarł, pod względem technicznym decydował pułkownik, a potem generał Rajski.