Mentionsy
Podcast Muzeum Historii Polski
Podcast Muzeum Historii Polski
02.10.2025 13:00

Jak narodowy komunizm wstrząsnął PRL? Moczar i „partyzanci”

W latach 60. XX wieku w Polsce narodził się nurt określany mianem narodowego komunizmu. Najbardziej rozpoznawalną twarzą tego zjawiska był Mieczysław Moczar – potężny minister spraw wewnętrznych i lider nieformalnej grupy tzw. partyzantów. Kim oni właściwie byli? Dlaczego w pewnym momencie stali się tak wpływowi? I czym w istocie był narodowy komunizm?

Moczar przeszedł długą i krętą drogę na szczyty władzy w Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej. Jego doświadczenia wojenne, legenda dowódcy partyzanckiego oraz odsunięcie na boczny tor w okresie stalinizmu ukształtowały w nim postawę, która stała się fundamentem działalności „partyzantów”. Grupa ta odwoływała się do etosu walki partyzanckiej, haseł narodowych, a także do nastrojów antysemickich. Jak doszło do tego, że znajdowali poparcie także wśród dawnych żołnierzy Armii Krajowej?

Czy Moczar i jego zwolennicy dążyli do obalenia rządzącego wówczas I sekretarza KC PZPR Władysława Gomułki? Jaką rolę odegrali pod koniec lat 60.? Na czym polegała przeprowadzona przez nich czystka kadrowa w partii? I wreszcie – czy niebezpieczne hasła moczarowców mogą być wciąż aktualne dziś?

O tych wszystkich kwestiach rozmawiają w dzisiejszym podcaście dr Michał Przeperski i prof. Paweł Machcewicz z Instytutu Studiów Politycznych Polskiej Akademii Nauk.

Podcast został zrealizowany w ramach projektu: Kontynuacja i rozbudowa multimedialnego projektu informacyjno-edukacyjnego – Portal Historyczny Dzieje.pl.

Moczar Gomułka MSW Mieczysław Moczar Załuskiego Moczarowi Moczar Kasman AK Zbigniewa Załuskiego SB Gomułce Gierka Pawła Machcewicza Namiotkiewicz

Szukaj w treści odcinka

Wyczyść
Znaleziono 8 wyników dla "Załuskiego"

w trakcie dyskusji na temat słynnej książki Zbigniewa Załuskiego Siedem polskich grzechów głównych.

Ta książka wywołała ogromną dyskusję i partyzanci, ludzie zbliżeni do Moczara w mediach bardzo kategorycznie bronili Załuskiego przed krytykami i stworzyli pewien taki

Ci, którzy, najkrócej mówiąc, mieli jakieś wątpliwości co do interpretacji historii Załuskiego, którzy poddawali krytyce pewne elementy tradycji powstańczej, pytali się o bilans powstania styczniowego czy listopadowego, byli traktowani, byli nazywani kosmopolitami, szydercami, niepatriotami.

No ale tutaj to sprawia takie wrażenie jakby ta publikacja Załuskiego i konsekwencje jej potem polityczne, które pewnie nie do końca musiały mieć z samym Załuskim związane.

Rzeczywiście ta książka Załuskiego,

Na przykład Gomułka nie był zadowolony z tej dyskusji wokół książki Załuskiego.

To było w książce Załuskiego, ale także było w setkach artykułów, które się pojawiały w latach 60. na łamach tych pism, które były bliskie partyzantom, czyli kultury warszawskiej, stolicy, chociażby

Bo jak czytamy ataki na tych, którzy krytykowali Zbigniewa Załuskiego i którzy byli oskarżani o to, że są niepatriotami, kosmopolitami, szydercami, że nie kochają Polski,

Ostatnie odcinki