Mentionsy

Podcast Muzeum Historii Polski
Podcast Muzeum Historii Polski
02.10.2025 13:00

Jak narodowy komunizm wstrząsnął PRL? Moczar i „partyzanci”

W latach 60. XX wieku w Polsce narodził się nurt określany mianem narodowego komunizmu. Najbardziej rozpoznawalną twarzą tego zjawiska był Mieczysław Moczar – potężny minister spraw wewnętrznych i lider nieformalnej grupy tzw. partyzantów. Kim oni właściwie byli? Dlaczego w pewnym momencie stali się tak wpływowi? I czym w istocie był narodowy komunizm?

Moczar przeszedł długą i krętą drogę na szczyty władzy w Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej. Jego doświadczenia wojenne, legenda dowódcy partyzanckiego oraz odsunięcie na boczny tor w okresie stalinizmu ukształtowały w nim postawę, która stała się fundamentem działalności „partyzantów”. Grupa ta odwoływała się do etosu walki partyzanckiej, haseł narodowych, a także do nastrojów antysemickich. Jak doszło do tego, że znajdowali poparcie także wśród dawnych żołnierzy Armii Krajowej?

Czy Moczar i jego zwolennicy dążyli do obalenia rządzącego wówczas I sekretarza KC PZPR Władysława Gomułki? Jaką rolę odegrali pod koniec lat 60.? Na czym polegała przeprowadzona przez nich czystka kadrowa w partii? I wreszcie – czy niebezpieczne hasła moczarowców mogą być wciąż aktualne dziś?

O tych wszystkich kwestiach rozmawiają w dzisiejszym podcaście dr Michał Przeperski i prof. Paweł Machcewicz z Instytutu Studiów Politycznych Polskiej Akademii Nauk.

Podcast został zrealizowany w ramach projektu: Kontynuacja i rozbudowa multimedialnego projektu informacyjno-edukacyjnego – Portal Historyczny Dzieje.pl.

Szukaj w treści odcinka

Znaleziono 3 wyniki dla "Gierka"

zyskują i należą do tych wygranych w tej wymianie kadrowej, a potem po upadku Gomułki i nastaniu Edwarda Gierka, oni na ogół się orientują już na nowego pierwszego sekretarza.

Oraz Gierko-Katowicyzm, czyli ci wszyscy, którzy popierali Edwarda Gierka, ówcześnie lidera katowickiej organizacji partyjnej.

Krótko powrócił, paradoksalnie został członkiem biura politycznego po upadku Gierka, jako ten człowiek, który został przez Gierka zmarginalizowany w 1971 roku.