Mentionsy
II Rzeczpospolita i Litwa. Trudne sąsiedztwo
Relacje II Rzeczpospolitej z Litwą były napięte od początku. Zadecydował o tym przede wszystkim polsko-litewski konflikt z lat 1919-1920 o kształt granicy. Polskie wojsko zajęło ostatecznie Wilno, co dla Litwy było olbrzymim ciosem. Z drugiej strony, polska mniejszość, która pozostała na Litwie była represjonowana przez władze państwowe.
Przedstawimy ważne postaci po polskiej i litewskiej stronie, które decydowały o biegu wydarzeń. Przypomnimy postać wojewody Bociańskiego, który odcisnął swoje piętno na województwie wileńskim. Spojrzymy na zmianę w relacjach, które nastąpiły po śmierci pochodzącego z okolic Wilna Józefa Piłsudskiego.
Skąd wziął się ten konflikt? Dlaczego I wojna światowa była tak kluczowa dla rozwoju wydarzeń na Litwie? Dlaczego istotną w nim rolę odgrywało dziedzictwo I Rzeczpospolitej? Co z tym wspólnego miał zyskujący na znaczeniu nacjonalizm? O tym wszystkim w podcaście Muzeum Historii Polski.
W dzisiejszym podcaście rozmawiają dr Michał Przeperski i jego gość, dr. Wojciech Stanisławski, historyk z Muzeum Historii Polski
Zapraszamy do subskrypcji naszych profili! Podcast zrealizowano w ramach zadania: kontynuacja i rozbudowa multimedialnego projektu informacyjno-edukacyjnego - Portal Historyczny Dzieje.pl
Szukaj w treści odcinka
To jak to było z tymi Litwinami w II Rzeczpospolitej?
Mimo, że będziemy rozmawiać o Litwinach II Rzeczpospolitej, niestety musimy przedtem porozmawiać o Litwie dawniejszej.
Rzeczpospolitej Dwojga Narodów, Rzeczpospolitej Polsko-Litewskiej muszą wyrwać się trochę tak, jak to znowu będzie paternalistyczne z mojej strony.
Przy jednej z naszych poprzednich rozmów mieliśmy okazję mówić, jak tłumaczyliśmy sobie losy białych Rosjan emigracji rosyjskiej w Polsce, mówiliśmy o tej trudności z dialogiem między emigracją rosyjską a władzami Rzeczpospolitej i przywołaliśmy anachronicznie termin znany nam z Sejmu w I Rzeczpospolitej incompatibilitas, czyli sprzeczność nie do pogodzenia, niemożność pogodzenia dwóch racji politycznych.
Tak jak dla Rosjan, białych Rosjan, niemożliwością było pogodzenie się z granicami II Rzeczpospolitej po pokoju ryskim, tak również z taką incompatibilitas, pozwólmy sobie na anachronizm, mamy do czynienia w przypadku Polski, sprowadzając to do najbardziej podstawowego mianownika.
Pas neutralny zostaje zlikwidowany, a w pół roku później konferencja Rady, ważna instytucja konferencji ambasadorów Andanty, przyklepuje to rozwiązanie, uznając dawne ziemię Litwy Środkowej, czyli widnoj okolicy za część Rzeczpospolitej Polskiej.
Jest to proces domykania granic Rzeczpospolitej.
Polska ma tę przewagę, Rzeczpospolita ma tę przewagę, że jednak jest większa i że Wilno jest jej, więc też jest na pozycji nazwijmy to wygranej, a jednocześnie, że double blessing, że spór z Litwą nie jest jedynym ani największym problemem Rzeczpospolitej, jeśli chodzi o politykę międzynarodową.
Litwini w II Rzeczpospolitej.
To była po prostu ta perła oftalmologii Rzeczpospolitej, ten szpital.
Ostatnie odcinki
-
Dlaczego gospodarka w PRL upadła? Puste półki i...
19.02.2026 15:00
-
Unia polsko-litewska i wojna z Rosją. Aleksande...
12.02.2026 18:00
-
Jak Józef Piłsudski zdradził demokrację? Wybory...
05.02.2026 15:00
-
Czy bitwa pod Wiedniem była błędem? Jan III Sob...
29.01.2026 15:00
-
Niekorzystne sojusze i zdrada magnatów? Sobiesk...
22.01.2026 18:00
-
Pierwszy kryzys klimatyczny? Mała epoka lodowco...
15.01.2026 18:00
-
Czy Jan Sobieski był ratunkiem dla Rzeczpospoli...
08.01.2026 18:00
-
Jan Sobieski. Cienie młodości — ambicja i klęsk...
01.01.2026 18:00
-
Wojsko na ulicach. Polska 1981 między strachem ...
18.12.2025 18:00
-
Jak komunistyczna partia zniewoliła Polskę?
11.12.2025 18:00