Mentionsy

PTTPB - Wiedza ma znaczenie
PTTPB - Wiedza ma znaczenie
06.05.2026 07:25

ADHD i ACEs – kontekst traumy w pracy psychoterapeutycznej z osobami z ADHD

W tym odcinku przyglądamy się relacji między ADHD a ACEs, czyli niekorzystnymi doświadczeniami z dzieciństwa, z perspektywy praktyki psychoterapeutycznej i diagnostycznej. Rozmawiamy o tym, jak przewlekły stres rozwojowy wpływa na rozwój funkcji wykonawczych, regulację emocji oraz systemy odpowiedzialne za uwagę, hamowanie i reagowanie na zagrożenie. 

Zastanawiamy się, które objawy mogą przypominać ADHD, choć są wtórne do traumy, a także jak rozpoznawać sytuacje, w których rzeczywiście współwystępują dwa porządki trudności: neurorozwojowy i potraumatyczny. Omawiamy znaczenie osi czasu objawów, kontekstu relacyjnego, stylu przywiązania oraz mechanizmów adaptacyjnych, które w dorosłości bywają błędnie interpretowane wyłącznie jako impulsywność czy deficyt samokontroli.

W odcinku pojawia się również temat konceptualizacji przypadku, planowania terapii oraz wtórnych konsekwencji nierozpoznanego ADHD i wysokiego poziomu ACEs, takich jak wstyd, chroniczne poczucie porażki, depresyjność, uzależnienia czy zachowania kompulsywne. To rozmowa dla osób, które chcą lepiej rozumieć złożony związek między ADHD, traumą rozwojową i obrazem klinicznym pacjenta — oraz trafniej przekładać tę wiedzę na diagnozę i proces terapeutyczny.

Gość: dr hab. Tomasz Hanć, prof. UAM — pracownik Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, związany z Instytutem Biologii i Ewolucji Człowieka. Biolog, psycholog oraz psychoterapeuta poznawczo-behawioralny. Zarówno w pracy naukowej, jak i klinicznej specjalizuje się w problematyce ADHD. Prowadzi Laboratorium Diagnozy i Terapii Cogni w Poznaniu - ośrodek zorientowany na pomoc osobom z ADHD w każdym wieku.

Montaż: Eugeniusz Karlov

Rozdziały (11)

1. Wprowadzenie i prezentacja gościa

Wprowadzenie do odcinka i prezentacja gościa, profesora Tomasza Hancia.

2. ADC i ACEs - kontekst traumy w ADHD

Rozmowa o ADHD i jej relacji z niekorzystnymi doświadczeniami z dzieciństwa.

3. Wpływ doświadczeń z dzieciństwa na ADHD

Analiza, jak doświadczenia z dzieciństwa wpływają na ADHD i konsekwencje te w praktyce terapeutycznej.

4. Diagnostyka ADHD i traumy

Przeanalizowanie trudności diagnostycznych związanych z ADHD i traumą.

5. Trauma i ADHD - podobne objawy

Porównanie objawów ADHD i traumy, analiza ich podobieństw i różnorodności.

6. Stres i rozwój mózgu

Badania dotyczące wpływu stresu i trauma na rozwój mózgu i ADHD.

7. Konsekwencje trauma na ADHD

Analiza, jak trauma wpływa na objawy ADHD i funkcje wykonawcze.

8. Konceptualizacja ADHD w kontekście trauma

Rozmowa o konceptualizacji ADHD w kontekście niekorzystnych doświadczeń z dzieciństwa.

9. Rozpoznawalność ADHD i inne zaburzenia

Badania dotyczące rozpoznawalności ADHD i inne zaburzenia, które często są pomijane.

10. Wpływ trauma na ADHD w praktyce terapeutycznej

Analiza, jak trauma wpływa na praktykę terapeutyczną ADHD i konsekwencje tego dla pacjentów.

11. Podsumowanie i wnioski

Podsumowanie rozmowy i wnioski dotyczące pracy z pacjentami ADHD.

Szukaj w treści odcinka

Znaleziono 42 wyników dla "DHD"

Dzisiaj porozmawiamy sobie o ADHD w kontekście wczesnych wydarzeń traumatycznych, nieprzyjemnych w dzieciństwie i o tym, jak te wydarzenia wczesne wpływają w ogóle na kontekst pracy terapeutycznej z pacjentami z ADHD.

Warto o tym mówić, ponieważ niekorzystne doświadczenia dziecięce występują znacznie częściej u osób z ADHD w historii życia, a zwłaszcza kiedy pracujemy z osobami dorosłymi, to właściwie możemy założyć, że to są tacy

W związku z tym jakby historia potencjalnej traumy jest wpisana w życie człowieka z ADHD.

Jak to w takim razie wpływa w ogóle na konceptualizację i patrzenie na pacjenta w tym ADHD?

Wiesz, to jest tak, że jeśli byśmy mieli skupić się wyłącznie na pracy z ADHD, no to trochę tak, jakbyśmy pracowali w laboratorium, nie uwzględniając naturalnego kontekstu.

Tymczasem objawy ADHD, czy po prostu cechy tej neuroróżnorodności, aspektu neuroróżnorodności,

Wiemy, że oczywiście mówię tutaj o społecznej, bo nie mówię wśród specjalistów, ale mówi się o tym, że teraz wszyscy mają ADHD, że jest moda na ADHD.

Możemy też zobaczyć, że jakiś tam stopień nadrozpoznawalności tego ADHD

No właśnie, z jakimi błędami diagnostycznymi możemy się spotkać w związku właśnie z tymi elementami, które wpływają w związku z tymi trudnymi doświadczeniami z dzieciństwa, a tym kontekstem właśnie ADHD.

Wiesz co, ja sobie tak myślę, że obecnie rzeczywiście można mieć takie wrażenie, że ADHD wyskakuje z każdej lodówki.

To pojęcie też jest nadużywane, wykorzystywane na wiele różnych sposobów i właściwie jak się czyta literaturę popularną, psychologiczną, to okazuje się, że wszystko może być związane z ADHD.

Drugi jest taki, że kiedy rozmawiam z psychoterapeutami, spotykamy się na konsultacjach, to oni też pytają, w jaki sposób różnicować, co jest ADHD, a kiedy problemy wynikają z traumy, czy to jest na przykład trauma złożona, efekt traumy złożonej.

Tak jak powiedziałem, historia potencjalnej traumatyzacji jest wpisana w historię życia ADHD i one będą często te objawy, efekty współwystępować.

Z tym, że z definicji te zaburzenia są wpisane w ADHD.

Z tym, że w ADHD dysregulacja emocjonalna obecnie nie jest wpisana jako kryterium diagnostyczne, prawda?

Ale właściwie wszyscy specjaliści, którzy ADHD się zajmują będą mówić o tym, że ale dlaczego tej dysregulacji tam nie ma w kryteriach?

No i wreszcie w obu przypadkach konsekwencji traumy i w związku z ADHD będziemy mieć rodzaj nadpobudliwości.

W ADHD będziemy mówić o nadruchliwości.

W ADHD tymczasem mamy po prostu nadpobudliwość psychoruchową przejawiającą się tym, że człowiek może nie móc usiedzieć na miejscu oczywiście.

No właśnie, skoro mamy efekty na poziomie kory przedczołowej, to wiemy również, że aspektem neurobiologicznym, neurobiologicznym korelatem ADHD jest również obniżona aktywność kory przedczołowej.

rzeczywiście może robić tak, że z jednej strony może trochę imitować objawy ADHD, ale z drugiej strony myślę, że bardziej może nasilać te trudności.

Pacjent z różnymi objawami często nie przychodzi i nie mówi dzień dobry mam ADHD i chcę nad tym pracować, prawda?

Wiesz co, ja tak myślę sobie, że każdorazowo, kiedy mamy klienta za DHD, dobrze byłoby mu również przynajmniej wstępnie dać ankietę taką przesiewową w kierunku niekorzystnych doświadczeń dziecięcych, bo wiele osób za DHD zupełnie sobie nie zdaje sprawy z tego,

W moim przypadku raczej jest tak, że ludzie przychodzą po to, żeby pracować nad ADHD i mówią o swoim ADHD.

No i kiedy rozmawiamy, kiedy robimy wywiad wstępny, okazuje się, że no właśnie, może to jest trochę tak, że ADHD, czy przynajmniej te objawy, które są związane z problemami z koncentracją uwagi, z dysregulacją emocjonalną, jak my się za nie zabierzemy, to klienci nie zobaczą właściwie żadnych efektów, które będą dla nich ważne tak naprawdę.

No, tak powiedziałeś w takiej swojej perspektywie tego, że jednak pacjenci przychodzą i mówią, chcę pracować nad ADHD.

Czasem tak sobie ja pomyślałam z jakiegoś mojego doświadczenia, że przychodzą i nie mają świadomości, że to ADHD mają, prawda?

No właśnie to, jakie te konsekwencje ponosi taki pacjent już w dorosłości, kiedy to ADHD nie było rozpoznane odpowiednio wcześnie.

Warto może wspomnieć na początku, że rzeczywiście, tak jak mówisz, to jest tak, że ADHD bywa nierozpoznawane i nadal, jak się okazuje, badania naukowe pokazują, że wcale nie mamy nadrozpoznawalności.

Dlatego ADHD bywa nierozpoznawane.

Jak wiemy dzisiaj, bardzo duża część osób z osobowością spogranicza to są osoby, których ADHD nie zostało rozpoznane wcześniej.

Teraz można się czasem zastanawiać, dlaczego osoby z ADHD mają tyle współwystępujących innych zaburzeń.

Czy to jest wpisane w ADHD, czy to jest może wspólne podłoże genetyczne, jakaś jedna podatność, wrażliwość.

Ale może jednak jest tak, że osoby z ADHD doświadczają niekorzystnych zdarzeń w dzieciństwie, są traumatyzowane i to jest to ogniwo łączące ADHD i inne zaburzenia, trudności.

W tej grupie pacjentów z ADHD, według ciebie, co jest najczęściej pomijane w pracy z nimi?

Ale mówimy o kontekście połączenia z niekorzystnymi doświadczeniami dziecięcymi, więc no właśnie, to jest tak, że często osoby z ADHD przychodzą i mówią, chcę mieć większą efektywność moich działań i nie chcę być tak impulsywny.

ADHD, ale również mamy ten aspekt wikłającego się wątku traumy w tle, więc może być to tym trudniej pracować nad zwiększeniem efektywności, mając problemy z regulacją emocjonalną powiązaną z impulsywnością, a więc

Tymczasem osoba z ADHD ma dużo większą nietolerancję na dyskomfort i dużo większą trudność z odczuwaniem nagrody.

W związku z tym oczywiście, jeśli coś jest bardzo atrakcyjne, stymulujące, no to osoba z ADHD może szybciej i łatwiej w to wskoczyć, ale z drugiej strony, jeśli się pojawia cień dyskomfortu, niechęci, nudy, to dużo łatwiej prokrastynować podobne zadania.

A wiadomo, że w pracy na konsekwencji osoba z ADHD ma prawo pełne czuć duży dyskomfort.

Tym bardziej, że jest to coś, co łączy ADHD i efekty niekorzystnych doświadczeń dziecięcych.

Osoba z ADHD dorosła, kiedy spotykamy się z nią pierwszy raz w gabinecie, myślmy o niej trochę jak o weteranie, który już przeszedł bardzo wiele w swoim życiu z dużym prawdopodobieństwem.