Mentionsy

OSW - Ośrodek Studiów Wschodnich
OSW - Ośrodek Studiów Wschodnich
21.04.2026 18:06

Mołdawia opuszcza WNP. Symbol czy przełom?

8 kwietnia 2026 roku prezydent Mołdawii podpisała ustawy kończące członkostwo kraju we Wspólnocie Niepodległych Państw. To decyzja o ogromnym znaczeniu symbolicznym, ale czy ma realne konsekwencje gospodarcze i polityczne?Dlaczego Mołdawia opuszcza WNP teraz? Jak wyglądał wieloletni proces odchodzenia od Rosji oraz czy Kreml rzeczywiście traci wpływy w regionie? O tym opowie Kamil Całus-ekspert OSW.

Rozdziały (7)

1. Wprowadzenie i temat

Łukasz Zieliński przedstawia temat rozmowy o wyjściu Mołdawii z Wspólnoty Niepodległych Państw (WNP).

2. WNP i jej funkcjonowanie

Kamil Całus wyjaśnia, co to jest WNP i jak funkcjonuje, podkreślając, że to organizacja złożona z setek umów międzynarodowych.

3. Proces wyjścia z WNP

Kamil Całus opisuje proces wyjścia z WNP, w tym analizę 300 umów, które muszą zostać wypowiedziane.

4. Historia relacji Mołdawii z WNP i Rosją

Kamil Całus omawia historię relacji Mołdawii z WNP i Rosją, podkreślając wpływ sankcji rosyjskich na ekonomię Mołdawii.

5. Znaczenie symboliczne wyjścia z WNP

Kamil Całus omawia biurokratyczne aspekty wyjścia z WNP, w tym wymagane wypowiedzenie umów i rewidowanie ich przez 12 miesięcy.

6. Symbole i ich znaczenie

Kamil Całus omawia biurokratyczne aspekty wyjścia Mołdawii z WNP oraz znaczenie symboliczne tego ruchu dla relacji z Unią Europejską i sąsiadów.

7. Koszty i motywacja wyjścia

Analiza kosztów biurokratycznych wyjścia z WNP oraz motywacji za tą decyzją, w tym zmiana mentalności i polityka faktów.

Szukaj w treści odcinka

Znaleziono 40 wyników dla "WNP"

Właśnie między nimi po to powołano WNP.

WNP oczywiście od samego początku swojego istnienia była organizacją, w której Rosja, najpotężniejsze państwo tego formatu międzynarodowego, którą postrzegała jako taki instrument wpływu, utrzymywania jakiegoś oddziaływania na państwa poradzieckie.

Tylko, że WNP nie jest organizacją... To nie jest tak, że istnieje jakiś jeden dokument, który się podpisuje, po tym staje się członkiem dane państwo WNP i wszystko w nim jest uregulowane.

WNP to jest organizacja, której funkcjonowanie regulują setki umów międzynarodowych.

To jeszcze zależy, bo nie wszystkie państwa są we wszystkich porozumieniach w ramach WNP.

Żeby wyjść z organizacji takiej jak WNP, należy po pierwsze też, należy w ogóle wypowiedzieć te umowy.

Może nie wszystkie, no ale wypowiedzieć przynajmniej jakąś istotną ich część, żeby można było powiedzieć, że wyszło się z WNP.

Poświęciłem sporo czasu na wyjaśnienie czym jest WNP, a teraz powinienem powiedzieć, że po tym wszystkim co powiedziałem, że WNP w gruncie rzeczy była organizacją, jest organizacją w znacznym stopniu martwą.

Duża część tych porozumień de facto nie funkcjonuje lub nie obowiązuje na czele z kluczowym porozumieniem dla całego WNP, czyli porozumieniem o wolnym handlu.

W przypadku Mołdawii to właśnie mniej więcej od roku 2013, chociaż już wcześniej były poważne problemy z funkcjonowaniem porozumień wolno-handlowych w ramach WNP, chociażby w roku 2006.

Od lat tak naprawdę w przypadku Mołdawii, bo do niej może wróćmy, ta współpraca Mołdawii w ramach WNP, czyli de facto głównie z Rosją, bo...

wobec migrantów, o czym zaraz powiem, sprawiały, że Mołdawia musiała się przeorientowywać, że ten rynek WNP-owski, który miał być

Ten proces doprowadził ostatecznie do tego, że na początku lat dwudziestych XXI wieku de facto Mołdawia już niewiele korzyści z funkcjonowania w ramach WNP miała.

Idea była taka, że jeśli Mołdawia czy którekolwiek inne państwo wyjdzie na arenę międzynarodową i powie, proszę państwa, my chcemy opuścić WNP, no to Rosja potraktuje to jako potwarz, potraktuje to jako gest wrogi wobec Rosji, który może skończyć się nie tylko jakąś odpowiedzią polityczną czy ekonomiczną.

Więc do 2021 roku Mołdawia nie myślała realnie o wyjściu z WNP.

Z jednej strony rzeczywiście bojkotowali w zasadzie WNP, zresztą to już Sandu, prezydencka Mołdawii,

W późnej drugiej połowie 2022 roku Mołdawianie doszli do wniosku, że to jest ten czas, kiedy trzeba zacząć podejmować kroki na drodze ku wyjściu z WNP.

Telewizja Mir to jest taka telewizja, która została powołana jako telewizja WNP, taka nadająca na całym obszarze Wpólnoty Niepodległych Państw, oczywiście po rosyjsku, i która to telewizja

Chwilę później Ministerstwo Finansów ogłosiło, że nie planuje już na kolejny rok wydatków czy w wydatkach składek członkowskich dla WNP.

Umowę o powołaniu Wspólnoty Niepodległych Państw, czyli tak jakby ustawę o WNP i statut WNP, który jest jakby takim dodatkowym regulaminem jego funkcjonowania, taką konstytucją tak nazwijmy to w ten sposób, WNP.

Wspominałeś o tym, że Rosja używała WNP jako narzędzia do straszenia tych krnąbrnych członków.

Jeśli sobie spojrzymy na czyste dane gospodarcze, to zobaczymy, że na przełomie XX i XXI wieku, latach 2000-2003 mniej więcej, do państw WNP z Mołdawii trafiało 80% całego mołdawskiego eksportu.

Poziom zależności Mołdawii od WNP nie był duży.

Mołdawia nie mogła funkcjonować bez WNP w ogóle.

Czyli 50% do Rosji, 80% ogólnie do WNP.

Weponizacją, czy weponizacją przez Rosję relacji handlowych z Mołdawią w ramach WNP.

I w związku z tym doszliśmy ostatecznie do sytuacji, tak przypominamy, na początku XX wieku 80% do WNP, 50% do Rosji mniej więcej.

I po roku 2014 ta liczba zaczęła błyskawicznie topnieć, co wiązało się z zaostrzeniem polityki migracyjnej, także łamiącej tak naprawdę porozumienia WNP-owskie.

I kiedy Rosja powtarza, że to co robicie, że to wasze wyjście z WNP, bo nie powiedzieliśmy o tym wprost, no ale oczywiście ta decyzja o podpisaniu, czy o wypowiedzeniu układu stanowiącego WNP spotkała się z reakcją krytyczną ze strony Marii Zacharowskiej.

Handel z WNP w tym momencie jest symboliczny.

Do Unii Europejskiej eksportowane jest 12 razy więcej, w sensie jeśli chodzi o wartość towarów, niż do całego WNP.

Więc mówienie o tym, że wyjście z WNP...

Cała historia polega na tym, że Mołdawia jest sobie w stanie ułożyć dobre relacje handlowe z państwami byłego Związku Radzieckiego, tymi ważnymi dla niej, Ukraina oczywiście, Gruzja oczywiście, nawet właśnie Białoruś, bez WNP, w ramach jakichś dwustronnych porozumień albo w ogóle w ramach trwającego procesu integracji europejskiej.

Porozumienie o powołaniu WNP mówi, że oczywiście każda strona ma prawo, czy każdy członek ma prawo opuścić struktury wspólnoty, ale musi w związku z tym złożyć dokumenty i notyfikować pozostałych członków i przede wszystkim...

Naprawdę pierwszy zobaczyłem informację o tym, że taka informacja została przekazana do sekretariatów WNP na stronie TASS, a nie na stronie mołdawskich mediów.

To znaczy w Mołdawii oczywiście to, tą decyzję, podpisanie samych, czy promulgowanie decyzji parlamentu o wymówieniu tych kluczowych dokumentów WNP zauważono oczywiście.

Mimo, że Rosja literalnie nie daje nic, znaczy, że w Gagauzji Rosja niczego nie finansuje od lat, piję po prostu do tego, że ta argumentacja, którą wykorzystują partie prorosyjskie, ona ma sens, bo ona wzbudza rzeczywiście niechęć wobec partii rządzącej i ludzie się autentycznie boją, mówią, no tak, no skoro Rosja jest naszym kluczowym partnerem, a teraz wypowiadacie wymowę o WNP, to mój Boże, no jak to się skończy, tak?

Czy było warto, skoro i tak nie byli w tym WNP realnie?

Jakby człowiek, jeśli mieszka w kraju, który ma jakąś logikę w symbolice, w pomnikach, w nazwach ulic, a jednocześnie logikę w organizacjach, do których należy, nie stoi okrakiem jednocześnie chcąc wstąpić do Unii Europejskiej, ale trzymając się drugą ręką WNP, to jednak po jakimś czasie zaczyna nabierać przekonania, OK, to ja jestem bardziej jakby z tej strony, jestem częścią tej części świata, także jestem członkiem tej części świata.

Tam niestety jest sporo problemów, które wynikają właśnie z tej asymetryczności i tego typu sygnały jak stanowcze wyjście z WNP, co Ukraina też zrobiła przecież z tego czasu ze względu właśnie czy w odpowiedzi na rosyjską agresję.