Mentionsy
O prawach człowieka po ludzku
O prawach człowieka po ludzku
12.12.2025 10:59

#33 Saamowie. Ostatni rdzenni mieszkańcy Europy.

Północ Skandynawii zamieszkują Saamowie, ostatni rdzenni mieszkańcy Europy. W 2024 Norwegia przyznała się do odpowiedzialności za systemowe wynaradawianie Saamów i przeprosiła za doznane przez nich krzywdy. Dlaczego nie chcą oni być nazywani Lapończykami? Czym zajmują się dziś, jaki jest ich związek z ziemią, którą zamieszkują i jakie znaczenie mają dla ich kultury renifery? Jak dzisiejsi Saamowie poszukują swojej tożsamości i czy bywa ona obciążeniem? 

O kulturze Saamów, latach polityki wynaradawiania prowadzonej przez władze Norwegii, o dzisiejszym sporze Saamów z rządem norweskim i o tym, na czym polega uniwersalizm opowieści o Saamach, Magda Kozłowska rozmawia z Anną Dudzińską, autorką audioserialu „Saamowie. Wyrzut sumienia Skandynawii” przygotowanego dla miesięcznika Pismo.  

Anna Dudzińska - dziennikarka radiowej Trójki, autorka wielu nagradzanych reportaży, współpracuje także z podcastem "Raport o stanie świata".  Autorka dwóch audioseriali podcastowych: „Saamowie. Wyrzut sumienia Skandynawii” oraz "12 tysięcy dni, katastrofa promu Jan Heweliusz” (wraz z Michałem Matusem). Przez pięć lat była korespondentką Polskiego Radia ze Zjednoczonych Emiratów Arabskich, po powrocie wydała książkę "Dubaj. Miasto Innych ludzi" (wydawnictwo Marginesy).  

Podpisz petycję i wezwij władze Norwegii do wysłuchania Ellinor i Saamów oraz do ochrony ich ziemi i kultury: maraton.amnesty.org.pl. 

Prawa człowieka łamane są w ciszy. Wesprzyj głos tych, których nie słychać.   

Maraton Pisania Listów Amnesty International to największa na świecie akcja na rzecz praw człowieka. W tym roku Maraton odbywa się po raz 25. w dniach od 1 do 14 grudnia. Więcej szczegółów na https://maraton.amnesty.org.pl/. 

 Audioserial „Saamowie. Wyrzut sumienia Skandynawii” autorstwa Anny Dudzińskiej realizowany dla Magazynu Pismo: Saamowie | Pismo. Magazyn Opinii 

Autor zdjęcia Anny Dudzińskiej - Radosław Kaźmierczak 

Saamowie Amnesty International Anna Dudzińska Ryszarda Kapuścińskiego jojki Samowie samski Samowie Leśni Norwegia Saamowie Saamów Samek Szwecja Tolkiena Trójki

Szukaj w treści odcinka

Wyczyść
Znaleziono 11 wyników dla "samski"

No ale w czasie wielu lat prześladowań Samowie stracili swoją tożsamość po części, dlatego że na przykład zabroniono im używać języka samskiego, nie mogli też nosić swoich strojów i były takie grupy Samów, nie tylko tych, którzy zajmowali się reniferami, czyli byli też Samowie Leśni, uwielbiam te określenia, Samowie Leśni i Wodni.

Dzieci trafiały do szkoły, której pozbawiano ich języka samskiego.

I to są lata osiemdziesiąte, kiedy powstaje Tama w Alcie i wtedy ten protest jest tak silny, bo ma powstać Tama, która w konsekwencji ma zalać wioski samskie.

Ten pierwszy proces polega na tym, że pozwolono założyć parlament samski, że wreszcie język samski wrócił do łask i powolutku oni pozwalają sobie na mówienie po samsku, że powstają z szkoły języka samskiego, bo do jakiego procesu tutaj dochodzi?

I dziadkowie nie uczyli swoich dzieci języka samskiego, tylko norweskiego.

I powstaje taka wyrwa, całe duże pokolenie, które no właśnie tego samskiego nie zna.

Chodzą na kursy języka samskiego, bo wiedzą, że coś w głębi serca po prostu im brakuje czegoś.

I ten brak często właśnie każe im uczyć języka samskiego jako języka obcego.

Po pierwsze znalazłam Polkę, która w Norwegii uczy języka samskiego.

Pisała doktorat z języka samskiego.

I uczę ją samskich słów.

Ostatnie odcinki