Mentionsy
O prawach człowieka po ludzku
O prawach człowieka po ludzku
12.12.2025 10:59

#33 Saamowie. Ostatni rdzenni mieszkańcy Europy.

Północ Skandynawii zamieszkują Saamowie, ostatni rdzenni mieszkańcy Europy. W 2024 Norwegia przyznała się do odpowiedzialności za systemowe wynaradawianie Saamów i przeprosiła za doznane przez nich krzywdy. Dlaczego nie chcą oni być nazywani Lapończykami? Czym zajmują się dziś, jaki jest ich związek z ziemią, którą zamieszkują i jakie znaczenie mają dla ich kultury renifery? Jak dzisiejsi Saamowie poszukują swojej tożsamości i czy bywa ona obciążeniem? 

O kulturze Saamów, latach polityki wynaradawiania prowadzonej przez władze Norwegii, o dzisiejszym sporze Saamów z rządem norweskim i o tym, na czym polega uniwersalizm opowieści o Saamach, Magda Kozłowska rozmawia z Anną Dudzińską, autorką audioserialu „Saamowie. Wyrzut sumienia Skandynawii” przygotowanego dla miesięcznika Pismo.  

Anna Dudzińska - dziennikarka radiowej Trójki, autorka wielu nagradzanych reportaży, współpracuje także z podcastem "Raport o stanie świata".  Autorka dwóch audioseriali podcastowych: „Saamowie. Wyrzut sumienia Skandynawii” oraz "12 tysięcy dni, katastrofa promu Jan Heweliusz” (wraz z Michałem Matusem). Przez pięć lat była korespondentką Polskiego Radia ze Zjednoczonych Emiratów Arabskich, po powrocie wydała książkę "Dubaj. Miasto Innych ludzi" (wydawnictwo Marginesy).  

Podpisz petycję i wezwij władze Norwegii do wysłuchania Ellinor i Saamów oraz do ochrony ich ziemi i kultury: maraton.amnesty.org.pl. 

Prawa człowieka łamane są w ciszy. Wesprzyj głos tych, których nie słychać.   

Maraton Pisania Listów Amnesty International to największa na świecie akcja na rzecz praw człowieka. W tym roku Maraton odbywa się po raz 25. w dniach od 1 do 14 grudnia. Więcej szczegółów na https://maraton.amnesty.org.pl/. 

 Audioserial „Saamowie. Wyrzut sumienia Skandynawii” autorstwa Anny Dudzińskiej realizowany dla Magazynu Pismo: Saamowie | Pismo. Magazyn Opinii 

Autor zdjęcia Anny Dudzińskiej - Radosław Kaźmierczak 

Saamowie Amnesty International Anna Dudzińska Ryszarda Kapuścińskiego jojki Samowie samski Samowie Leśni Norwegia Saamowie Saamów Samek Szwecja Tolkiena Trójki

Szukaj w treści odcinka

Wyczyść
Znaleziono 16 wyników dla "Saamów"

My dzisiaj Saamów znamy głównie jako tych ludzi, którzy zajmują się reniferami.

Czy mogłabyś powiedzieć więcej o tym, jak wygląda związek Saamów z ziemią, którą zamieszkują?

No i to nas chyba prowadzi do tego wielkiego sporu Saamów z państwem norweskim, który trwa od wielu miesięcy, od wielu lat.

Powstaje komisja pojednania i proszę sobie to wyobrazić, że dopiero siedem lat temu powstaje komisja pojednania, która ma spisać wszystkie te grzechy, opisać, włączyć zeznania Saamów, którzy jeszcze pamiętają krzywdy, jakie spotykały ich babcie, ich rodziców.

Też kiedy jeździłam po tych krajach, kiedy próbowałam wypytywać Saamów, bardzo szybko sobie zdałam sprawę z tego, że to nie ja powinnam opowiadać o ich historii, że oni sami siebie powinni opowiadać, że to już jest ten czas dla nich.

Właśnie wspominasz tutaj Katarzynę Domińczak, która stała się twoją bramą do świata Saamów i dzięki której mogłaś poznać opowieści Saamów i Samek, którzy dzielili się nimi z tobą.

Amnesty International, komentarze dotyczące Saamów, one wcale nie są dużo lepsze, nie były dużo lepsze w 2023 roku.

Państwo też możecie wesprzeć Ellinor i społeczność Saamów, podpisując petycję, w której wzywamy władze Norwegii do wysłuchania ich głosu oraz ochrony ich praw.

Jej obowiązkiem jest zająć się walką o prawa Saamów.

I chciałam jeszcze cię poprosić, żebyś powiedziała dwa słowa o tym, jakie znaczenie dla kultury Saamów ma hodowla reniferów, bo powiedziałaś już o Saamach

To jest też tak, że to jest cały rodzaj takiego przemysłu wszystkiego, co obrosło dookoła Saamów.

Ale myślę, że no właśnie to przywiązanie do ziemi, przywiązanie do tego zwierzęcia, które jest dla nich najważniejsze, to coś, co stanowi bardzo mocno o tożsamości Saamów.

Rozumiem, że to właśnie wśród tej grupy Saamów przeganiających stada reniferów z pastwisk zimowych na pastwiska letnie i wędrujących ze stadami reniferami właśnie przetrwał ten język saamski.

W opowieściach o tożsamości i pewnie nie inaczej jest w wypadku Saamów.

Jeśli chcecie państwo wesprzeć walkę Ellinor o wysłuchanie głosu Saamów, możecie zrobić to podpisując wspomnianą petycję.

Niech przypominają nam dlaczego warto wesprzeć Saamów w walce o prawo do zachowania własnej tożsamości.

Ostatnie odcinki