Mentionsy

Taką najbardziej oczywistą strukturą jest oczywiście Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej.

Mamy tu do czynienia zarówno z Trybunałem Sprawiedliwości, sądem, wcześniej zwanym Sądem Pierwszej Instancji, może tej nazwy będę używał, bo ona jest mniej myląca, oraz sądami wyspecjalizowanymi.

I w ramach tej całej struktury, tym pierwszoplanowym, tym najważniejszym ciałem jest właśnie Trybunał Sprawiedliwości.

Może również rozstrzygać o każdej innej sprawie, jeśli ona tylko może się okazać sprawą przełomową, więc tak na dobrą sprawę dbanie o linii orzeczniczej leży po stronie Trybunału Sprawiedliwości.

A zatem to znaczy, że nie tylko te trybunały, te sądy, o których powiedziałem wcześniej, ale również państwa członkowskie mają obowiązek zapewnić takie środki ochrony i takie organy, które będą pozwalały na dbanie o poszanowanie prawa przy stosowaniu i wykładni traktatów.

W związku z tym, kiedy mówimy o dostępie do bezstronnego sądu, powinniśmy przekierować naszą uwagę ze strony Trybunału Sprawiedliwości i sądu w ramach struktury unijnej do sądów krajowych.

Bo sądownictwo w Polsce to jest, czy konstytucja używa tutaj różnych pojęć, mówi władza sądownicza i ma wtedy na myśli sądy i trybunały.

Do tego mamy oprócz wymiaru sprawiedliwości trybunały, Trybunał Stanu, Trybunał Konstytucyjny, ale tak, żeby domknąć tą opowieść, należy powiedzieć, że mamy również Krajową Radę Sądownictwa, czyli ten organ, który ma dbać o niezawisłość i niezależność sędziów.

I w końcu kwestia Trybunału Konstytucyjnego.

I na tym polu oczywiście powstał spór, wydawane było bardzo wiele różnego rodzaju rozstrzygnięć, wypowiadał się zarówno Trybunał Sprawiedliwości, na podstawie tego wydana została również uchwała Sądu Najwyższego.

Natomiast tu można powiedzieć, że ostatecznie na ten temat zaczęły wypowiadać się również Trybunały Międzynarodowe.

Wypowiedział się również Trybunał Praw Człowieka.

A wyrok pilotażowy jest tak ważny, ponieważ jest to wyrok, w którym Trybunał sam przyznaje, że rozstrzyga nie tylko pojedynczą sprawę, ale odnosi się do problemu systemowego, który dostrzega.

I w tymże właśnie wyroku Trybunał Praw Człowieka wyraźnie powiedział, że w Polsce istnieje problem systemowy.

Stąd właśnie to orzeczenie Trybunału Praw Człowieka ma również znaczenie z perspektywy rozważań o Karcie Praw Podstawowych.

Więc mamy tu do czynienia z wyraźnym rozstrzygnięciem Trybunału Międzynarodowego, który mówi, że sytuacja w Polsce taka jaka ona dzisiaj jest, jest niezgodna z prawem międzynarodowym i narusza prawo międzynarodowe.

I tutaj mamy do czynienia zarówno z wyrokami, żeby już nie opowiadać o wszystkim po kolei, ale Trybunału Praw Człowieka.

Mam tu na myśli sprawę Advance Pharma, gdzie Trybunał Praw Człowieka wyraźnie wskazał, że tak powołana Izba Kontroli Nadzwyczajnej jest niezgodna z Europejską Konwencją Ochrony Praw Człowieka, a powołani sędziowie nie spełniają wymogu niezależnych, niezawisłych sędziów.

Co więcej, mamy tutaj również niedawny wyrok Trybunału Sprawiedliwości z 21 grudnia 2023 roku.

Co więcej, że ta Izba, Trybunał uznał, nie spełnia wymogu niezależnego i niezawisłego bezstronnego sądu.

Co więcej mamy również problem dotyczący Trybunału Konstytucyjnego i tutaj długo by można mówić, natomiast tu również można powiedzieć, że sprawą zajmowała się i doktryna i sądownictwo krajowe.

Natomiast również w kwestii Trybunału Konstytucyjnego wypowiadały się sądy międzynarodowe i również na podstawie tej kładki uczynionej w karcie praw podstawowych weźmy pod uwagę chociażby orzecznictwo Trybunału Praw Człowieka.

który w dwóch takich istotnych orzeczeniach, orzeczenie Xeroflor i orzeczenie Wałęsa przeciwko Polsce już wyraźnie stwierdził, że Trybunał Konstytucyjny również nie spełnia wymogu sądu powołanego zgodnie z ustawą.

W związku z tym Trybunał stwierdził, że mamy tu do czynienia z poważną wadą prawną, jeśli chodzi w ogóle o przyjmowanie tych orzeczeń.

Natomiast, co bardzo ważne, z drugiej strony w kontekście tych wszystkich problemów systemowych Trybunał Konstytucyjny

Wydał dwa orzeczenia, ważne z naszej perspektywy tego, o czym rozmawiamy, ponieważ stwierdził, że zarówno artykuł 6 Europejskiej Karty Praw Człowieka, który mówi o tym dostępie do niezawisłego sądu, nie jest zgodny z polską konstytucją, jak długo pozwala decydować o prawidłowości powołań polskich sędziów, a także Trybunał Konstytucyjny wydał orzeczenie, w ramach którego stwierdza, że artykuł 19 Traktatu o Unii Europejskiej, ten, który mówi o Trybunale Sprawiedliwości i o tej władzy sądowniczej,

W związku z tym mamy do czynienia z sytuacją, że albo uznajemy orzecznictwo międzynarodowe, które mówi o tym, że Trybunał Konstytucyjny nie działa prawidłowo, albo mamy do czynienia z uznawaniem wyroków Trybunału Konstytucyjnego, pomimo tych wszystkich wątpliwości,

W ramach którego mielibyśmy do czynienia z sytuacją, kiedy Polski Trybunał Konstytucyjny już po podpisaniu umów międzynarodowych nagle niejako jednostronnie stwierdza, że pewne jej fragmenty nie obowiązują i nie wiążą Polski.