Mentionsy

Kościół EXE - Bez Celibatu i inne
Kościół EXE - Bez Celibatu i inne
18.03.2026 21:49

Bez Celibatu+ #12 Przewrót majowy okiem historyka i teologa: jak upadła demokracja

Przewrót majowy z 1926 roku to jedno z najważniejszych wydarzeń w historii II Rzeczypospolitej. Kilka dni walk w Warszawie, decyzje polityczne podejmowane pod presją i przejęcie władzy przez obóz skupiony wokół Józefa Piłsudskiego – wszystko to na trwałe zmieniło funkcjonowanie państwa.

W tym odcinku „Bez Celibatu” razem z dr. Włodzimierzem Tasakiem przyglądamy się wydarzeniom maja 1926 roku okiem historyka. Analizujemy nie tylko przebieg walk, ale też ich przyczyny, nastroje społeczne oraz konsekwencje polityczne, które odczuwalne były przez kolejne lata.Rozmowa pozwala spojrzeć na przewrót majowy bez uproszczeń – jako złożone starcie wizji państwa, ambicji politycznych i realnych problemów młodej polskiej demokracji.

👇 W odcinku:

Tło polityczne i społeczne przed majem 1926Przebieg walk w Warszawie dzień po dniuRola Józefa Piłsudskiego i jego zapleczaReakcje społeczeństwa i elit politycznychSkutki przewrotu dla ustroju Polski


Gość: dr Włodzimierz Tasak - historyk, teolog. Prowadzący: Sławek Zawadzki

📌 Zostaw subskrypcję i komentarz, jeśli interesuje Cię historia bez szkolnych schematów.

Szukaj w treści odcinka

Znaleziono 32 wyników dla "Piłsudskiego"

Zresztą tak naprawdę chciał zastrzelić Piłsudskiego.

Jak okazało się, że nie może dostać Piłsudskiego, bo on był jego głównym wrogiem, to na zasadzie takiego celu zastępczego zastrzelił Gabriela Narutowicza, który akurat przyjechał z wizytą do gmachu Zachęty do muzeum i tam został zastrzelony.

Ma to związek z tą sytuacją, o której mówimy, chociaż czasowo troszkę wcześniejszą, bo zanim jeszcze objął władzę premiera Władysław Grabski, to premierem był właśnie Wincenty Witos i to jego premierostwo doprowadziło Piłsudskiego do takich decyzji, ale nie chodziło o Witosa jako takiego.

No i dla Piłsudskiego to jest najgorsze, co może się przydarzyć w jego wyobrażeniach politycznych.

Więc tak, znali się i Wojciechowski był postrzegany jako taki sojusznik Piłsudskiego, jako człowiek, który raczej będzie jego politykę reprezentował i realizował.

Też jako prezydent on nie musiał wysłuchać Piłsudskiego.

Co takiego doprowadziło Piłsudskiego do tego, że ten podjął decyzję o tym, żeby dokonać zamachu stanu?

No i dla Piłsudskiego endecja była

Natomiast przy założeniu Piłsudskiego nie było żadnego problemu, po prostu oni mają te swoje swobody narodowościowe

Wiem, że też takim elementem, który doprowadził Piłsudskiego do tej decyzji, przynajmniej tak podejrzewamy, było ponowne wybranie Wincentego Witosa na twórcę rządu, czy tam na premiera.

Dla Piłsudskiego to było to, co najgorszego może się zdarzyć, czyli znowu endecjał władzy, która będzie realizowała ten wrogi jemu zamysł w przyszłości państwa, więc postanowił działać.

No i dochodzi do tego, że wojska Piłsudskiego już zajmują prawobrzeżną Warszawę.

Prezydenta Wojciechowskiego i właśnie Piłsudskiego na moście, Pajętowskiego.

I Piłsudski liczył na to, że w tej sytuacji Stanisław Wojciechowski zdymisjonuje rząd Witosa i powoła taki rząd, który zdaniem Piłsudskiego będzie właściwy.

Więc takie historie tutaj w tym 26 roku przytaczam, bo dla Piłsudskiego pójście na most mając za plecami żołnierzy, którzy

Dla Piłsudskiego jest to jak najbardziej do przyjęcia.

Powiedziałeś wcześniej o tym, że zamiarem Piłsudskiego nie było doprowadzenie do walk.

Jak to się stało, że po stronie rządowej i po stronie Piłsudskiego... Po stronie Piłsudskiego było właśnie kilka tysięcy żołnierzy.

Natomiast popularność Piłsudskiego w armii i wśród kadr oficerskich była duża.

O tym, jak duże napięcie panowało w głowach i Wojciechowskiego, to teraz powiemy, ale samego Piłsudskiego, czy też takiego generała, który się nazywał generałem Sosnowskim.

Najpierw zacznijmy od Piłsudskiego.

No bo w tym momencie jego plan się załamał, bo... Ale chodzi mi o to, że człowiek, który przywodził Polsce w tak ważnych momentach historycznych, jak choćby nawet ten 1920, gdzie nie było wielu nadziei na zwycięstwo, no wtedy potrzebny był silny charakter, taki jak właśnie charakter Piłsudskiego.

Z drugiej strony jako oficer był zobowiązany swoim honorem do stanięcia po stronie przeciwników Piłsudskiego.

W ten sposób chciał jakby z tego wybrnąć, że nie mogąc ani opowiedzieć się przeciwko Piłsudskiemu, ani po stronie Piłsudskiego, no to postanowił popełnić samobójstwo, ale na szczęście nie trafił.

I dla Wojciechowskiego i dla Piłsudskiego, bo Wojciechowski też straszne chwile przeżywał i też był przerażony, co może się wydarzyć i co właściwie powinien zrobić.

Wszyscy są, no nie wiem czy mogę tak powiedzieć, steroryzowani przez Piłsudskiego.

I nowy rząd również został wybrany już po myśli Piłsudskiego.

Więc my patrzymy na Sikorskiego jako taką alternatywę dla Piłsudskiego, tego, który zrobił zły przewrót, a Sikorski to jest ten...

Ten demokrata, który jest później w opozycji po 26 roku cały czas do Piłsudskiego, ale Sikorski w tamtym czasie jest ewidentnie sympatykiem Endecji, czyli jest politykiem tamtej strony i trochę się fascynuje Mussolinim.

Przewrót, powiedzmy umownie, przewrót majowy Piłsudskiego, a może byśmy mieli przewrót lipcowy NDK-ów?

Więc pytanie, co jest lepsze i w opinii tych kilku historyków, których wypowiedzi czytałem ostatnio, to właśnie to jest ta lepsza opcja, która mogła nam się przydarzyć z przewrotem Piłsudskiego niż z przewrotem Mendeku.

Słyszałeś kiedyś głos Piłsudskiego?