Mentionsy

Jak inwestować?
Jak inwestować?
19.02.2026 06:30

ETF Café | Gdy wybór ETF paraliżuje: jak czytać ratingi Morningstar?

Wybieracie ETF-a do portfela, ale są dziesiątki podobnych funduszy i nie wiecie, który wybrać? W nowym odcinku ETF Café wyjaśniamy, jak czytać gwiazdkowe ratingi ETF-ów i jak mogą pomóc w dokonaniu wyboru.
Dowiecie się, skąd się bierze pięciogwiazdkowa ocena, jakie obliczenia kryją się za gwiazdkami i co naprawdę oznacza 5 gwiazdek (spoiler: to nie najwyższy zwrot!). Zrozumiecie też, dlaczego dwa fundusze mogą być prawie identyczne, a otrzymać zupełnie inne oceny.
Materiał jest idealny dla osób, które chcą mieć pewność, że wybrały właściwy ETF w danej kategorii. Będziecie wiedzieć, jak obiektywnie porównywać fundusze i na co zwracać uwagę, zamiast polegać na czystej intuicji. Poza tym poznajcie kilka ciekawych faktów – na przykład dlaczego pasywne ETF-y zdecydowanie lepiej radzą sobie niż aktywne fundusze!

[] Wstęp
[] Definicja problemu: jak wybrać "najlepszy" ETF"
[] Co to są rankingi ETF?
[] Co to są ratingi ETF (wg Morningstar)?
[] Jak są tworzone ratingi ETF?
[] Co kryje się pod maską ratingów?
[] Podsumowanie
[] Q&A

powered by atlasETF

Szukaj w treści odcinka

Znaleziono 137 wyników dla "ETF"

Witamy w kolejnym odcinku ETF Café.

Żeby temu wyzwaniu sprostać, to dziś przychodzimy do Was z kolejnym odcinkiem i takim myślę bardzo mocno mięsnym, bo będzie o tym jak czytać ratingi ETF.

W każdym bądź razie, jeżeli szukacie ETF-ów nawet u nas, a mam nadzieję, że przede wszystkim u nas na Atlas ETF i czasami macie problem jak do tego podejść, to myślę, że dzisiejszy odcinek może wam sporo rozjaśnić.

Ja to bym się bał, że nawet wodę przypalę, więc tak daleko się nie zapuszczam w te rejony, ale mam nadzieję, że dzisiaj z ratingami ETF-ów pójdzie mi nieco lepiej.

No to w takim razie, przechodząc płynnie już do dzisiejszego odcinka, porozmawiamy o tym, jak wybierać, w cudzysłowie, najlepsze fundusze ETF w danej kategorii.

To na naszej stronie dla tego odcinka na Atlas ETF jest również wersja PDF z prezentacji, którą każdy sobie może przeklikać znacząco szybciej niż oglądając nas.

Przede wszystkim dla tych osób, które chcą mieć poczucie, że jeżeli wybierają jakieś ETF-y, to że wybrały właściwy produkt.

No i też od razu, jak gdyby nie chcę tutaj robić żadnych clickbaitów, tu nie znajdziecie w tym odcinku listy w cudzysłowie najlepszych ETF-ów, ale dostaniecie, otrzymacie dobre wskazówki, jak można znaleźć takie swoje w cudzysłowie najlepsze ETF-y.

Problem generalnie, jeżeli chodzi o wybieranie ETF-ów, tych w cudzysłowie najlepszych ETF-ów jest taki, że

Jak wejdziemy sobie nawet na Atlas ETF, to na dzień dobry zobaczymy ponad 12 tysięcy ETF-ów.

Ale to jeszcze, powiedzmy, nie jest problem, bo załóżmy, że my wiemy, że chcemy na przykład ETF na konkretny indeks, załóżmy na S&P 500.

No i wtedy, nawet gdybyśmy sobie ograniczyli to przeszukiwanie tylko do ETF-ów na S&P 500, to tylko w Europie mamy około 70 ETF-ów, które replikują ten indeks.

Robią te ETF-y wszystkie to samo, no a jednak jeżeli trzeba wybrać, no to może być to problem.

Oczywiście problem może się w naturalny sposób sam gdzieś rozwiązywać, jeżeli u naszego brokera nie mamy 70 ETF-ów na S&P 500, tylko na przykład 5, ale nawet jeżeli mamy ich kilka u naszego brokera, to wciąż może być problem co wybrać i dziś mam nadzieję będziecie nieco mądrzejsi o to jak wybrać.

My, jeżeli chodzi o Atlas ETF, mamy dwa, powiedziałbym, takie narzędzia, które pomagać mają nam w filtrowaniu funduszy.

rankingi ETF oraz ratingi ETF.

Rankingi ETF to jest coś, co przygotowaliśmy my jako zespół Atlas ETF.

To jest po prostu, można powiedzieć, katalog ETF-ów w konkretnych kategoriach, gdzie możecie w jednym miejscu znaleźć ETF-y w danej kategorii i po prostu możecie sobie sprawdzić je pod kątem różnych charakterystyk.

Natomiast jeżeli chodzi o ratingi ETF, to już jest coś, co dostarcza Morningstar i chociaż jest to na

Z pozoru, tak na powierzchni, coś bardzo prostego, bo w gruncie rzeczy te ratingi ETF oznaczają, że każdy ETF, a nawet nie każdy, ale o tym też za chwilę powiem, otrzymują od jednej do pięciu gwiazdek.

No ale jest za tym konkretny mechanizm, kiedy Morningstar ile gwiazdek danemu ETF-owi przyznaje i tutaj w tym dzisiejszym odcinku Wam o tym właśnie opowiemy.

Ale zanim przejdziemy sobie do tych ratingów, to tak szybko chciałbym dla porządku wspomnieć o tych rankingach ETF, czyli to, co możecie znaleźć u nas na Atlansie i w menu na stronie głównej

Właściwie w każdym miejscu portalu, ale na stronie głównej macie też taki pasek, gdzie są skróty do różnych miejsc na portalu i tam znajdziecie również link do rankingów ETF.

Filtr globalny, czyli coś co możemy sobie zdefiniować jak jesteśmy zarejestrowanym użytkownikiem i jesteśmy zalogowani do naszego konta na Atlas ETF, to pozwala nam

chcemy tylko ETF z danej kategorii, ale to tylko tyle.

To jest tylko i wyłącznie zawężenie pola wyszukiwania w skanerze, natomiast to absolutnie nie ocenia ETF-ów.

Natomiast to, co starają się robić rankingi czy też ratingi, to ma nam pozwolić wybrać te ETF-y w konkretnej określonej kategorii optymalne według określonych kryteriów.

Natomiast jest to po prostu porównywanie ETF-ów danej kategorii, na przykład załóżmy, że chcemy ETF-a na globalny koszyk akcji, no to sobie wchodzimy na taki ranking i tam widzimy wylistowane wszystkie, czy prawie wszystkie ETF-y z tej danej kategorii.

Czyli to jest takie zbiorcze zebranie ETF-ów z danej

Natomiast oczywiście jest coś takiego w rankingach ETF i dlatego one się nazywają rankingami, że jest taka prosta metodologia tam zastosowana, że mamy takie automatycznie generujące się właściwie codziennie rankingi, które mają bardzo proste kryteria.

Możemy wybrać sobie w cudzysłowie najlepsze ETF według stopy zwrotu, czyli te, które mają najwyższą stopę zwrotu w ostatnich 12 miesiącach, czy też największe ETF, czyli te, które mają najwięcej pod słowem kapitału, czy też najtańsze ETF, czyli te, które mają najniższy TER.

To jest tylko tak naprawdę pokazanie, odfiltrowanie tych ETF-ów.

Zwykle inwestorzy bardzo lubią szukać takich ETF-ów, które mają najniższy TER.

Cóż z tego, że my zobaczymy, że jeden ETF ma najniższy TER, a jeszcze inny ma największy kapitał pod sobą, a jeszcze inny miał najwyższą stopę zwrotu.

No ale to jak gdyby nie mówi jednoznacznie, który ETF w cudzysłowie jest najlepszy.

I co gorsza, też ETF, które znajdują się w rankingach, te rankingi nie uwzględniają ryzyka, więc to są ograniczenia, o których warto pamiętać.

W przypadku ratingów, o których my tu będziemy mówić, to minimalny okres, żeby w ogóle ETF miał rating, to jest 3 lata.

Czyli jeżeli mamy młodszego ETF-a, to on po prostu nie będzie oceniony.

No i dla przypomnienia, rankingi w Atlasie opracowujemy my, jako zespół Atlas ETF, a ratingi dostarczane są przez firmę Morningstar, które są głównym dostawcą też danych, zasilają można powiedzieć portal, to jest nasze serce.

Wówczas jeszcze to nie były ETF-y, bo nie było ETF-ów jeszcze w połowie lat 80., więc mowa była o takich klasycznych, tak to nazwijmy sobie, funduszach inwestycyjnych.

Ratingami to nie jest jakaś ocena grupy osób, które tam sobie głosują, ile przyznać tam gwiazdek danemu ETF-owi czy funduszowi, tylko jest po prostu konkretny określony algorytm, model matematyczny, który to liczy.

Ratingi Morningstar, wracając do naszego tematu, są aktualizowane raz w miesiącu, to znaczy Morningstar raz w miesiącu przelicza wszystkie ratingi, publikuje te dane, a my je wyświetlamy dla Was w Atlasie ETF i dla wszystkich ETF-ów jest stosowana ta sama metodologia.

Czyli to nie jest tak, że my porównujemy na przykład ETF S&P 500 na ETF, dajmy na to, na globalny koszt reakcji albo złoto.

Generalnie można powiedzieć, że to, na co być może warto zwrócić uwagę, jeżeli ktoś stosuje ETF zarówno na przykład europejskie i amerykańskie, to że te ratingi liczone są osobno.

Nawet jeżeli mamy ETF na S&P 500 w Ameryce i w Europie, to one nie będą ze sobą zestawiane w tym samym ratingu.

Co wynika z pewnych niuansów, chociażby wynikającej z polityki dywidendowej i jeszcze innych rzeczy, kwestii podatkowych, gdzie po prostu takie ratingi byłyby problematyczne, a poza tym jak gdyby to nic nam z tego, że będziemy wiedzieć, że na przykład najlepsze są ETF na S&P 500 na przykład w Stanach Zjednoczonych, wersus te, które są w Europie, jeżeli my tylko i wyłącznie tak naprawdę poruszamy się

To jest coś bardzo specyficznego, unikatowego i być może tylko Atlas ETF to stosuje i to jest w ogóle ni przypiąć, ni przyłatać do niczego, bo tak naprawdę to jest bardzo rozpoznawalna metodologia na całym świecie.

To, że one są obiektywne, a nie subiektywne, że ktoś je tam ocenia i w zależności od tego, którą nogą wstał rano, to inną da liczbę gwiazdek danemu ETF-owi.

Pozwalały nam po prostu oceniać te ETF-y, te fundusze.

Ale tutaj jak chcemy szukać w cudzysłowie najlepszych ETF-ów, to nie możemy tylko spoglądać na stopę zwrotu, ale tu również de facto spoglądamy tak naprawdę na bilans zysku i ryzyka funduszu.

Natomiast, czego być może na samym początku w ogóle też nie powiedziałem, to że przy wielu ETF-ach na portalu, wy po prostu jak widzicie te gwiazdki,

Oczywiście można te ratingi również znaleźć w skanerze, gdzie możemy sobie wyszukiwać tylko na przykład ETFy w określonej skali, że na przykład interesują nas tylko ETFy, które mają najwyższy rating.

Pierwszy krok, co robi Morningstar, to po prostu zbiera dane o wszystkich ETF-ach, konkretnie zbiera tutaj, jakie były notowania tych ETF-ów, jakie były stopy zwrotu dzienne w określonej jednostce czasu, na przykład roku, trzech lat i tak dalej.

Czyli jeżeli stopa zwrotu ETF-u była 5% w danym na przykład roku, a lokata by nam dawała 2%, no to taka skorygowana w uproszczeniu wynosiłaby 3%, no bo te 2% to mielibyśmy gwarantowane na lokacie.

Następnie, jak już mamy obliczoną stopę zwrotu skorygowaną o ryzyko, to porównujemy ETF-y w danej kategorii.

Czyli ETF-y są skategoryzowane, czyli na przykład ETF-y na S&P 500, ETF-y na na przykład globalny koszyk akcji, ETF-y na spółki krajów wschodzących i tak dalej i tak dalej.

Także nie może być tak, że ETF nie ma żadnej gwiazdki.

W tym pierwszym kroku, jak zbieramy te dane, to oczywiście wykorzystujemy dane takie net asset value i uwzględniamy oczywiście reinwestycje dywidend, czyli jeżeli mamy ETF-y, które wypłacają dywidendy, to oczywiście, że to uwzględniamy.

Uwzględnione są też koszty tego ETF-u, czyli to, co on od nas pobiera w ramach TER.

I to jest bardzo fajne, bo tutaj to wychodzi, że tak naprawdę sam TER jeszcze niewiele mówi, bo może być ETF o wyższym TER,

lepsze wyniki od ETF-a, czyli teoretycznie droższy ETF na papierze może mieć lepsze wyniki i to skorygowane o ryzyko od ETF-u, który jest tańszy.

koszty prowizji brokerskich, jak kupujemy czy sprzedajemy dany ETF, czy jakieś koszty podatkowe.

Osobno robione dla europejskich ETF-ów, osobno dla amerykańskich, jak wspomniałem.

No nie ma sensu też porównywania chociażby, nawet jeżeli by to były fundusze z Europy, nie wiem, ETF-u, S&P 500 na ETF, na ACFI, tak?

Natomiast ETF musi mieć co najmniej 3 lata historii.

Na Atlasie, jak sobie wejdziecie na jakiś dowolny ETF, zobaczycie, jest taka sekcja, pisze kategoria, zresztą można to też w opisie, w zakładce przegląd danego ETF-u sprawdzić sobie, czyli to jest taka klasyfikacja, taki worek na ETF-y o podobnej charakterystyce, np.

Natomiast to, co jest ważne z punktu widzenia praktycznego, to to, że ETF może mieć od 1 do 5 gwiazdek.

Gdzie oczywiście 5 gwiazdek to oznacza, że to jest najlepszy ETF,

Jak weźmiemy sobie z danej kategorii powiedzmy 100 ETFów, załóżmy, że mamy, czy 1000 ETFów, mniejsza oto, to 10%, 10% najlepszych ETFów będzie miało 5 gwiazdek.

środkowe 35% będzie miało 3 gwiazdki, no i 10% najgorszych ETF-ów będzie, znaczy po prostu będzie miało 1 gwiazdkę.

Czyli tak to jest podzielone, można powiedzieć, że w takim uproszczeniu 1 3 ETF-ów zawsze będzie miała 4 do 5 gwiazdek.

Jeżeli chodzi o ocenę tego, co oznacza pięć gwiazdek, cztery gwiazdki, to oczywiście można sobie różnie to opisywać, tak już słowno muzycznie, ale generalnie można powiedzieć, że pięć gwiazdek to jest taki ETF będący liderem, którym warto się zainteresować, wart głębszej analizy.

3 gwiazdki to taki przeciętny ETF, 2 gwiazdki to wynik poniżej średniej, a jedna gwiazdka to znaczy, że coś może być nie halo z tym konkretnym ETF-em, ale też znów to zależy, być może jest bardzo specyficzna kategoria i wcale to jeszcze nie musi przekreślać takiego ETF-u.

Jeżeli mamy ETF, który ma 3 do 5 lat,

Jeżeli ETF nie ma trzech lat, to w ogóle ratingu nie ma.

Jeżeli ETF ma więcej niż 5 do 10 lat, no to tutaj mamy wtedy taką sytuację, że jeżeli liczymy tak zwany rating ogólny,

Natomiast jeżeli mamy ETF, który ma już historię dłuższą ponad 10 lat, no to tutaj liczymy tak, że za 10 lat taki rating ma wagę 50%, za 5 lat 30%, a ostatnie 3 lata 20%.

Premiowane są, że tak powiem, przy takich ETF-ach o dłuższej historii, te ratingi za dłuższy okres, a nie tylko mistrzowie krótkiej prostej, za ostatni rok, dwa, trzy.

Chciałbym się zatrzymać trochę, bo w sumie jak patrzymy na tą tabelę, to tak na chłopski rozum, załóżmy, że powstaje ETF, który ma trzy lata i jeden miesiąc, czyli już jest brany do tego ratingu ogólnego.

Czyli powiedzmy, że jeżeli ktoś był, ktoś jakiś dostawca ETF-u miał szczęście w ciągu ostatnich trzech lat, dobrze mu to wszystko ładnie wychodziło i wszystko było gładko i nie było za dużej zmienności.

Ale generalnie można to przełożyć na prosty, praktyczny język w ten sposób, że im ETF jest starszy i ma wysoki rating, tym ten rating

Czy może się zdarzyć, że żaden ETF z danej kategorii, z danej grupy nie będzie miał pięciu gwiazdek?

Czyli załóżmy, że mamy 70 ETF-ów na S&P 500.

Ale prawda jest taka, że tutaj są nie tylko ETFy wybrane, ale również fundusze.

w Europie fundusze na S&P 500 i ETFy na S&P 500, to one mogą być w tej samej kategorii.

I może się okazać tak, że na przykład po prostu te najlepsze czy najgorsze były pośród funduszy takich klasycznych, a nie ETF-ów i ich akurat nie zobaczycie w Atlasie.

Swoją drogą, być może, myślę, że nawet w tym roku to na pewno, będzie możliwość taka, że jak sobie klikniecie na konkretną grupę, to zobaczycie wszystkie ETF-y od razu tak, bo to jest niby prosta sprawa, tylko tyle rzeczy do zrobienia, że tego jeszcze nie ma.

Więc wtedy będziecie mogli sobie zobaczyć po prostu wszystkie ETF-y z danej kategorii.

Teraz też to można zrobić tylko bardziej na okrętkę, ale po prostu wystarczy, że jak sobie klikniemy na daną kategorię, to będziemy od razu widzieć wszystkie ETF-y w tej danej kategorii.

ETF-y jak zostały dla nich liczone ratingi,

Ale w 2006 roku Morningstar również zaczął liczyć te ratingi dla ETF-ów i stwierdził, że chce stosować dokładnie taką samą metodologię, bo tak naprawdę to, że fundusz jest notowany na giełdzie,

No i ma to jakiś sens, a przy okazji uwidoczniło pewne kwestie, jeżeli chodzi o ETF i takie fundusze klasyczne.

Przy czym można powiedzieć, że ETF-y, zwłaszcza takie ETF-y indeksowe, takie albo jeszcze inaczej, takie pasywne, one tutaj nie walczą o to, żeby być, nie wiem, najlepszą stopą zwrotu, tylko jak najlepiej, można powiedzieć, odwzorować powinny indeks.

I można w pewnym uproszczeniu powiedzieć, że takie, jak spojrzymy sobie na takie ETF-y na S&P 500, to one będą

Te ratingi nam mówiły o tym, jak dobrze dany ETF w gruncie rzeczy replikuje ten określony indeks.

Ale prawda jest też taka, że różnica między takimi ETFami na S&P 500, jeżeli będziemy mieć tam ETF, który ma 5 gwiazdek, a będzie inny miał 3 gwiazdki, to te różnice nie będą jakieś tutaj drastyczne.

Ale już taka przepaść może być, gdybyśmy sobie spoglądali na przykład na ETF, dajmy na to Managed Futures, które mogą realizować zupełnie inne podejście inwestycyjne.

To, co pokazały ratingi Morningstar, to to, że pasywne ETF pokonują aktywne fundusze.

I to wyszło tak, jak gdyby można powiedzieć przypadkiem, jak zostało wszystko włożone do jednego worka, to znaczy te fundusze, takie klasyczne fundusze inwestycyjne i ETF.

Tymczasem, jakbyśmy wzięli wszystkie ETF-y USA, Kanadę i Europę, to takich funduszy, które mają co najmniej 3 gwiazdki i więcej,

Tymczasem jak my spojrzymy na ETF-y, to co najmniej 3 gwiazdki ma 76% ETF-ów.

Czyli tylko mniej, ile to wychodzi, 24% tylko ETF-ów ma mniej niż 3 gwiazdki.

No i dzięki temu, że one mają zwykle wyższe koszty i gorzej generalnie sobie radzą, no to tutaj widać, że ETF po prostu są lepsze.

Dla przykładu ETF-y, które replikują z kolei indeks S&P 500, pozostawiają bardzo w tyle takie fundusze klasyczne, takie aktywne.

Aż 96% ETF-ów ma 4 co najmniej gwiazdki, 4 lub 5 gwiazdek, a w całej populacji normalnie powinno to być 32,5%.

4-5 gwiazdek normalnie w tej kategorii powinno się znajdować 32,5% funduszy, tymczasem jeżeli chodzi o ETFy na S&P 500 to 96% ETFów ma co najmniej 4 gwiazdki.

No i nie ma też ani jednego ETF-u z jedną gwiazdką w tej konkretnej kategorii na S&P 500.

Nie wszystkie ETF-y, jak wspomniałem też wcześniej, otrzymują w ogóle ratingi Morningstar.

To, o czym mówiłem, to, że jeżeli jest ETF młodszy niż 3 lata, no to on nie podlega ocenie.

Morningstar, Atlas ETF.

Morningstar ETF.

I tak przechodząc do takich wniosków, tak kończąc ten powiedzmy trochę teoretyczny, bo ciężko jak gdyby tutaj analizować i robić warsztaty od razu, bo ten odcinek byłby bardzo długi, być może kiedyś zrobimy coś takiego, ale zachęcamy przede wszystkim do tego, żeby sobie po prostu wejść na Atlas ETF i zobaczyć np.

jak poszukujemy ETF-u na S&P 500, to zobaczyć jak te gwiazdki tam wyglądają i

Także to jest ważne, bo żebyśmy nie sądzili, że to jest, jak gdyby my patrząc na ratingi, nie powinniśmy oceniać to, co będzie rosło w przyszłości, tylko powinniśmy oceniać, jak dany ETF w konkretnej kategorii zachowywał się na tle innych ETF-ów w tej samej kategorii.

Znaczącej część, przy większości występują te gwiazdki ETF-ów.

Jak ustalić proporcje udziału wybranych ETF-ów w portfelu, które są w cudzysłowie odpowiednio zdywersyfikowane?

Na przykład ekspozycja na S&P 500, jeden ETF tematyczny, jeden ETF regionalny, niepowiązany z USA.

Co siedzi w tym portfelu w środku, jakie regiony, jakie sektory, jeżeli to są ETF akcyjne, jakie wręcz branże, jeżeli to obligacje, to jakie są tam z kolei charakterystyki, jakie są na przykład ratingi kredytowe tego portfela obligacji itd.

Więc warto sobie na takie rzeczy zwrócić uwagę, żeby sprawdzić następnie, czy jak dokładamy kolejne ETF,

Jeżeli chodzi na przykład o część akcyjną, załóżmy, że mamy 100% akcji, to 80% mamy globalny koszyk akcji, a 20% to są jakieś te satelity, na przykład jakieś ETF tematyczne, czy jakieś konkretne sektory, czy branże.

Chcemy, żeby każdy ETF, czy każde aktywo w portfelu miało podobny poziom ryzyka wnosił do tego portfela, czyli dawało taką samą zmienność, znów przez analogię.

Jeżeli mamy 10 ETF-ów, to każdy ma po 10% w portfelu.

Swoją drogą, ten temat wbrew pozorom to jest całkiem szeroki temat i być może kiedyś, jakbyśmy chcieli bardzo wnikać, można zrobić też i odcinek o tym, bo niektóre ETF-y celowo nie stosują takich jasnych, jednoznacznych indeksów jak chociażby MSCI.

Dlatego, że jeżeli wiadomo jest, że jest rewizja i wiadomo, co się zmienia w tych indeksach, to są inni, że tak powiem, uczestnicy rynku, którzy wiedzą, że te ETF-y siłą rzeczy będą musiały zmienić swój skład.

Podobno niektóre ETF-y nie odzwierciedlają swoich indeksów ze względu na zrównoważony rozwój, czyli nie kupują spółek zbrojeniowych czy tytoniowych itd.

Czy Atlas ETF ma taki filtr?

Atlas ETF nie ma takiego filtra.

Natomiast jest coś takiego jak powiedzmy ETF w cudzysłowie zrównoważonego rozwoju i filtry na zrównoważony rozwój w Morningstar.

Natomiast bez względu na to można sobie takie ETF-y odfiltrować w ten sposób, w cudzysłowie ESG.

Czyli ETF-y, które mają zwykle w nazwie jakiś skrót typu SRI, czyli socially responsible investment, czyli takie ETF-y, które jak ma ETF w sobie w nazwie SRI, to prawdopodobnie to jest taki ETF, jakbyśmy zajrzeli w środek, który ma najbardziej takie

Czyli najbardziej taki już, no, można powiedzieć taki jest tam w cudzysłowie religijny ETF, że jakichś tam grzesznych spółek nie będzie dołączał do swojego portfela, bo to byłoby wbrew jakimś tam regułom.

Oczywiście ESG samo w sobie też jest masa takich ETF-ów, które są takie i też nie chcę się rozwodzić, ale

Na przykład Amundi bardzo mocno kiedyś poszło w Europie w ETF, ESG i później się im to podobno czkawką odbijało, że jednak trzeba mieć świadomość, że z jednej strony może być za tym coś mądrego, a z drugiej strony jest też za tym sporo marketingu, więc warto na to uważać.

Ale ESG, czyli Environmental Social Governance, czyli takie ETF-y, które mogą mieć jakieś filtry może nie tak restrykcyjne jak SRI, ale jednak jakieś kryteria, które będą odrzucały jakieś

Są też takie ETF-y, które mogą mieć słowo screened po angielsku, czyli tam zwykle będą jakieś wykluczenia już sektorowe.

Myślę, że nawet jeżeli w zależności, czy chcemy takich ETF-ów, czy nie chcemy, to jeżeli się takie skróty jak SRI, ESG, Screening, CTB, czy PAP pojawiają, no to coś tutaj na rzeczy jest i wtedy możemy sobie chociażby wejść do na przykład zakładki alokacja i też już coś częściowo zobaczyć, albo też w szczególności, no bo w alokacji możemy takie rzeczy szczegółowo aż nie zobaczyć.

Mówię o tym głównym temacie poruszanym dzisiaj, nie tylko zaawansowanym czy już osobom, które już siedzą w tych ETF-ach, może nawet początkujący coś zrozumieją z tego ratingu.