Mentionsy

Historia i podróże w Miejsca Nieoczywiste
Historia i podróże w Miejsca Nieoczywiste
13.01.2026 07:30

Prusowie kontra Krzyżacy. Powstania pruskie i historia Herkusa Montego

Wesprzyj podcast:

⁠Buy coffee for Podcast Miejsca Nieoczywiste - buycoffee.to⁠⁠Miejsca Nieoczywiste - Suppi by Patronite⁠

W 1260 roku w Prusach wybuchło największe powstanie przeciwko Zakonowi Krzyżackiemu. Na jego czele stanął Herkus Monte – wychowany w świecie łacińskiego chrześcijaństwa, a potem przywódca pogańskiego oporu. Ten odcinek rekonstruuje przebieg powstań pruskich bez legend i uproszczeń: od pierwszych zwycięstw nad wojskami Zakonu, przez bitwę pod Pokarminem, po stopniowy rozpad koalicji plemiennej. Analizujemy realia wojny XIII wieku, mechanizmy zdrady i lojalności oraz politykę Krzyżaków, która przesądziła o upadku Prusów. To historia konfliktu, który zmienił południowe wybrzeże Bałtyku na zawsze.

Szukaj w treści odcinka

Znaleziono 11 wyników dla "zakon krzyżacki"

Latem 1243 roku nad Jezioro Rządzkie w Prusach zjechały ciężkie chorągwie zakonu krzyżackiego, a naprzeciw nich stanęli Prusowie, wspierani przez Litwinów i Jaćwingów oraz książę Pomorski Świętopełk, który postrzegał konflikt jako okazję do wzmocnienia swojego wpływu na Pomorzu.

Rusowie walczyli o wolność od krzyżackiego jarzma, Litwini chcieli swobodnych szlaków handlowych, a Świętopełk działał strategicznie, licząc na osłabienie zakonu w regionie.

Po stronie zakonu zginęli między innymi marszałkowie Berlewin von Freiberg i Dytryk von Bernheim, a zwycięstwo Prusów i sprzymierzonego Świętopełka spowodowało czasowe wstrzymanie krzyżackiej ofensywy w głębi Prus.

Starcie nazwane przez historyków Bitwą pod Rządzem lub Bitwą na Jeziorze Rządzkim było jedynie epizodem wojennym, nie punktem zwrotnym, który odcisnął piętno na losach Prusów, Zakonu Krzyżackiego czy Księstwa Pomorskiego.

Analizy mobilizacji wojskowej i potencjału militarnego, które przedstawiają prof. Marian Biskup i prof. Gerard Labuda w ich monografii, dzieje zakonu krzyżackiego w Prusach, pozwalają pośrednio oszacować rozmiary populacji przez porównanie liczby wystawionych wojowników do całej społeczności.

Konrad Mazowiecki sprowadził zakon krzyżacki na pogranicze polsko-pruskie, nie przewidując jeszcze jego roli jako zaplecza niemieckiej ekspansji nad Bałtyrkę.

Zainteresowanych tematem państwa zakonu krzyżackiego odsyłam do serii krzyżackiej, o czym wspominałem.

Plemiona pruskie zobowiązywały się do przyjęcia chrześcijaństwa, rezygnacji z pogańskich praktyk, płacenia dziesięciny i pełnienia służby wojskowej na rzecz zakonu krzyżackiego.

Od 1265 roku przewaga militarna przeszła na stronę zakonu krzyżackiego.

Odzyskanie Prus przez zakon krzyżacki rozpoczęło nowy etap kolonizacji.

Przedstawia Herkusa Monte w postawie stojącej, przypominając jego rolę jako przywódcy powstania pruskiego przeciwko zakonowi krzyżackiemu i jest do dzisiaj sympolem historycznego związku Kłajpedy oraz regionu Litwy Mniejszej z dawnymi Prusami.