Mentionsy

Historia i podróże w Miejsca Nieoczywiste
Historia i podróże w Miejsca Nieoczywiste
13.01.2026 07:30

Prusowie kontra Krzyżacy. Powstania pruskie i historia Herkusa Montego

Wesprzyj podcast:

⁠Buy coffee for Podcast Miejsca Nieoczywiste - buycoffee.to⁠⁠Miejsca Nieoczywiste - Suppi by Patronite⁠

W 1260 roku w Prusach wybuchło największe powstanie przeciwko Zakonowi Krzyżackiemu. Na jego czele stanął Herkus Monte – wychowany w świecie łacińskiego chrześcijaństwa, a potem przywódca pogańskiego oporu. Ten odcinek rekonstruuje przebieg powstań pruskich bez legend i uproszczeń: od pierwszych zwycięstw nad wojskami Zakonu, przez bitwę pod Pokarminem, po stopniowy rozpad koalicji plemiennej. Analizujemy realia wojny XIII wieku, mechanizmy zdrady i lojalności oraz politykę Krzyżaków, która przesądziła o upadku Prusów. To historia konfliktu, który zmienił południowe wybrzeże Bałtyku na zawsze.

Szukaj w treści odcinka

Znaleziono 12 wyników dla "Prusów"

Po stronie zakonu zginęli między innymi marszałkowie Berlewin von Freiberg i Dytryk von Bernheim, a zwycięstwo Prusów i sprzymierzonego Świętopełka spowodowało czasowe wstrzymanie krzyżackiej ofensywy w głębi Prus.

Starcie nazwane przez historyków Bitwą pod Rządzem lub Bitwą na Jeziorze Rządzkim było jedynie epizodem wojennym, nie punktem zwrotnym, który odcisnął piętno na losach Prusów, Zakonu Krzyżackiego czy Księstwa Pomorskiego.

W latach 1215-1216 Chrystian został mianowany biskupem pruskim i otrzymał prawo ekskomunikowania krzyżowców, którzy naruszali terytoria ochrzczonych Prusów.

Skala tych działań posłużyła jako uzasadnienie do zastosowania wobec Prusów bardziej radykalnych środków przeciwko silnym, walecznym premionom.

Pomimo liczebnej przewagi Prusów, lepsze organizacje uzbrojenie wypraw XIII wieku dawały jednak przewagę krzyżakom.

Świętopełk dostrzegał w oporze Prusów szansę osłabienia krzyżaków, którzy rośli w siłę na jego pograniczu oraz myślał o zabezpieczeniu wpływów Pomorza.

Natangami dowodził Hercus Monte, dobrze wyszkolony w taktyce krzyżackiej, późniejszy narodowy bohater Prusów.

Po stronie Prusów stanęli także Żmudzini oraz księżę nowogrodzki Aleksander Newski.

Niepowodzenia Prusów w zdobywaniu warowni zakonnych doprowadziły do znacznego osłabienia ich sił i wzmocnienia pozycji krzyżaków.

Co więcej, po ochrzczeniu Prusów kampania zmierzająca do wykorzenienia ich kultury straciła impet.

Sukces Herkusa umocnił jego pozycję jako przywódcę na tangów i uczynił z niego symbol oporu Prusów przeciw krzyżakom.

Później krzyżacy przerzucili na ziemię chełmińską potężny garnizon ciężkozbrojnych wojsk ze świętego cesarstwa niemieckiego, podczas gdy pozostałe oddziały zaszły Prusów od tyłu, niszcząc pozostawione bez obrony ziemię.